Kurt Franz - Polski Serwis Naukowy

Kurt Franz (ur. 17 stycznia 1914 w Düsseldorfie, zm. 4 lipca 1998 w Wuppertalu) – zbrodniarz hitlerowski, ostatni komendant obozu zagłady w Treblince.

W 1935 powołany do niemieckiej armii, po zakończeniu służby wstąpił do SS. Początkowo służył w obozie koncentracyjnym Buchenwald, następnie od 1939 brał udział w akcji T4. W kwietniu 1942 (po rozpoczęciu akcji Reinhard) przydzielony został do służby w obozie zagłady Belzec. Na przełomie sierpnia i września 1942 Franz desygnowany został do Treblinki, gdzie otrzymał stanowisko zastępcy komendanta obozu Franza Stangla. W sierpniu 1943, po buncie żydowskich więźniów, został samodzielnym komendantem Treblinki i pozostał nim do ostatecznej likwidacji obozu.

Procesy załogi Treblinki to kilka procesów, które dotyczyły byłych członków załogi hitlerowskiego obozu zagłady Treblinka II. Przed sądami RFN, ZSRR i Izraela stanęli zarówno niemieccy esesmani, jak i ukraińscy strażnicy, którzy brali udział w eksterminacji. W trakcie procesów biegli sądowi ustalili prawdopodobną liczbę żydowskich ofiar Treblinki na 900 tysięcy. Bardzo niewielu członków załogi Treblinki poniosło odpowiedzialność karną, choć przed sądem stanęli komendanci obozu: Franz Stangl i Kurt Franz (pierwszy komendant dr Irmfried Eberl popełnił samobójstwo w 1948). Treblinka II była obozem zagłady, a nie obozem koncentracyjnym i jej jedynym celem było zabijanie. Każdy więc członek załogi obozu bezpośrednio uczestniczył w dokonaniu mordu na tysiącach niewinnych ofiar. Zeznania byłych esesmanów pozwoliły ujawnić wiele nieznanych wcześniej szczegółów dotyczących Treblinki i stanowią jeden z koronnych argumentów przeciw rewizjonistom Holokaustu.

SS (Die Schutzstaffel der NSDAP – eskadra ochronna NSDAP) – paramilitarna i początkowo elitarna niemiecka formacja nazistowska, podległa partii NSDAP.

Franz, który otrzymał od więźniów Treblinki przydomek "lalka" (ze względy na swój przystojny wygląd), awansował bardzo szybko po kolejnych szczeblach kariery w hitlerowskim aparacie terroru. Wynikało to z faktu, iż wyróżniał się okrucieństwem i brakiem litości wobec ofiar. Przełożeni oceniali obozową służbę Franza jako "znakomitą". W Treblince uważany był za głównego obozowego oprawcę. Jako zastępca Stangla był bezpośrednio zaangażowany w akcję eksterminacji Żydów i stąd jest współwinnym śmierci setek tysięcy ludzi. Niezależnie od tego zabijał i maltretował więźniów przy każdej sposobności. Świadkowie opisali słynny przypadek cynicznego zachowania Franza, gdy do Treblinki przywieziono na zagazowanie transport Żydów, pośród których znalazła się siostra Sigmunda Freuda. Okazała ona dokumenty potwierdzające jej tożsamość i Franz zapewnił ją, iż po wykąpaniu się w łaźni zostanie z powrotem przewieziona do rodzinnego domu. Zamiast do łaźni, siostra Freuda trafiła do komory gazowej.

Obóz koncentracyjny - miejsce przetrzymywania, zwykle bez wyroku sądu, dużej liczby osób uznawanych z różnych powodów za niewygodne dla władz. Służyć może różnym celom: od miejsca czasowego odosobnienia osób, wobec których zostaną podjęte później inne decyzje, poprzez obóz pracy przymusowej, czyli de facto niewolniczej, aż po miejsce fizycznej eksterminacji.

Zygmunt Freud, Sigmund Freud, właściwie Sigismund Schlomo Freud (ur. 6 maja 1856 we Freibergu na Morawach, obecnie Příbor w Republice Czeskiej; zm. 23 września 1939 w Londynie) – austriacki neurolog i psychiatra. Twórca psychoanalizy.

Niezliczone są także inne przypadki dopuszczenia się przez Franza zbrodni na bezbronnych ofiarach. Gdy pełnił funkcję komendanta w Treblince nie gazowano już Żydów. Zadaniem Franza była likwidacja obozu i zatarcie śladów zbrodni. Użył w tym celu ostatnich żywych więźniów obozu, a po wykonaniu zadania kazał ich wszystkich zamordować.

Konzentrationslager Buchenwald, Konzentrationslager Buchenwald/Post Weimar (KL Buchenwald, KZ Buchenwald), z początku nazywany Konzentrationslager Ettersberg - niemiecki obóz koncentracyjny założony w Ettersberg w pobliżu Weimaru, (Turyngia, Niemcy). Funkcjonował od lipca 1937 roku do końca wojny.

Obóz zagłady (niem. Vernichtungslager) - specyficzny rodzaj obozu hitlerowskiego mający na celu fizyczną eksterminację zebranej w nim ludności, jedynie w wyjątkowych przypadkach po uprzednim wykorzystaniu jej jako siły roboczej.

Kurt Franz po wojnie przez pewien czas pozostawał bezkarny. Jednak w 1964 ostatecznie stanął przed zachodnioniemieckim sądem wraz z innymi członkami załogi Treblinki (patrz Procesy załogi Treblinki). Wobec porażających dowodów zbrodni Franz skazany został na dożywotnie pozbawienie wolności. Zwolniony ze względu na podeszły wiek i stan zdrowia w 1993, zmarł pięć lat później.

Aktion Reinhard, Einsatz Reinhard, także Reinhardt (pl. Akcja Reinhard, Operacja Reinhard) – kryptonim akcji zagłady Żydów w Generalnym Gubernatorstwie i regionie białostockim, przeprowadzonej w ramach tzw. ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej (niem. Endlösung der Judenfrage).

Aktion T4, E-Aktion (niem.) – nazwa programu realizowanego w III Rzeszy w latach 1939–1944 polegającego na fizycznej eliminacji (zabijaniu) ludzi niedorozwiniętych psychicznie, przewlekle chorych psychicznie i neurologicznie (schizofrenia, niektóre postacie padaczki, otępienie, pląsawica Huntingtona, stany po zapaleniu mózgowia, ludzie niepoczytalni, chorzy przebywający w zakładach opiekuńczych ponad 5 lat) oraz z niektórymi wrodzonymi zaburzeniami rozwojowymi (niem. "Vernichtung von lebensunwertem Leben" – "likwidacja życia niewartego życia"). Szacuje się, że w okresie szczytowym tego programu, tj. w latach 1940–1941, zabito w jego ramach ponad 70 tys. chorych i niepełnosprawnych, w tym także pensjonariuszy szpitali psychiatrycznych na terenach okupowanych. Od kwietnia 1941 r. program ten rozszerzono o "akcję 14f13" (niem." Aktion 14f13"), obejmującą chorych psychicznie i niepełnosprawnych nie-niemieckich więźniów obozów koncentracyjnych, w ramach której wymordowano ok. 20 tys. osób.

Linki zewnętrzne

Kurt Franz