Kumbi Salih - Polski Serwis Naukowy

Kumbi Salih (arab. كومبي صالح, także: Kumbi Saleh, Kunbi Salih; fr. Koumbi Saleh) – średniowieczne miasto, była stolica Imperium Ghany, leżało na obszarze dzisiejszej południowo-wschodniej Mauretanii, w rejonie współczesnego miasta Kifa w regionie administracyjnym Al-Asaba.

Mande (czasem także: Mandingo) – to grupa ludów Afryki Zachodniej, licząca obecnie około 12 mln osób. Mande zamieszkują Mali, Gwineę, Senegal, Gambię, Wybrzeże Kości Słoniowej, Sierra Leone, Burkina Faso i południową Mauretanię. Dzielą się na dwie główne grupy: Mande-tan i Mande-fu oraz wiele plemion i grup etnicznych, m.in. Malinke, Bambara, Kpelle, Soninke, Diula. U wielu plemion, zwłaszcza u Bambara, zachowały się tradycyjne afrykańskie wierzenia i zwyczaje.

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Wiek miasta datowany jest na trzecie stulecie, kiedy jego założyciele Mande i ich sąsiedzi Berberowie Sanhadża kontrolowali szlaki handlowe między Kumbi Salih, Audaghust i Timbuktu.

W VII wieku powstało Imperium Ghany, dominując ten region, a jego stolicą zostało Kumbi Salih.

W XI wieku miasto miało około 30 tys. mieszkańców, co czyniło go jednym z największych miast na kontynencie. Składało się z dwu ośrodków. Północny był znany z jego dwunastu meczetów, podczas gdy południowy znany jako El Ghaba był siedzibą pałacu królewskiego otoczonego małą osiedlem. Przedmieścia mieszkalne leżały między dwoma ośrodkami. W roku 1076 Sanhaja znowu ruszyli na południe, tym razem równając miasto z ziemią i niszcząc przy okazji większość z jego udokumentowanych zapisów. W rezultacie tego zniszczenia, większość informacji o mieście Ghanów pochodzi od arabskich albo berberyjskich gości i podróżnych.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Takrur był jednym z mniejszych państw Afryki Zachodniej w epoce żelaza, którego rozkwit przypadł mniej więcej na ten sam okres co Imperium Ghany. Położony w dolinie Senegalu, wzdłuż dzisiejszej granicy Senegalu i Mauretanii, był ośrodkiem handlowym, gdzie sprzedawano złoto z regionu Bambuk, sól z Awlil, zboże z Sahelu i niewolników z południa. Takrur przyjął islam w XI stuleciu przed Ghaną i za panowania Labiego (zmarł na przełomie 1040/41), pierwszego władcy który przeszedł na islam, walczył po stronie berberyjskich Almorawidów w wojnie z Imperium Ghany. Jako wcześni wyznawcy islamu, ludzie Takrur odegrali ważną rolę we wprowadzaniu tej religii do zachodniej Afryki. Ostatecznie Takrur wchłonięte zostało przez państwa Dżolof i Songhaj.

Na początku XIII wieku król ludu Sosso regionu Takrur Soumaoro Kanté wykorzystywał miasto jako bazę operacyjną dla jego armii. Miasto było później opuszczone, ponownie odkryte w roku 1913, zostało otwarte jako miejsce wykopalisk archeologicznych.