Kurdwanów - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy dzielnicy Krakowa. Zapoznaj się również z: Kurdwanów (województwo mazowieckie) – wieś w powiecie sochaczewskim.

Kurdwanów – obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy XI Podgórze Duchackie. Kurdwanów do roku 1941 istniał jako wieś nad dopływem Wilgi, położona na skraju Pogórza Wielickiego.

Pogórze Wielickie (513.33) – mezoregion fizycznogeograficzny, obejmujący fragment przedpola Beskidów, położony pomiędzy dolinami Skawy i Raby, u stóp Beskidu Makowskiego.

Kurdwanów Nowy – osiedle mieszkaniowe w południowej części Krakowa, wchodzące w skład Dzielnicy XI Podgórze Duchackie, nie stanowiące jednostki pomocniczej niższego rzędu w ramach dzielnicy. Czasami określany szerzej jako Kurdwanów.

Ważną częścią obszaru jest osiedle Kurdwanów Nowy, składające się w większości z bloków mieszkalnych. Osiedle to jest jedną z największych "sypialni" miasta, dogodnie połączoną z centrum linią Krakowskiego Szybkiego Tramwaju. Osiedle zamieszkuje ponad 30 tys. ludzi.

Historia

Na terenie Kurdwanowa natrafiono na ślady osadnictwa z neolitu i wczesnego średniowiecza. Wieś lokowano na prawie niemieckim najprawdopodobniej w XIV w. Przez wieki był własnością zakonną, później szlachecką i mieszczańską. Pierwsza historyczna wzmianka na temat miejscowości pochodzi z roku 1252. Mówi o sprzedaży wsi Curduanov klasztorowi Cystersów w Szczyrzycu przez norbertanki ze Zwierzyńca. Z kolei w aktach lokacyjnych sąsiedniej Woli Duchackiej wieś wspomniana jest pod nazwą Kurdybanów.

Bolesław Wysłouch (ur. 1855, zm. 1937 we Lwowie) – polski współorganizator ruchu ludowego w Galicji i publicysta, senator I kadencji w II Rzeczypospolitej, socjalista.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

W 1941 r. wieś włączono wraz z sąsiednimi Piaskami Wielkimi i Wolą Duchacką do Krakowa. W 1982 r. na granicy Woli Duchackiej i Kurdwanowa zaczęto wznosić wielkie osiedle mieszkaniowe, które przyjęło nazwę Kurdwanów Nowy.

Komunikacja

Kurdwanów leży na skrzyżowaniu kilku szlaków komunikacyjnych Krakowa, dlatego mimo stosunkowo dużego oddalenia od centrum, jest dobrze skomunikowany m.in. ulicą Łużycką, Nowosądecką, Jugowicką lub ulicą Jerzego Turowicza przez Łagiewniki. Szczególnie dogodny jest też wyjazd z Krakowa w kierunku Zakopanego oraz Tarnowa (wyjazd na Autostradę A4). Docierają tu liczne linie autobusowe i tramwajowe. Do osiedla można dojechać tramwajami MPK nr: 6, 7, 24 oraz 50, autobusami MPK nr: 133, 135, 155, 174, 179, 184, 204, 244, 610 oraz autobusami darmowymi Carrefour.

Dopływ - rzeka lub mniejszy ciek wodny, który nie uchodzi bezpośrednio do morza, ale do innej rzeki. W zależności od tego, z której strony (brzegu) rzeki dopływ łączy się z nią, wyróżnia się dopływy lewe i prawe. Ponadto dopływy posiadają swoje własne dopływy - tworzą w ten sposób hierarchię sieci rzecznej: rzeka główna, dopływy pierwszego stopnia, drugiego, trzeciego, itd., która tworzy dorzecze i zlewnię.

Jerzy Turowicz (ur. 10 grudnia 1912 w Krakowie, zm. 27 stycznia 1999 w Krakowie), polski dziennikarz i publicysta, założyciel i redaktor naczelny "Tygodnika Powszechnego" w latach 1945-1953 i 1956-1999, absolwent II Liceum im. Króla Jana III Sobieskiego w Krakowie.

Na osiedlu jest szereg parkingów począwszy od przyblokowych po parkingi strzeżone, których jest pięć. Istnieją garaże wolno stojące i znajdujące się w budynkach mieszkalnych i użytkowych. Komunikacja wewnątrz osiedla przeznaczona jest dla samochodów do 2,5 t z wyjątkiem służb miejskich oraz zaopatrzenia. Ulice Witosa, Wysłouchów, Bojki, Halszki, Stojałowskiego są własnością miasta, a pozostałe należą do zasobów spółdzielni. Wprowadzone zostały ograniczenia prędkości (strefa ograniczonej prędkości, strefy zamieszkania) jak i ograniczenia wjazdu w niektóre miejsca (bramy, słupki).

