Løgting (inaczej: Løgtingið, oficjalnie: Føroya løgting, IPA: ˈlœktiŋg]) to parlament Wysp Owczych, duńskiego terytorium zależnego na Morzu Norweskim. Jego siedziba znajduje się w stolicy archipelagu Thorshavn. W jego skład może wchodzić od 27 do 33 posłów. Siedem okręgów wybiera 27 spośród tych miejsc, 6 zaś jest dodatkowych, które od wydania Aktu Elekcyjnego w 1978 są obsadzane przy każdych wyborach, które, podobnie jak w Sejmie Rzeczypospolitej Polskiej, jeśli nie wynikną żadne komplikacje, odbywają się raz na cztery lata. Do roku 2007 parlament Wysp Owczych składał się z maksymalnie 32 posłów, jednak od wyborów w roku 2008 parlamentarzystów jest 33.

Nazwa pochodzi z dwóch członów: løg (pol. prawo) i ting (pol. myśl), można więc przetłumaczyć jako: Myśl Prawna. Odwołuje się to do języka staronordyjskiego lǫgþing, dziś stosuje się Lagting(et) (Szwecja, Norwegia, Dania) i Lögþing(ið) (Islandia), a także Lagting do określenia parlamentu Wysp Alandzkich.

Historia

Czasy wikingów

Pierwsza wzmianka o parlamencie Wysp Owczych pochodzi z Færeyinga saga, jednej z islandzkich sag opisujących chrystianizację archipelagu, która jest datowana na przełom XII i XIII wieku, jednak opisuje wydarzenia o paręset lat wcześniejsze. W 999 roku Sigmundur Brestisson miał przekonać ówczesny ting, rezydujący już wtedy na Tinganes, i wprowadzić chrześcijaństwo, jako główną religię. Przeciwnikiem tej reformy miał być Tróndur í Gøtu.

Powszechnie uważa się, że początki farerskiego Løgtingu mogą sięgać nawet około roku 825, kiedy na archipelag przybyli pierwsi norwescy osadnicy, prawdopodobnie wyparłszy nieliczną ludność celtycką. Tworzenie lokalnych zgromadzeń składających się z wolnych mężczyzn było bowiem dość powszechne we wszystkich krajach kultury skandynawskiej. Prócz tego saga nie opisuje samego tingu jako czegoś nadzwyczajnego na Wyspach Owczych. Dochodzi tu jeszcze porównanie - archipelag Wysp Owczych został odkryty przez wikingów wcześniej niźli Islandia, a na tej drugiej pierwsze zgromadzenie Alþingu datuje się na rok 930. Trudno więc jednoznacznie opisać, który z obecnie istniejących parlamentów, założonych jeszcze przez wikingów ma najdłuższą historię - farerski Løgting, islandzki Alþing, czy też może Tynwald na wyspie Man, który miał zostać założony w roku 979.

Miejsce jakim ówcześnie był Tinganes również nie jest bez znaczenia. Według staroskandynawskiej tradycji obrady tingu muszą odbywać się w miejscu niezamieszkanym, a okolice Tórshavn pozostały takimi prawdopodobnie jeszcze w XIII wieku.

Początkowo Løgting był zgromadzeniem najwyżej postawionych ludzi z farerskiej populacji, liczącej w szczytowym okresie czasów wikińskich do 4 tysięcy ludzi. Obradom przewodził człowiek nazywany wtedy Løgsøgumaður, który nie miał prawa głosu, musiał jednak zapamiętać wszystkie ustalenia.

Umowny koniec czasów wikingów na Wyspach Owczych to rok 1035, kiedy zmarł Tróndur í Gøtu, a pieczę nad archipelagiem przejął Leivur Øssursson, zięć Sigmundura Brestissona i jeszcze w tym samym roku stał się wasalem króla Norwegii Magnusa I Dobrego.

Panowanie norweskie

Początek rządów norweskich na archipelagu nie wniósł wielu zmian w systemie sprawowania rządów. Lokalny parlament funkcjonował nadal, decydując o sprawach mieszkańców. Działo się tak aż do 1274, kiedy Magnus VI Prawodawca wydał prawo ziemskie, zwane Landslóg. Ustanowiono wtedy nową nazwę, Lǫgþing, która, po pewnych ewolucjach, dotrwała do czasów dzisiejszych pod postacią Løgting. Prawo stwierdziło, że parlament Wysp Owczych ma od tamtej pory nie być zgromadzeniem wszystkich, wolnych mieszkańców, zaś reprezentantów sześciu Vártingów, mających zajmować się najbardziej lokalnymi sprawami. Zmieniły się też kompetencje tingu, miał on posiadać odtąd jedynie kompetencje sądownicze, a także wykonywać to, co polecił król.

Przedstawicieli ludu, zwanych Løgrættumenn, miało być 36, a spośród nich obierany był Løgmaður, jako główny sędzia archipelagu, desygnowany przez władcę Królestwa Norwegii. Król przysyłał także człowieka zwanego Fútin, jako komisarza, mającego za główne zadanie dbać o zbieranie podatków.

24 czerwca 1298 roku został wydany Seyðabrævið (pol. List Owczy), najstarszy dokument pisany na Wyspach Owczych, normujący hodowlę owiec na archipelagu.

