Lędziny - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy miasta. Zapoznaj się również z: wieś o tej nazwie.

Lędziny (niem. Lendzin) – miasto w województwie śląskim, w powiecie bieruńsko-lędzińskim. Gmina sąsiaduje od północy z Katowicami i Mysłowicami, od wschodu z Imielinem i Chełmem Śląskim, od południa z Bieruniem, natomiast od zachodu z Tychami.

Kościół Ewangelicko-Augsburski w Rzeczypospolitej Polskiej – kościół luterański prawnie działający na terenie Polski, będący członkiem takich organizacji, jak Światowa Rada Kościołów, Światowa Federacja Luterańska, Konferencja Kościołów Europejskich, Polska Rada Ekumeniczna. Organem prasowym wspólnoty jest Zwiastun Ewangelicki. Zwierzchnikiem Kościoła jest bp Jerzy Samiec.

Imielin (niem. Immenau) to miasto i gmina w województwie śląskim, w powiecie bieruńsko-lędzińskim, na obszarze Pagórów Jaworznickich, nad Imielanką i Przemszą, w południowo-wschodniej części GOP. Oddalone 18 km od Katowic. Zajmuje obszar 2804 ha, graniczy z Mysłowicami na północy, Chełmem Śląskim na południu, Jaworznem na wschodzie i Lędzinami na zachodzie.

Według danych z 31 grudnia 2010 r. miasto miało 16 396 mieszkańców.

Geografia

Położenie

Według danych z 1 stycznia 2010 r. powierzchnia miasta wynosiła 31,65 km².

Lędziny leżą na Wyżynie Śląskiej. Lędziny położone są w środkowej części województwa śląskiego, w pewnym oddaleniu od mocno zurbanizowanego Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.

Podział administracyjny

W skład Lędzin wchodzi 8 dzielnic: Hołdunów, Świniowy, Ratusz, Smardzowice, Zamoście, Blych, Górki i Goławiec.

Województwo śląskie – jedno z 16 województw, jednostka samorządu terytorialnego i jednostka podziału administracyjnego Polski, obejmująca wschodnią część historycznych ziem Górnego Śląska, polską część Śląska Cieszyńskiego i część zachodniej Małopolski, w tym Zagłębie Dąbrowskie i Zagłębie Krakowskie.

Powstania śląskie – trzy konflikty zbrojne na Górnym Śląsku, jakie miały miejsce w latach 1919-1921 między ludnością polską i niemiecką, a przede wszystkim między polskimi lub niemieckimi Ślązakami. Odbyły się one w okresie formowania się państwa polskiego po zakończeniu I wojny światowej.

Historia

Istnieją świadectwa penetracji przez człowieka terenu obecnych Lędzin już w epoce brązu. Archeolodzy wykopali fragmenty naczyń z okresu kultury łużyckiej. W okresie przedchrześcijańskim w granicach obecnego miasta miejsce kultu słowiańskiego na górze Klimont, zwanej niegdyś Piorunową Górką (obecnie na tym miejscu katolicki kościół św. Klemensa). Miejscowość wspomniana przez Jana Długosza, w 1160 roku stanowiła własność rycerza Jaksy z Miechowa, który przekazał ją Benedyktynom. W XIV wieku Lędziny przeszły pod panowanie Czech, od 1742 roku w państwie pruskim. Teren walk z Niemcami w okresie powstań śląskich, szczególnie zaciętych podczas II powstania śląskiego w 1920 roku. Od 1922 roku w Polsce, w czasie okupacji hitlerowskiej na terenie Lędzin istniał podobóz obozu koncentracyjnego Auschwitz (1944-1945). Po wojnie rozwój górnictwa i wzrost liczby mieszkańców. W latach 1945-51 siedziba gminy Lędziny, a 1951-54 gminy Hołdunów. W latach 1957-1965 osiedle. W latach 1966-1975 status samodzielnego miasta. W 1975 r. w wyniku reformy administracyjnej włączone do Tychów, od 2 kwietnia 1991 r. ponownie samodzielne miasto, utworzone na obszarze 3104,48 ha (rozporządzenie Rady Ministrów z 22 XII 1990).

Miasto (od prasłow. *městьce, *mě́sto "miejsce", łac. civitas) – historycznie ukształtowana jednostka osadnicza charakteryzująca się dużą intensywnością zabudowy, małą ilością terenów rolniczych, ludnością pracującą poza rolnictwem (w przemyśle lub w usługach) prowadzącą specyficzny miejski styl życia.

Izba porodowa — placówka lecznictwa otwartego, w której przyjmuje się poród, przystosowana do zapewnienia opieki nad położnicą i noworodkiem w pierwszych dniach po porodzie.

Zabytki

Najbardziej znanym zabytkiem Lędzin jest kościół św. Klemensa (wybudowany w latach 1769-1772), znajdujący się na górze Klimont. Barokowy kościół przedstawiony jest na herbie Lędzin.

Kościół św. Klemensa

Wspólnoty wyznaniowe

Na terenie miasta działalność duszpasterską prowadzą następujące kościołyi związki wyznaniowe:

Kościół Rzymskokatolicki

Kościół Ewangelicko-Augsburski, Parafia w Hołdunowie

Świadkowie Jehowy (Sala Królestwa)

Klasztor

Klasztor sióstr Boromeuszek w Lędzinach

Gospodarka

Głównym miejscem pracy jest kopalnia węgla kamiennego KWK Ziemowit.

Konzentrationslager Auschwitz, KL Auschwitz (Stammlager), w tym KL Birkenau (Auschwitz II) – zespół niemieckich obozów koncentracyjnych, w tym obozu zagłady na terenie Oświęcimia i pobliskich miejscowości istniejący w latach 1940-1945, symbol Holocaustu. Nazwy Auschwitz i Birkenau są niemieckimi odpowiednikami polskich nazw Oświęcim i Brzezinka, stosowanymi po agresji Niemiec na Polskę w 1939 i aneksji tych ziem przez III Rzeszę, gdy Oświęcim znalazł się administracyjnie w rejencji katowickiej (Regierungsbezirk Kattowitz) prowincji Górnego Śląska (Provinz Oberschlesien). W 1940 na tych terenach władze niemieckie utworzyły obóz przeznaczony początkowo do osadzania więźniów politycznych i opozycji, głównie Polaków. Rozbudowywany był potem stopniowo w główne miejsce masowej eksterminacji około miliona Żydów z całej Europy, a także wielu Polaków, Romów, jeńców radzieckich oraz ofiar innych narodowości. Jest to jedyny obóz koncentracyjny znajdujący się na liście światowego dziedzictwa UNESCO, figuruje tam pod oficjalną nazwą Auschwitz-Birkenau. Niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady (1940-45).

Góra Klimont – najwyższe wzniesienie Lędzin pierwotnie zwane Górką Piorunową. Według legendy jeszcze przed X wiekiem n.e. było ono miejscem kultu pogańskiego. Legenda o dawnych dziejach tego wzniesienia była inspiracją dla noweli "Piorunowa Górka" autorstwa Karola Miarki. W 1996 roku wydana przez Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Lędzińskiej im. Izydora Borzuckiego książka popularnonaukowa Stanisławy Kaletowej "Klimont: wzgórze i kościół "