Kwas szczawiowy - Polski Serwis Naukowy

Kwas szczawiowy (kwas etanodiowy), HOOC–COOH – organiczny związek chemiczny, najprostszy kwas dikarboksylowy. Występuje w wielu roślinach (m.in. w szczawiu i rabarbarze).

Otrzymywanie

Otrzymuje się go poprzez ogrzewanie mrówczanu sodu do temperatury ok. 400 °C, w wyniku czego powstaje szczawian sodu, który następnie przeprowadza się w kwas szczawiowy za pomocą rozcieńczonego kwasu siarkowego.

Inne metody to przepuszczenie dwutlenku węgla nad metalicznym sodem lub potasem w temp. 360 °C, a także utlenienie glikolu etylowego lub utlenianie wielu innych związków organicznych (np. cukrów) kwasem azotowym.

Kwas siarkowy(VI) (zwycz. kwas siarkowy), H2SO4 - nieorganiczny związek chemiczny, jeden z najmocniejszych kwasów - wszystkie układy o mocy większej od kwasu siarkowego 100% nazywa się superkwasami. Bywa zwany krwią przemysłu chemicznego, ze względu na to, że używa się go w bardzo wielu kluczowych syntezach. Sole kwasu siarkowego(VI) to siarczany(VI).

Elektroliza — w chemii i fizyce - ogólna nazwa na wszelkie zmiany struktury chemicznej substancji, zachodzące pod wpływem przyłożonego do niej zewnętrznego Elektrolizie towarzyszyć może (choć nie musi) szereg dodatkowych zjawisk, takich jak dysocjacja elektrolityczna, transport jonów do elektrod, wtórne przemiany jonów na elektrodach i inne. W sensie technologicznym przez elektrolizę rozumie się wszystkie te procesy łącznie.

Kwas szczawiowy można także otrzymać w reakcji acetylenu z nadmanganianem potasu.

Światowa produkcja kwasu szczawiowego i jego estrów wynosi ok. 140 tys. ton rocznie.

Właściwości

Rozpuszcza się zarówno w wodzie, jak i rozpuszczalnikach organicznych (etanol, eter dietylowy). Z roztworu wodnego krystalizuje w postaci dihydratu (COOH)2·2H2O.

Kwas szczawiowy jest jednym z najsilniejszych kwasów karboksylowych – jego stała dysocjacji Ka1 wynosi 5,4×10, a Ka2 – 5,2×10. Jest to spowodowane wzajemnym efektem indukcyjnym dwóch grup karboksylowych.

Elektrotechnika - dział nauki zajmujący się podstawami teoretycznymi i zastosowaniem zjawisk fizycznych z dziedziny elektryczności i magnetyzmu w różnych gałęziach gospodarki.

Tlenek żelaza(III) (Fe2O3, nazwa zwyczajowa: tlenek żelaza czerwony) – nieorganiczny związek chemiczny, tlenek żelaza na III stopniu utlenienia. Związek ten jest głównym składnikiem zwykłej rdzy, najczęściej spotykany spośród tlenków żelaza.

Tworzy sole i wodorosole – szczawiany.

Wobec utleniaczy (np. nadmanganianu potasu) ma właściwości redukujące.

Podczas ogrzewania ulega dekarboksylacji do kwasu mrówkowego i dwutlenku węgla: HOOC–COOH → H–COOH +CO2

Zastosowanie

Kwas szczawiowy jest stosowany do usuwania rdzy.

W elektrotechnice jest środkiem pomocniczym przy elektrolitycznej oksydowaniu glinu (Eloxal).

W analizie miareczkowej jest substancją wzorcową do nastawiania miana roztworów utleniających.

W pszczelarstwie jest stosowany do zwalczania roztocza Varroa destructor.

Wywabianie plam atramentu

W farbiarstwie i proszkach do czyszczenia urządzeń sanitarnych

Zagrożenia

W dużych stężeniach kwas szczawiowy działa drażniąco na skórę i błony śluzowe, ale nawet w ilościach spotykanych w żywności może być szkodliwy – z jonami wapnia tworzy trudno rozpuszczalny szczawian wapnia, który osadza się w postaci kamieni w nerkach. Dlatego częste spożywanie dużych ilości warzyw zawierających ten kwas może być przyczyną kamicy nerkowej, a także niedomiaru wapnia w organizmie.

Sole - związki chemiczne powstałe w wyniku całkowitego lub częściowego zastąpienia w kwasach atomów wodoru innymi atomami, bądź grupami o właściwościach elektrofilowych, np. kationy metali, jony amonowe i inne postaci XR4+ (gdzie X = {N, P, As, ...}, R - dowolna grupa organiczna) itp. Sole znalazły liczne zastosowania jako nawozy sztuczne, w budownictwie, komunikacji, przemyśle spożywczym i wielu innych. Sole występują w przyrodzie, jako minerały lub w organizmach żywych w roztworach płynów ustrojowych.

Chlorek oksalilu – związek chemiczny o wzorze (COCl)2. Otrzymuje się go z kwasu szczawiowego. Jest niezwykle przydatny w syntezach chemicznych, np. do syntezy chlorków kwasowych z odpowiednich kwasów karboksylowych:

Przypisy

↑ Podręczny słownik chemiczny. Romuald Hassa, Janusz Mrzigod, Janusz Nowakowski (redaktorzy). Wyd. I. Katowice: Videograf II, 2004, s. 216. ISBN 83-71-83-240-0.
Kwas szczawiowy – podsumowanie (ang.). PubChem Public Chemical Database.
↑ Robert T. Morrison, Robert N. Boyd: Chemia organiczna. Warszawa: PWN, 1985, s. 697. ISBN 83-01-04166-8.

Zobacz też

chlorek oksalilu