Kultura janisławicka - Polski Serwis Naukowy

Kultura janisławicka – późnomezolityczna kultura, zwana również cyklem wiślańskim. Niekiedy bywa określana technokompleksem/kręgiem janisławickim. W tym ostatnim ujęciu grupy wchodzące w skład Janisławicienu traktowane są jak kultury. Nazwa jednostki kulturowej związana jest z miejscowością Janisławice koło Skierniewic.

Kultura kundajska - nazwa niniejszej jednostki kulturowej związana jest z eponimicznym stanowiskiem Kunda-Lammasmägi w Estonii. Zespół zjawisk kulturowych utożsamianych z omawianą kulturą obejmował swym zasięgiem obszary północno-wschodniej Polski m.in Tłokowie koło Ełku oraz obszary dzisiejszej Estonii stanowisko Kunda-Lammasmägi. Rozwój owej jednostki kulturowej wyznaczają daty od ok 8 do ok 5,3 tys lat temu. Inwentarz kamienny w owej kulturze reprezentowany jest przez grociki trzoneczkowate oraz geometryczne grociki strzał zaś inwentarz kościany reprezentowany jest przez topory rogowe, figurki z kości i rogu oraz ozdoby i naszyjniki wykonane z przekłuwanych zębów zwierzęcych.
Skierniewice – miasto powiatowe oraz powiat grodzki, położone na Równinie Łowicko-Błońskiej, w połowie drogi między Warszawą a Łodzią, w województwie łódzkim, było stolicą województwa skierniewickiego w latach 1975-1998.

Kryteria wydzielenia

Pojęcie „kultura janisławicka” wprowadził Stefan Karol Kozłowski w 1964 roku na podstawie materiałów z trzech stanowisk. Wcześniej nie wydzielano tej jednostki, chociaż publikacja wyników badań grobu w Janisławicach nastąpiła dziesięć lat wcześniej (sam grób eksplorowano w 1936 r.). Na początku lat 70. XX w. znano już 10 zespołów homogenicznych. Szybki przyrost materiałów janisławickich na znacznie szerszym terytorium, zwłaszcza na wschodzie, spowodował pojawienie się koncepcji kręgu janisławickiego. Elementy kręgu:

Prehistoria, prahistoria (łac. pre - przedrostek oznaczający uprzedniość, "przed", "wcześniej") to najdłuższy okres dziejów ludzkości - od pojawienia się człowieka na Ziemi do powstania pisma. Badanie tego okresu możliwe jest jedynie metodami archeologicznymi. Na terenach Afryki zaczyna się około 5 mln lat temu razem z pojawieniem się pierwszych człowiekowatych, na terenie Europy około 1 mln lat temu, natomiast na innych terenach z momentem pojawienia się tam człowieka. Dzieli się na sześć podstawowych epok - daty w nawiasach nakładają się na siebie, ze względu na to, że na różnych terenach epoki te zaczynały się i kończyły w różnym czasie:
Kultura chojnicko-pieńkowska – kultura późnomezolityczna. Nazwa niniejszej jednostki kulturowej związana jest z nazwą miejscowości Chojnice leżącego na Pomorzu oraz uroczyska Pieńki znajdującego się koło Warszawy.

kultura janisławicka właściwa – Polska centralna i południowa;

kultura rudoostrowska (zwana niekiedy dniepro-prypecką) – północna Ukraina;

kultura Maksymonis (zwana niekiedy północno-janisławicką) – północno-zachodnia Białoruś, południowo-zachodnia Litwa, północno-wschodnia Polska.

To zagmatwanie taksonomiczne doprowadziło do powstania kolejnej nazwy, odcinającej się od tych podziałów, mianowicie „janisławicienu”.

Białoruś, Republika Białorusi (również często niepoprawnie Republika Białoruś) (biał. Беларусь ?/i, Рэспубліка Беларусь ?/i, Biełaruś, Respublika Biełaruś ros. Беларусь, Республика Беларусь) – państwo w Europie Wschodniej. Graniczy z Polską (na zachodzie), Litwą, Łotwą (na północy), Rosją (na wschodzie) i Ukrainą (na południu). Nie posiada dostępu do morza.
Pierkunowo – wieś w Polsce położona na Mazurach, w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie giżyckim, w gminie Giżycko. Wieś leży na wschodnim brzegu jeziora Kisajno. Historia a było to tak: JakubReiff zwany WALTEREM, paistujący w Giżycku urząd prokuratora zamku, nadał w 1505 roku trzy włókisołeckie Jankowi Skomli i zobowiązał go do założenia tutaj wsi czynszowej na dwudziestu siedmiu włókach. w tymże roku Skomla sprzedał włóki sołeckie braciom Janowi, Piotrowi i Grzegorzowi Górnickim. W 1539 roku gospodarzyło w Pierkunowie dwóch sołtysów i dziewiętnastu chłopów pańszczyźnienych, poza tym kołodziej i dwóch zagrodników. Nazwa wsi nawiązywała do PERKUNA, bóstwa pogańskich Prusów i Litwinów, w połowie XVI wieku jednakże w Pierkunowie mieszkali prawie sami Polacy. W 1561 roku mieszkańcy wsi przenieśli się do Fuledy, odstępując ziemię skarbowi państwa. W latach 1715-1721 dzierżawiłaPierkunowo Polska rodzina szlachecka Biberstejnów. Chłopi z dwóch sąsiednich wsi odrabiali tu pańszczyzne. W 1808 roku nie było dzierżawcy na ten majątek, chciano go więc sprzedać, ale nie było kupca. Podobna sytuacja powtórzyła się w roku 1833. Strony te były ubogie i brakowało tutaj ludzi z większym kapitałem. Pierkunowo pozostało więc przez dalsze dziesięciolecia majątkiem państwowym, mającym obszar 882 ha.Znajdowała się tu gorzelnia - czynna do dziś. Do Pierkunowa należały dwa folwarki: Poganty i Róg Pierkunowski

Chronologia, geneza i zanik

Rozwój owej jednostki kulturowej wyznaczają daty od ok. 6 do ok. 5 tys lat temu. Powstanie tej kultury nie jest do końca poznane, jednak wskazuje się na wschodnią proweniencję. Próbuje się doszukiwać powiązań z kulturą Montbani i kastelnowską. Zanik k. janisławickiej spowodowany był rozwojem kultur neolitycznych, co zapewne wiązało się z powolnym przechodzeniem społeczności na gospodarkę wytwórczą. Chronologia tej kultury mocno zazębia się z obecnością neolitycznych kultur pochodzenia naddunajskiego. Charakter tej współegzystencji, choć ciekawy, nie jest jeszcze poznany.

Wisła (łac. i ang. Vistula, niem. Weichsel) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką w zlewisku Morza Bałtyckiego.
Przekłuwacz - narzędzie posiadające wyodrębniony wąski lecz zawsze zaokrąglony wierzchołek uformowany przez zastosowanie przeważnie stromego retuszu dwu krawędzi bocznych.

Zasięg kultury janisławickiej

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)