Kwatera - dowództwo - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy wojska. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Kwatera (dowództwo) – naczelne dowództwo lub dowództwo wielkiej jednostki w czasie wojny. W języku rosyjskim Kwatera Główna Naczelnego Dowództwa określana jest mianem Stawka.

W Armii II Rzeczypospolitej wszystkie dowództwa od brygady wzwyż określano mianem kwatery głównej:

Dowództwo – zespół ludzi, wraz z dowódcą, zajmujących się kierowaniem formacją wojskową lub zespołem ludzi. Najczęściej stosowane w terminologii wojskowej, rzadziej w terminologii cywilnej.

Związek taktyczny (do 1945 używano także określenia wielka jednostka) – jednostka organizacyjna wojska przeznaczona do prowadzenia wspólnych działań bojowych. Związki taktyczne występują zazwyczaj we wszystkich rodzajach sił zbrojnych. Wyróżnia się wśród nich:

Kwatera Główna Naczelnego Wodza,

Kwatera Główna Armii,

Kwatera Główna Samodzielnej Grupy Operacyjnej,

Kwatera Główna Grupy Operacyjnej,

Kwatera Główna Dywizji,

Kwatera Główna Brygady,

Kwatera główna dzieliła się w polu na dwa rzuty. Do pierwszego rzutu wchodzili: dowódca, sztab, dowódcy broni (rodzajów wojsk), dowódca etapów, dowódca żandarmerii, komendant kwatery głównej oraz część oddziału sztabowego z niezbędnym aparatem gospodarczym. Do drugiego rzutu wchodzili kwatermistrz i jego sztab oraz szefowie służb.

Sztab - główny organ dowodzenia występujący w oddziałach i związkach wszystkich rodzajów sił zbrojnych oraz na szczeblu centralnym. Na czele sztabu stoi szef sztabu podlegający bezpośrednio dowódcy. W okresie pokoju głównym zadaniem sztabu jest organizowanie szkolenia wojsk i zapewnienie im warunków utrzymania wysokiego stopnia gotowości bojowej.

Pododdziały obsługi i ochrony dowództwa armii (SGO) tworzyły trzeci rzut jej kwatery głównej. W skład III rzutu wchodziły następujące pododdziały:

kompania asystencyjna,

kolumna samochodów osobowych,

sąd polowy dla jednostek pozadywizyjnych,

poczta polowa,

pluton pieszy żandarmerii,

pluton karabinów maszynowych,

kompania gospodarcza.

Dla każdej armii (SGO) przewidziano jeden komplet pododdziałów łączności złożony z:

kompanii radio,

kompanii stacyjna,

kompanii telefoniczno-budowlana,

dwóch kompanii telefoniczno-kablowych,

drużyny gołębi pocztowych,

parku łączności,

Bibliografia

Mała Encyklopedia Wojskowa, tom II (K – P), Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, Warszawa 1970.

Jan Orzechowski, Dowodzenie i sztaby. Okres międzywojenny 1918-1939, tom III, Warszawa 1980, ISBN 83-11-06533-0.