Kuter rakietowy - Polski Serwis Naukowy

Okręt typu Osa II

Okręt typu Osa I

Kuter rakietowy – klasa niewielkich i szybkich okrętów przeznaczonych do wykonywania ataków rakietowych na nawodne jednostki pływające przeciwnika oraz ich zespoły, głównie na morskich obszarach przybrzeżnych i akwenach ograniczonych, po czym szybkiego wycofania się z pola walki.

Działko przeciwlotnicze - popularne określenie automatycznych armat przeciwlotniczych o kalibrze od 20 mm do 37 mm (sporadycznie 40 mm), służących do zwalczania śmigłowców i nisko lecących samolotów a także słabo opancerzonych celów naziemnych i nawodnych oraz do zwalczania piechoty przeciwnika.

Marynarka Wojenna Rzeczypospolitej Polskiej – jeden z czterech rodzajów polskich Sił Zbrojnych, obok Wojsk Lądowych, Sił Powietrznych i Wojsk Specjalnych. Odpowiada za obronę wybrzeża i wód terytorialnych. Pod względem organizacyjnym stanowi związek operacyjny – flotę. Od 25 czerwca 2010 roku funkcję dowódcy pełni adm. fl. Tomasz Mathea.

Powstanie kutrów rakietowych było związane z rozwojem przeciwokrętowych kierowanych pocisków rakietowych po II wojnie światowej, ponieważ okręty te zostały skonstruowane jako nosiciele dla nowego wówczas rodzaju uzbrojenia. Koncepcja użycia jednostek omawianej klasy wywodzi się z kutrów torpedowych, które również stanowiły niewielkie okręty uderzeniowe, jednakże ze względu na zasięg torped ich efektywność była nieporównywalnie mniejsza.

Okręt – zwykle uzbrojona jednostka pływająca w służbie państwa, tj. jego sił zbrojnych – marynarki wojennej pod banderą wojenną, przeznaczona do wykonywania zadań bojowych. Także duży statek.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Budowę kutrów rakietowych rozpoczęto w latach 50. XX wieku i od tego czasu zaczęły one wypierać z linii kutry torpedowe, choć jeszcze przez pewien czas jednostki obu klas wchodziły razem w skład okrętowych grup uderzeniowych. O ścisłym związku pomiędzy kutrami rakietowymi a torpedowymi świadczy fakt, że pierwsze radzieckie kutry rakietowe projektu 183R (w nomenklaturze NATO: typ Komar) powstały poprzez zamontowanie wyrzutni pocisków rakietowych na zmodernizowanych kadłubach kutrów torpedowych.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Kutry projektu 183 - radzieckie kutry torpedowe, następnie kutry rakietowe, opracowane na początku lat 50. XX wieku. Projekt kutrów torpedowych (183) otrzymał nazwę kodową Bolszewik, a w kodzie NATO: P-6. Kutry rakietowe znane były pod oznaczeniem projektu 183R, a w kodzie NATO: Komar. Łącznie zbudowano ponad 600 okrętów tego typu. Około 400 jednostek trafiło do Marynarki Wojennej ZSRR, pozostałe przekazano do marynarek wojennych krajów sojuszniczych wobec Związku Radzieckiego, w tym 19 kutrów torpedowych do Polski.

Czasy świetności kutrów rakietowych przypadają na okres od lat 60. do lat 80. XX wieku. Wtedy znaczna liczba państw znajdujących się nad wodami ograniczonymi, szczególnie nad morzami zamkniętymi takimi jak Morze Bałtyckie czy Morze Śródziemne, budowała duże flotylle tych jednostek. W porównaniu z kutrami torpedowymi, kutry rakietowe były nieco większe, miały wyporność w granicach 100 – 500 t i długość 30 – 50 m. Ich prędkość wynosiła ok. 40 w. Uzbrojenie, oprócz 2 – 4 wyrzutni rakietowych, stanowiły działka przeciwlotnicze kalibru ok. 30 mm.

Okręt rakietowy — zbiorcze określenie klas okrętów, których podstawowym przeznaczeniem jest celów morskich, powietrznych lub lądowych za pomocą pocisków rakietowych, wystrzeliwanych z odpowiedniej wyrzutni. Od lat 60. XX wieku, okręty rakietowe stanowią podstawowy rodzaj okrętów bojowych.

Okręt podwodny – klasa okrętów przystosowanych do pływania pod wodą (potoczne, błędnie używane, określenie łódź podwodna jest rusycyzmem od Подводная лодка podwodnaja łodka).

Właśnie taką konfigurację posiadały jedne z najbardziej znanych na świecie kutrów rakietowych, radzieckie okręty projektu 205 (w nomenklaturze NATO: typ Osa). W latach 1964-2006 polska Marynarka Wojenna posiadała trzynaście jednostek pływających projektu 205, które wchodziły w skład 3 Brygady Kutrów Torpedowych, a następnie 3 Flotylli Okrętów. Były to jedyne polskie kutry rakietowe.

Kutry rakietowe projektu 205 – seria radzieckich niewielkich okrętów uderzeniowych klasy kuter rakietowy, produkowanych od lat 50. do lat 80. XX wieku. Łącznie powstało ponad 400 jednostek tego typu. Oprócz Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, służyły również w Polsce i wielu innych państwach. W nomenklaturze NATO zostały określone jako typ Osa.

Korweta - klasa współczesnych niewielkich okrętów. Współczesne korwety dzielą się pod względem przeznaczenia i uzbrojenia na okręty przeznaczone do zwalczania okrętów podwodnych lub przeznaczone do zwalczania okrętów nawodnych za pomocą kierowanych pocisków rakietowych (korwety rakietowe). Do XIX wieku korweta oznaczała historyczną klasę okrętów żaglowych (zobacz korweta żaglowa).

Czasem kutry rakietowe wyposażano w armaty uniwersalne kalibru 57 – 76 mm, torpedy przeciw okrętom podwodnym czy przeciwlotnicze pociski rakietowe, co znacznie zbliżało je do klasy korwet. Przykładem takich dużych kutrów rakietowych są niemieckie jednostki typu 143 (typ Albatros) oraz 143A (typ Gepard). Do końca XX wieku znaczna część kutrów rakietowych została wycofana, a ich miejsce we flotach zajęły większe, lepiej uzbrojone i posiadające większe możliwości operacyjne korwety rakietowe.

Torpeda – rodzaj broni podwodnej, poruszający się pod wodą za pomocą własnego napędu pocisk, służący do niszczenia za pomocą wbudowanego ładunku wybuchowego jednostek nawodnych lub podwodnych przeciwnika.

Morze Bałtyckie, Bałtyk – płytkie morze śródlądowe na szelfie kontynentalnym w Europie północnej. Połączone z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki Bełt) oraz Kattegat i Skagerrak. Za zachodnią granicę Bałtyku właściwego przyjmuje się cieśninę Sund i próg podwodny ciągnący się na głębokości 18–20 m od przylądka Gedser (wyspa Falster) do przylądka Darßer Ort (Darß); na zachód od tej linii znajduje się akwen Bałtyku Zachodniego o powierzchni ok. 8000 km² nazywany przez Niemców także Beltsee; akwen ten obejmuje m.in. część wód cieśnin duńskich (oprócz Małego i Wielkiego Bełtu) a także mniejsze: Alsenbelt, Fehmarnbelt, Langelandsbælt.