Kurt Schumacher - Polski Serwis Naukowy

Dom w Chełmnie, w którym urodził się Kurt Schumacher

Tablica na domu urodzenia Kurta Schumachera w Chełmnie

Kurt Schumacher (ur. 13 października 1895 w Chełmnie, zm. 20 sierpnia 1952 w Bonn) – niemiecki polityk, przywódca Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (1945–1952).

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Halle (Saale) – położone nad rzeką Soławą (niem. Saale) miasto na prawach powiatu w środkowych Niemczech, siedziba okręgu. Z populacją niemal 232 500 mieszkańców jest najliczniej zaludnionym miastem w kraju związkowym Saksonia-Anhalt. Z Lipskiem (Saksonia) tworzy aglomerację miejską o liczbie 1,397 mln mieszkańców (2004). Zniszczone w czasie II wojny światowej w bardzo niewielkim stopniu.

Życiorys

Uczęszczał do szkoły elementarnej, a następnie do Królewskiego Katolickiego Gimnazjum w Chełmnie (1905–1914). Z powodu wybuchu I wojny światowej zdał przyśpieszoną maturę i od razu został wysłany na przeszkolenie artyleryjskie do Łodzi. 2 grudnia 1914 pod Łodzią został ciężko ranny; amputowano mu rękę. Po zwolnieniu z armii podjął studia prawnicze. Wykładów słuchał w Berlinie, Halle i Lipsku, praktykę podjął w Sądzie Okręgowym w Chełmnie. Po wcieleniu Chełmna do Polski w 1920 przeniósł się z rodziną do Berlina, gdzie zatrudnił się w ministerstwie pracy jako pomocniczy pracownik naukowy. W 1918 dołączył do Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD). Został redaktorem politycznym lewicowej "Schwäbische Tagwach". Z ramienia socjaldemokracji zasiadał w landtagu Wirtembergii (1924–1931). W 1930 został wybrany do Reichstagu stając się jednym z najmłodszych posłów SPD. Po dojściu Adolfa Hitlera do władzy SPD została zdelegalizowana, a Kurt Schumacher aresztowany 6 lipca 1933. Ponad 8 lat spędził w obozach koncentracyjnych: Heuberg, Ober Kuhberg i Dachau. W marcu 1943 ze względu na zły stan zdrowia i dzięki licznym staraniom rodziny został zwolniony.

Hanower (niem. Hannover) – miasto w Niemczech, stolica kraju związkowego Dolna Saksonia (niem. Niedersachsen) oraz związku komunalnego Region Hanower. Leży nad rzeką Leine. Rozwinięty przemysł środków transportu (samochody, lokomotywy, wagony), elektrotechniczny (zakłady Telefunken), chemiczny, włókienniczy, gumowy Continental AG i spożywczy (czekolada).

Chełmno (niem.: Culm, Kulm, łac. Culmen) – miasto i gmina w województwie kujawsko-pomorskim, w powiecie chełmińskim w dolinie Dolnej Wisły, nad Wisłą i wpadającą do niej Frybą. Miasto leży 40 km na północ od Torunia. W pobliżu most przez Wisłę na trasie drogi krajowej nr 1 (E75) Cieszyn – Gdańsk. Historyczne centrum Chełmna leży na wysokiej skarpie odległej około 1,5 km od Wisły, pozostałe osiedla - głównie wielkopłytowe - na wschód i południe od niego. Miasto jest stolicą historyczno-geograficznego regionu ziemia chełmińska. Łącznie z Toruniem jest najstarszym miastem tego obszaru i jednocześnie w północnej Polsce (prawa miejskie - tzw. chełmińskie, w 1233).

Po II wojnie światowej wznowił działalność polityczną przystępując do odbudowy struktur SPD. Na zjeździe w Hanowerze w 1946 został wybrany liderem tej partii. W 1949 startował w wyborach na prezydenta i kanclerza RFN – przegrywając te ostatnie z Konradem Adenauerem jednym głosem. W swych licznych wystąpieniach parlamentarnych poruszał kwestie bezrobocia, systemu zabezpieczeń społecznych, pomocy finansowej dla byłych więźniów obozów koncentracyjnych. Uważał również, że RFN ma moralny obowiązek zadośćuczynienia wobec Żydów. Ze spraw polityki zagranicznej na czoło wysuwał zagadnienie jedności Niemiec. Zmarł 20 sierpnia 1952 w Bonn, został pochowany w Hanowerze.

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

Socjaldemokratyczna Partia Niemiec, (niem. SPD – Sozialdemokratische Partei Deutschlands) – najstarsza niemiecka partia polityczna wśród obecnie istniejących oraz jedna z najstarszych i największych partii politycznych na świecie, obchodziła w 2003 r. swoją 140. rocznicę powstania. Z liczbą ponad 500 000 członków stanowi najliczniejszą partię współczesnych Niemiec. Założona w 1863 r., do 1891 pod nazwą Socjalistyczna Partia Robotnicza (SAP). Założenia i program polityczny oparte są na ideałach socjaldemokratycznych i neoliberalnych (szczególnie za rządów kanclerza Gerharda Schrödera). Członkowie partii, którzy nie ukończyli 35. roku życia skupiają się w organizacji Jusos (Jungsozialisten in der SPD).

Źródła

Nota biograficzna na stronie berlińskiej SPD (niem.)

Curriculum vitae na stronie Domu Historii RFN (niem.)

Bibliografia

Chełmno: przewodnik red. Anna Grzeszna-Kozikowska, ISBN 83-914288-6-9