Łagiewniki - obszar Krakowa wchodzący w skład Dzielnicy IX Łagiewniki-Borek Fałęcki, znajdującej się południowej części miasta. Dominuje niska zabudowa jednorodzinna. Znane są w Polsce i na świecie z sanktuarium Bożego Miłosierdzia i pod koniec 2005 r. stały się nawet bardziej popularne wśród wiernych niż francuskie La Salette. Do Łagiewnik pielgrzymował Jan Paweł II oraz Benedykt XVI. W Łagiewnikach znajduje się także kościół Parafialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, kilka zabytkowych kapliczek, pomniki oraz stacja kolejowa Kraków-Łagiewniki na której zatrzymuje się Pociąg Papieski. W maju 2009 roku na terenie poprodukcyjnych byłych Krakowskich Zakładów Sodowych "Solvay" ruszyła budowa Centrum Jana Pawła II Nie lękajcie się. Tereny te, tzw. białe morza, leżą pomiędzy rzeką Wilgą a linią kolejową w kierunku Zakopanego. Z inicjatywą budowy centrum wystąpił kard. Stanisław Dziwisz. Pieniądze na budowę pochodzą od wiernych. Kard. Stanisław Dziwisz przeznaczył na ten cel honoraria z książki i filmu Świadectwo.

Koszykówka – dyscyplina sportu drużynowego, w której dwie pięcioosobowe drużyny grają przeciwko sobie próbując zdobyć punkty umieszczając piłkę w koszu. Jest jedną z najpopularniejszych i najchętniej oglądanych dyscyplin na świecie. Za początek narodzin tej gry kontaktowej uważa się grudzień 1891 roku, a za jej twórcę uznaje się Jamesa Naismitha.

Tereny zielone i rekreacja

W środkowej części osiedla rozciąga się Park Kurdwanowski (jeden z 41 parków na terenie miasta) o powierzchni około 4,2 ha, wyposażony w ławki i plac zabaw dla dzieci. Obszar parku i teren wokół budynków obsadzone są drzewami oraz zielenią niską.

Co roku organizowany jest na terenie parku festyn "Jesień Kurdwanowska". Odbywają się wtedy zawody dla dzieci: biegi przełajowe, wyścigi rowerowe itp. Występują kabarety, organizowane są różnorakie zabawy. Wieczorem występują gwiazdy znane z radia i telewizji. Podczas kolejnych edycji festynu można było zobaczyć i usłyszeć między innymi takich wykonawców, jak: Krzysztof Krawczyk, Eleni, Tercet Egzotyczny, Skaldowie, Andrzej Sikorowski, Maryla Rodowicz, Leszcze, Maciej Maleńczuk. Impreza kończy się zawsze pokazem sztucznych ogni.

Józef Klemens Piłsudski (ur. 5 grudnia 1867 w Zułowie pod Wilnem, zm. 12 maja 1935 w Warszawie) – polski działacz niepodległościowy, dowódca wojskowy, polityk, naczelnik państwa polskiego w latach 1918–1922 i naczelny wódz Armii Polskiej od 11 listopada 1918, Pierwszy Marszałek Polski od 1920; dwukrotny premier Polski (1926–1928 i 1930), twórca tzw. rządów sanacyjnych w II Rzeczpospolitej wprowadzonych w 1926 po zamachu stanu.

Prawo magdeburskie (prawo niemieckie; łac. Ius municipale magdeburgense, niem. Magdeburger Recht) – prawo miejskie wzorowane na prawie miasta Magdeburga.

Na osiedlu istnieją trzy korty tenisowe oraz boiska do gry w siatkówkę i koszykówkę, w realizacji jest też (pełnowymiarowe) boisko do gry w piłkę nożną. W południowo-wschodniej części osiedla znajduje się basen sześciotorowy o długości 25 m. Na terenie osiedla istnieje zadaszone centrum sportowe z kortami tenisowymi i rampami do zjazdów, zlokalizowane między blokami na ul. Bojki.

Neolit (zob. neo - "nowy", lit - "kamień"; inaczej młodsza epoka kamienia) - końcowy okres epoki kamienia (poprzedzający epokę brązu). Jego charakterystyczne cechy to uprawa roślin i hodowla zwierząt oraz stałe osady. Proces ten nazwano "rewolucją neolityczną". W neolicie rozwijają się też nowe techniki obróbki kamienia, takie jak gładzenie powierzchni i wiercenie otworów. Nazwa epoki wprowadzona przez Johna Lubbocka w 1865 roku.