Rządy norweskie na Wyspach Owczych trwały stosunkowo krótko, już około 1380 razem z całą Norwegią archipelag trafił pod jurysdykcję duńską, nadal jednak uważany był za ziemię norweską. Wynikiem tego wchłonięcia było znaczne rozszerzenie kompetencji farerskiego parlamentu. Zyskał on władzę ustawodawczą oraz prawo do powoływania własnej administracji, a więc niemal pełnię władzy wewnętrznej.

Panowanie duńskie

Szerokie kompetencje farerskiego parlamentu trwały do roku 1660, kiedy panujący Fryderyk III Oldenburg wprowadził w Królestwie Duńskim monarchię absolutną, jako panujący ustrój. Konsekwencją tego było ponowne ograniczenie władzy Løgtingu, jedynie do władzy sądowniczej. Rządzący po nim Chrystian V Duński wydał dokument zwany Norska lóg, który, między innymi, zdefiniował kompetencje farerskiego parlamentu. Od tamtej pory miał się on składać z 48 reprezentantów, każdy mógł sprawować kadencję tylko raz. Wzrosły wtedy także kompetencje Fútinów.

Norwegia została odłączona od Danii w roku 1814, jako wynik wojen napoleońskich, Wyspy Owcze pozostały jednak w duńskim królestwie. Choć teoretycznie już w roku 1720 Wyspy Owcze stały się jednostką administracyjną Danii, zwaną amt, równą wobec innych tego typu jednostek, nie niosło to za sobą żadnych konsekwencji. Dopiero w 1816 zniesiono autonomię tego obszaru, a tym samym Løgting został zmuszony do zakończenia swej pracy. Od tamtej pory król wybierał swego administratora, nazywanego Amtmaður, który miał sprawować władzę w imieniu króla, jednak kompetencje farerskiego parlamentu zostały przeniesione na nowo powstały Sąd Wysp Owczych, działający na podobnej zasadzie co Løgting.

Ostatecznie jakakolwiek autonomia została zniesiona w roku 1849, kiedy Dania stała się monarchią parlamentarną, a królewscy administratorzy przejęli pełnię praw dawnego Løgtingu. Ludności farerskiej nie podobał się ten fakt i zaczęli walczyć o przywrócenie dawnego porządku. Na ich czele stanął, urodzony w Tórshavn, Niels Winther. Mieszkańcy archipelagu odnieśli sukces i na mocy aktu z 23 marca 1852 roku przywrócono Løgting, choć w postaci różniącej się od tej sprzed roku 1816. Miało być to jedynie ciało doradcze, składające się z osiemnastu osób, z których dwie to Amtmaður, jako osoba przewodnicząca obradom, oraz Próstur. Nowy parlament zebrał się po raz pierwszy w święto Ólavsøka roku 1852.

Pierwsza zmiana została wprowadzona w roku 1906, kiedy liczbę osób zasiadających w parlamencie zwiększono do 22. W 1923 Amtmaður, choć nadal zasiadał w Løgtingu nie zostawał automatycznie Løgmaðurem, był on wybierany spośród ludzi zasiadających w zgromadzeniu, Próstur stracił swoje krzesło, a liczba miejsc została zmieniona do 20 przy czym była możliwość obsadzenia jeszcze 10 miejsc, jako dodatkowych. Cztery lata później wprowadzono kolejną zmianę, od tamtej pory wszystkie dokumenty wydawane przez farerski parlament są zapisywane w języku farerskim, natomiast w 1935 Løgting został upoważniony do zbierania podatków w ramach archipelagu.

Podczas II wojny światowej Wyspy Owcze zostały całkowicie odcięte od Danii, gdy wojska niemieckie wkroczyły do niej w 1940 roku. Alianci zareagowali natychmiast, nie mogąc dopuścić do zajęcia strategicznego punktu na Atlantyku, jakim jest archipelag, zajęli go w ramach pokojowej okupacji. Przez ten czas, aż do roku 1945, Løgting zyskał pełnię władzy na archipelagu. Fakt ten sprawił, że po wojnie Farerczycy niechętnie ponownie stali się Færøernes amt i rozpoczęli aktywniej działać na rzecz rozszerzenia swej autonomii.

Zaraz po wojnie zdecydowano się przeprowadzić plebiscyt, w którym mieszkańcy mogli wybrać dwie opcje: pełną niepodległość od Danii lub nadającą wiele swobód Zasadą Samostanowienia. Głosowanie odbyło się 14 września 1946 roku. Wynik był niejednoznaczny, jedynie 200 osób więcej opowiedziało się za pełnym uniezależnieniem się od Królestwa Danii. Władze Danii zgodziły się by Wyspy Owcze same zdecydowały o swym losie, król rozwiązał dawny parlament farerski i przeprowadzono nowe wybory, w których zwyciężyły partie popierające unię z Danią.

1 kwietnia 1948, w wyniku poprzednich wydarzeń wprowadzono Zasadę Samostanowienia w życie i choć faktycznie akt ten stał się prawomocny 3 kwietnia, zwyczajowo podaje się pierwszą datę. Początkowo Løgting zyskał jedynie większość praw polityki ustawodawczej na archipelagu, podczas, gdy pozostałe sektory władzy pozostały w rękach duńskich. Z czasem jednak ilość kompetencji wzrosła i dziś polityka ustawodawcza leży jedynie w gestii Løgtingu, wykonawczą zajmuje się rząd Wysp Owczych, zwany Landsstýri, sądownicza i zagraniczna zaś nadal pozostaje w gestii duńskiej, jednak Farerczycy mają swój głos w tych sprawach, czego przykładem może być odrzucenie przystąpienia do Unii Europejskiej w publicznym referendum.