Kwestia homerowa - Polski Serwis Naukowy

Kwestia homerowa lub homerycka - spór, dotyczący kwestii, czy Iliada i Odyseja są autorstwa Homera.

Problem ten rozpatrywany był już w starożytności. Początkowo za autora uznawano Homera, jednak w V w. p.n.e. Herodot był nieufnie usposobiony do tej tezy. Wątpliwości pogłębiły się w IV w. p.n.e., kiedy wykazano wiele sprzeczności, mających dowodzić, iż autorem tych tekstów nie może być jeden poeta. Problem ten odżył w XVIII w. i jest aktualny do dziś.

Kazimierz Feliks Kumaniecki, pseud. Jutro, Kozakiewicz (ur. 18 maja 1905 w Krakowie, zm. 8 czerwca 1977 w Warszawie) – polski filolog klasyczny, profesor Uniwersytetu Warszawskiego, członek Polskiej Akademii Nauk.

Odyseja (gr. Ὀδύσσεια Odysseia) - epos grecki, przypisywany Homerowi, oparty na antycznej ustnej tradycji epickiej, a w formie pisanej istniejący przypuszczalnie od VIII wieku p.n.e.

W wyniku tych sporów powstały 3 tezy, grupujące badaczy o różnych poglądach na kwestię homerycką. Pierwsza grupa to separatyści (łac. separo - oddzielać), którzy popierają pogląd uczonych aleksandryjskich z III w. p.n.e. twierdzących, że Homer był autorem tylko Iliady. W czasach nowożytnych wykształciła się grupa pluralistów (łac. pluralis - mnogi) twierdząca, że autorami są wędrowni śpiewacy (aojdowie), których pieśni zostały zebrane przez jakąś grupę ludzi (gł. za czasów Pizystrata). Trzecia grupa to unitaryści (łac. unus - jeden), uznający Homera za autora zarówno Iliady, jak i Odysei.

Iliada (Ἰλιάς) – obok Odysei drugi z eposów, których autorstwo tradycja przypisuje Homerowi. Oba utwory datuje się na VIII lub VII wiek p.n.e. – stanowią więc one najstarsze zabytki literatury greckiej i europejskiej w ogóle. Oba poematy są eposami heroicznymi. Powstały prawdopodobnie w Jonii na wybrzeżu Azji Mniejszej – świadczy o tym przede wszystkim ich język, który można scharakteryzować jako archaiczny dialekt joński z elementami dialektu eolskiego. Metrum stanowi heksametr daktyliczny. Tematem utworu jest gniew Achillesa i związane z nim epizody wojny trojańskiej. Tytuł utworu pochodzi od wyrażenia he Ilias poiesis – pieśń o Ilionie (Troi).

Aojda (gr. ἀοιδός aoidos – od "oda" -pieśń) – w starożytnej Grecji, w czasach przedhomerowych i homerowych, nadworny lub wędrowny śpiewak, który w tworzonych przez siebie pieśniach epickich opiewał czyny bogów, herosów i bohaterów. Swoje pieśni najczęściej wykonywał przy akompaniamencie kitary lub formingi.

Kwestia homerycka dzieliła XIX-wiecznych filologów klasycznych. Zdecydowanym unitarystą był Kazimierz Feliks Kumaniecki.

Współcześnie większość badaczy reprezentuje stanowisko unitarystyczne.