Kyzikos - Polski Serwis Naukowy

Położenie Kyzikos

Kyzikos, także Kizyku, Kyzik (gr. Κύζικος, Kydzikos, łac. Cyzicus, wł. Cizico) – kolonia Miletu na azjatyckim wybrzeżu Propontydy, we Frygii w kraju Dolionów na przylądku łączącym półwysep Arktonnesos z kontynentem. Założona w 756 p.n.e., a następnie założona ponownie w roku 676 p.n.e. po zniszczeniu przez Kimmeryjczyków. Polis należała do Związku Ateńskiego. W okresie hellenistycznym miasto zostało przyłączone do Pergamonu. Po zniszczeniach na skutek licznych trzęsień ziemi, zostało odbudowane przez cesarza Hadriana. Kyzikos słynęło z elektronu i wełny.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

Publiusz Eliusz Hadrian (Publius Aelius Hadrianus; ur. 24 stycznia 76 w Itálice lub Rzymie, zm. 10 lipca 138 w Bajach) - w latach 117-138 cesarz rzymski. Po śmierci został zaliczony w poczet bogów.

W 670 roku Kyzikos zostało zajęty przez Arabów. W latach 674-678 stacjonowała tam flota arabska. Opanowany na przełomie 1206 i 1207 roku przez Henryka de Hainaut, w 1207 roku na mocy rozejmu został zwrócony Teodorowi Laskarisowi.

W 1304 roku w rejonie Kyzikos miały miejsce walki między Rogerem de Flor a Turkami.

Nazwę "Kyzikos" nosił grecki okręt z II wojny św.

Frygia (łac. Phrygia) to starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej, położona między Bitynią, Myzją, Lidią, Karią, Lycją, Pamfylią, Lykaonią i Galacją. Była znana z kwitnącego rolnictwa i chowu bydła, kopalni złota i kamieniołomów marmuru. Zamieszkiwali ją spokrewnieni z Trakami indoeuropejscy Frygowie, którzy przybyli na te ziemie około 1000 r. p.n.e. Stolicą Frygii było Gordion. Aż do najazdu Kimmerów (około 700 p.n.e.) Frygia była niezależnym królestwem. Około 600 p.n.e. dostała się pod panowanie Lidów, a w 546 p.n.e. Persów. Ponad dwieście lat później zdobył ją Aleksander Wielki. Po jego śmierci (323 p.n.e.) pozostawała pod zmiennymi rządami diadochów. W III w. p.n.e. na jej terytorium osiedlili się celtyccy Galatowie. Od 188 p.n.e. Frygia była w granicach Pergamonu i wraz z nim została przekazana w 133 p.n.e. republice rzymskiej przez ostatniego króla Pergamonu, Attalosa III Filometera. Po podziale imperium rzymskiego w 395 r. znalazła się w cesarstwie wschodnim. Po bitwie pod Manzikert w 1071 r. Frygia przejściowo znalazła się pod panowaniem Seldżuków. Pod koniec XI w, wraz z całą zachodnią Anatolią, wróciła ona pod panowanie Bizantyjczyków. W 1204, po zdobyciu Konstantynopola przez Krzyżowców - uczestników IV Krucjaty - Cesarstwo Bizantyńskie uległo rozpadowi. Frygia weszła w skład Cesarstwa Nikei. Po odbiciu Konstantynopola w 1261, za rządów cesarza Michała VIII Paleologa, Frygia weszła ponownie w skład Cesarstwa bizantyjskiego. W XIV wieku jej terytorium podbili Turcy Osmańscy. Od tego czasu Frygia pozostaje częścią Turcji.

W mitologii greckiej lud zamieszkujący wyspę Propontis. Królem ich był Kyzikos, który prowadził wojnę z Pelazgami. Gościł u siebie Argonautów, którzy oczekiwali na wiatr. Gdy w końcu wyruszyli, zastał ich sztorm, co spowodowało, iż przypadkowo powrócili na wyspę Propontis. Kyzikos myśląc, że zaatakowli go Pelazgowie napadł nocą na Argonautów. Został zabity przez Jazona.

Bibliografia

P. Krupczyński, Kyzik, w: Encyklopedia kultury bizantyńskiej, pod red. O. Jurewicza, Warszawa 2002, s. 298.

Mała encyklopedia kultury antycznej, Warszawa 1990, s. 399.