Kwartet smyczkowy - Polski Serwis Naukowy

Kwartet smyczkowy (wł. quartetto d'archi, niem. Streichquartett, fr. quatuor à cordes, ang. string quartet):

zespół muzyczny, składający się z czterech wykonawców: dwóch skrzypków, altowiolisty i wiolonczelisty

jeden z gatunków muzyki kameralnej - utwory przeznaczone na dwoje skrzypiec, altówkę i wiolonczelę.

Gatunek muzyki kameralnej

Joseph Haydn prowadzi próbę kwartetu smyczkowego

Kwartet smyczkowy ma bardzo bogatą historię. Początki czterogłosowej faktury instrumentalnej sięgają epoki baroku, ale właściwy kwartet smyczkowy ukształtował się w okresie klasycyzmu. Stało się to w wyniku zaniku basso continuo i usamodzielnienia się wszystkich instrumentów, w tym wiolonczeli oraz altówki: przestały one być instrumentami akompaniującymi pierwszym skrzypcom, zaczęły mieć samodzielne, nierzadko solowe fragmenty. Rozwinięciu partii wiolonczeli sprzyjał w znacznej mierze fakt, iż wiolonczelistą był jeden z pierwszych twórców kwartetów - Luigi Boccherini. Za "ojca" tego gatunku uważany jest jednak Joseph Haydn, którego 76 kwartetów, cieszących się ogromną popularnością w całej Europie, stworzyło podstawy nowoczesnej muzyki kameralnej.

Igor Fiodorowicz Strawinski (a. Strawiński; ros.: Игорь Фёдорович Стравинский; 5/17 czerwca 1882, Oranienbaum, Cesarstwo Rosyjskie - 6 kwietnia 1971, Nowy Jork, Stany Zjednoczone) – rosyjski kompozytor, pianista i dyrygent.

Luigi Boccherini (ur. 19 lutego 1743 w Lukce, zm. 28 maja 1805 w Madrycie) – włoski kompozytor i wiolonczelista epoki klasycyzmu, dzięki któremu wiolonczela awansowała do rzędu instrumentów solowych. Uważany za jednego (obok Haydna) z twórców kwartetu smyczkowego.

Za okres rozkwitu kwartetu smyczkowego uważa się klasycyzm. Była to wtedy bardzo popularna forma muzykowania w zamożnych domach, a więc i repertuar na ten zespół powstawał bardzo obfity. Kwartety komponowali m.in.: Wolfgang Amadeus Mozart i Ludwig van Beethoven, a w romantyzmie: Franz Schubert, Felix Mendelssohn-Bartholdy, Robert Schumann, Johannes Brahms, Piotr Czajkowski, Antonin Dworzak.

Barok (z por. barroco – "perła o nieregularnym kształcie", lub z fr. baroque – "bogactwo ozdób") – główny kierunek w kulturze środkowo i zachodnioeuropejskiej, którego trwanie datuje się na zakres czasowy od końca XVI wieku do XVIII wieku. Barok obejmował wszystkie przejawy działalności literackiej i artystycznej, a także filozofię i architekturę. U jego podstaw leżał sprzeciw wobec renesansowego klasycyzmu, głęboka religijność, mistycyzm i egzystencjalny niepokój.

Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy (ur. 3 lutego 1809 w Hamburgu, zm. 4 listopada 1847 w Lipsku) – niemiecki kompozytor okresu romantyzmu. Uważany za najwybitniejsze cudowne dziecko po Mozarcie.

W XX wieku kwartet smyczkowy odrodził się. Pisali na ten zespół m.in.: Claude Debussy, Bela Bartók, Maurice Ravel, Paul Hindemith, Dymitr Szostakowicz, Igor Strawinski, Karol Szymanowski, Arnold Schönberg, Alban Berg, Anton Webern, Tadeusz Baird, Grażyna Bacewicz, Witold Lutosławski, Luigi Nono, Toru Takemitsu, Krzysztof Meyer, Wolfgang Rihm, Mieczysław Weinberg, Alfred Schnittke, Krzysztof Penderecki, Aleksander Tansman, John Cage i Maurizio Kagel.

Mauricio Raúl Kagel (ur. 24 grudnia 1931 w Buenos Aires, zm. 18 września 2008 w Kolonii), argentyńsko-niemiecki kompozytor, dyrygent, librecista i reżyser. Współpracował z Ensemble 70 (m.i. z polskim reżyserem Marianem Czurą). Od dłuższego czasu ciężko chorował. Zmarł 18 września 2008 roku.

Béla Bartók (ur. 25 marca 1881 w Nagyszentmiklós, zm. 26 września 1945 w Nowym Jorku) – węgierski kompozytor i pianista, uważany za jednego z największych kompozytorów XX wieku. Jako badacz muzyki ludowej i autor analiz z tego zakresu jeden z prekursorów etnografii muzycznej.

Zespół

Pierwszy stały kwartet smyczkowy stworzyli bracia Müller: Carl Friedrich (1797-1873), Georg (1809 - 1855), Gustav (1799 - 1855) i Theodor (1802 - 1875). Pochodzili z Brunszwiku, występowali od 1819 roku przez 27 lat.

Pierwszego skrzypka w kwartecie smyczkowym nazywamy prymariuszem.

Bibliografia

Paul Griffiths, The String Quartet. A History, London 1983

Francis Vuibert (2009), Répertoire universel du quatuor à cordes, ProQuartet-CEMC, ISBN 978-2-9531544-0-5

Przypisy

W. Salmen, Das Konzert, Berlin 1968, s. 162

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Ludwig van Beethoven (wymowa niemiecka: luːtvɪç fan ˈbeːthoːfn, ur. 15-17 (zob. niżej) grudnia 1770 w Bonn, zm. 26 marca 1827 w Wiedniu) – kompozytor i pianista niemiecki, ostatni z tzw. klasyków wiedeńskich, a zarazem prekursor romantyzmu w muzyce, geniusz, jeden z największych twórców muzycznych wszech czasów.