Kurt Schwitters - Polski Serwis Naukowy

Kurt Schwitters w roku 1927

Kurt Schwitters (ur. 20 czerwca 1887 w Hanowerze, zm. 8 stycznia 1948 w Ambleside) – niemiecki intelektualista, zajmujący się malarstwem, rzeźbą, typografią, poezją, komponowaniem muzyki. Przedstawiciel dadaizmu.

Ukończył szkołę rzemiosła artystycznego w Hanowerze (Kunstgewerbeschule) oraz akademię sztuki w Dreźnie (Kunstakademie).

W 1936 roku wyemigrował do Norwegii, a stamtąd do Wielkiej Brytanii – był to wynik jego działalności intelektualnej (artykuły w czasopismach, spotkania i wykłady dla publiczności, spektakle), przeciwstawiającej się głupocie, banałowi i nonsensowi wojny.

Malarstwo – obok rzeźby i grafiki jedna z gałęzi sztuk plastycznych. Posługuje się środkami plastycznego wyrazu, np. barwną plamą i linią, umieszczonymi na płótnie lub innym podłożu (papier, deska, mur), a dzieła zwykle są dwuwymiarowe lub dwuwymiarowe z elementami przestrzennymi. Twórczość malarska podlega zasadom właściwym dla danego okresu. Poszukiwanie odmiennych form wyrazu przyczynia się jednak do kształtowania nowych oryginalnych kierunków i niezwykłej różnorodności dzieł malarskich.

Typografia – termin mający szereg pokrewnych znaczeń związanych z użyciem znaków pisarskich w druku, prezentacją ich na ekranie monitora komputerowego itp.

Był czołowym przedstawicielem niemieckiej sztuki okresu międzywojennego. Pisał dla czasopisma "Der Sturm", następnie związał się z ruchem dada. W 1923 roku założył własne czasopismo "Merz" (magazyn dadaistyczny i konstruktywistyczny), był także członkiem ugrupowania Abstraction-Creation.

Dadaizm (dada) – międzynarodowy ruch artystyczno-literacki w sztuce XX wieku, którego głównymi hasłami były dowolność wyrazu artystycznego, zerwanie z wszelką tradycją i swoboda twórcza odrzucająca istniejące kanony. Jego członkowie, będący świadkami I wojny światowej, w poczuciu rozpadu cywilizacji negowali powszechnie przyjęte ideały estetyczne i wartości, takie jak religia, moralność i honor. Nie wytworzyli jednolitego stylu czy programu, które spójnie łączyłyby ich dzieła – jednoczyła ich raczej wspólna postawa niż styl.

Poezja (z gr. ποίησις, poíesis – tworzenie, wytwórczość, sztuka poetycka) – wieloznaczny termin, współcześnie stanowiący przede wszystkim określenie dzieł literackich nienapisanych prozą lub synonim liryki.

Swoją sztukę określał jako "Merz" (Merzkunst), a słowo to stworzył z części nagłówka prasowego ogłoszenia: "KOMMERZBANK" i skompilował znaczeniowo ze słowami: "ausmerzen" (usuwać), "Scherz" (figiel), "Nerz" (norka), "Herz" (serce), "März (marzec)".

W dziedzinie sztuk plastycznych zasłynął jako twórca dadaistycznych asamblaży (Merzbilder), tworzonych z przeróżnych, przypadkowych materiałów (sznurki, drewno, papier, drobne przedmioty, blacha, farby), zgodnie ze swoim założeniem "tworzenia nowego świata ze szczątków" (lata 1919-1921).

Kompozytor (w jęz. łac. compositor) – twórca utworu muzycznego. Termin kompozytor odnosi się do twórców używających notacji muzycznej, piszących muzykę poważną lub filmową. W polskich uczelniach muzycznych kształci się studentów na kierunku kompozycja, lecz kompozytor nie musi być absolwentem takich studiów, jednak to oni właśnie dysponują pełnym warsztatem kompozytorskim obejmującym harmonię, kontrapunkt, instrumentację, analizę dzieła muzycznego itp.

Norwegia, Królestwo Norwegii (bokmål Norge, Kongeriket Norge, nynorsk Noreg, Kongeriket Noreg) – państwo położone w Europie Północnej na Półwyspie Skandynawskim. Administracyjnie podlegają Norwegii też Jan Mayen, archipelag Svalbard, Wyspa Bouveta, Wyspa Piotra I i Ziemia Królowej Maud na Antarktydzie (dwie ostatnie zgodnie z Traktatem Antarktycznym). Nazwa kraju pochodzi od Nordvegen co znaczy droga na północ.

Na przełomie lat 20. i 30. stworzył dzieła swego życia: Merzbau – była to abstrakcyjna forma architektury wnętrz. Powstały trzy Merzbau (jedno w Hanowerze, drugie w Norwegii, trzecie – niedokończone – w Ambleside w północnej Anglii), które ilustrowały ideę Schwittersa o sztuce totalnej, łączącej w sobie artystyczną ekspresję rzeźby, architektury i malarstwa. Merzbau były ogromnymi przedsięwzięciami, wymagającymi nakładów pracy i czasu. Schwitters pokrywał ściany trójwymiarowymi kształtami, tworzył groty, nisze, zapełniał je przypadkowymi przedmiotami, odpadkami, resztkami. Twierdził – w sensie fizycznym i ideologicznym – że Merzbau zawierają wszystko, co miało dla niego znaczenie.