Władysław Szafer (ur. 23 lipca 1886 w Sosnowcu, zm. 16 listopada 1970 w Krakowie) – polski botanik, profesor UJ (w latach 1936-1938 rektor), dyrektor krakowskiego Ogrodu Botanicznego, wieloletni dyrektor Instytutu Botaniki UJ.

Edukacja

Na terenie Kurdwanowa znajduje się Podgórska Biblioteka Publiczna w Krakowie, filia nr 9 (ul. Wysłouchów 33/1). Swoją działalność rozpoczęła 21 listopada 1985 roku. Położona jest w centrum osiedla Kurdwanów Nowy, jest biblioteką trzyoddziałową (oddział dla dzieci, oddział dla dorosłych oraz czytelnia). Na terenie Kurdwanowa znajduje się wiele placówek oświatowych, m.in. Szkoła Podstawowa nr 162 im. Władysława Szafera, Szkoła Podstawowa nr 164 i Gimnazjum im. Błogosławionej Franciszki Siedliskiej, Gimnazjum nr 28 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, Liceum XXIX im. Krzysztofa Kieślowskiego.

Krzysztof Krawczyk (ur. 8 września 1946 w Katowicach) – polski piosenkarz obdarzony charakterystycznym barytonowym głosem, gitarzysta i kompozytor. Wokalista zespołu Trubadurzy, artysta solowy od 1973. Wylansował wiele znanych przebojów. Jego popularność wyznaczają tysiące kilometrów przebytych tras koncertowych w Europie i na świecie oraz wielka liczba nagród i wyróżnień. W swojej karierze śpiewał i nagrywał płyty z różnorodną muzyką od popu poprzez rythm & bluesa, rock and rolla, country, tango, kolędy, piosenki i pieśni religijne aż po dance, muzykę cygańską i biesiadną. Przez sympatyków podziwiany za śpiew, improwizację i wspaniały kontakt z publicznością. Na koncertach fani mogą usłyszeć znane piosenki artysty, z których część ma nieco zmienione wykonania. Od maja 2010 prowadzi firmę zajmującą się organizowaniem imprez okolicznościowych.

Wieś (łac. pagus, rus) – jednostka osadnicza o zwartej, skupionej lub rozproszonej zabudowie i istniejących funkcjach rolniczych lub związanych z nimi usługowych lub turystycznych, nieposiadająca praw miejskich lub statusu miasta (art. 2 ustawy z 29 sierpnia 2003 o urzędowych nazwach miejscowości i obiektów fizjograficznych).

Infrastruktura

Liczne sklepy, hipermarkety, większe dyskonty i zakłady usługowe pozwalają mieszkańcom Kurdwanowa na swobodne zaopatrzenie się w produkty i korzystanie z usług wszelkiego rodzaju. W obrębie Kurdwanowa znajduje się Parafia Podwyższenia Krzyża św. Na osiedlu jest również przedszkole, korty tenisowe, dom kultury, poczta, administracja, banki, niepubliczny zakład opieki zdrowotnej oraz basen, który został oddany do użytku w maju 2008 roku.

Cystersi (łac. Cistercienses, pełna łacińska nazwa Ordo Cisterciensis, skrót OCist.) – zakon katolicki wywodzący się z benedyktynów i posługujący się regułą benedyktyńską, założony w 1098 r. przez Roberta z Molesme, pierwszego opata z Cîteaux (z łac. Cistericium) (obecnie Saint-Nicolas-lès-Cîteaux) we Francji. Nazwa zakonu pochodzi od łacińskiej nazwy tego właśnie miejsca (Cistertium - to określenie z kolei pochodzi od sformułowania cis tertium lapidem - "przy trzecim kamieniu (milowym)"). Pierwsze klasztory powstały w La Ferté (1113), Pontigny (1114), Clairvaux (1115) i Morimond (1115).

Tarnów – miasto w południowej Polsce w województwie małopolskim, leżące nad rzeką Białą, o wielowiekowej historii sięgającej początkami czasów piastowskich. Wraz z uzyskaniem praw miejskich w 1330 roku stał się ważnym ośrodkiem w regionie.

Galeria

Park Kurdwanowski

Gimnazjum nr 28

Spółdzielnia Mieszkaniowa

Szkoła Podstawowa nr 162

Linki zewnętrzne

Spółdzielnia Mieszkaniowa Kurdwanów Nowy

Serwis osiedlowy www.kurdwanow.pl

Parafia Podwyższenia Krzyża św. w Krakowie-Kurdwanowie

Podgórska Biblioteka Publiczna Filia nr 9