La Dôle - Polski Serwis Naukowy

Radar na szczycie La Dôle

La Dôle (1677 m n.p.m.) - szczyt w górach Jura, drugi co do wysokości szczyt tego pasma górskiego (po Mont Tendre), położony całkowicie na terytorium Szwajcarii. Wznosi się w południowej części tego pasma górskiego. Współrzędne wierzchołka: 46.25.30 N, 6.05.59 E.

Ławica skalna to warstwa lub zespół warstw wchodzących w skład skały osadowej (niekiedy również innych skał), o zbliżonych cechach sensu lato, a szczególnie wyraźnie wyróżniających się od warstw sąsiednich. Ławica jest wyraźnie oddzielona od góry i dołu równoległymi płaszczyznami. Różni się od pozostałych barwą lub odmienną strukturą.

Mont Blanc (wł. Monte Bianco, pl. Biała Góra, 4810,45 m n.p.m.) – najwyższy szczyt Alp i Europy, potocznie nazywany Dachem Europy (niektórzy, w tym alpiniści zdobywający Koronę Ziemi, przyjmując inne granice Europy niż Międzynarodowa Unia Geograficzna, uważają Elbrus za szczyt europejski i tym samym najwyższy w Europie). Główny wierzchołek znajduje się na terytorium Francji w regionie Haute-Savoie i w granicach administracyjnych miasta Saint-Gervais-les-Bains. Granica francusko-włoska przebiega przez pobliski, boczny wierzchołek Mont Blanc de Courmayeur (wł. Monte Bianco di Courmayeur) (4748 m n.p.m.).

La Dôle zbudowana jest z potężnych ławic wapieni, których czoła widoczne są doskonale na stromych, skalistych południowo-wschodnich zboczach szczytu. Zbocza północno-zachodnie są znacznie łagodniejsze, pokryte łąkami.

Na samym szczycie wznosi się charakterystyczna, widoczna z bardzo daleka budowla w kształcie białej kuli, mieszcząca radar lotniczy o strategicznym znaczeniu m. in. dla niedalekiego lotniska w Genewie. Obok niewielka budowla mieszcząca stację meteorologiczną Szwajcarskiego Instytutu Meteorologicznego (franc. L'Institut Suisse de Météorologie), bardziej znanego pod nazwą MétéoSuisse.

Kolej linowa - środek transportu, w którym gondola, krzesło, narciarz trzymający orczyk lub wagon towarowy porusza się ciągnięty przez linę: naziemną lub napowietrzną (Istnieją systemy, gdzie lina nośna stanowi jednocześnie linę napędową).

Alpy (fr. Alpes, niem. Alpen, wł. Alpi, słoweń. Alpe) – najwyższy łańcuch górski Europy, ciągnący się łukiem od wybrzeża Morza Śródziemnego po dolinę Dunaju w okolicach Wiednia. Łańcuch ma długość około 1200 km, szerokość od 150 do 250 km i zajmuje powierzchnię około 220 tys. km².

Od wschodu pod szczytem, na wysokości ok. 1440 m n.p.m., rozległa, dość równa hala z zabudowaniami gospodarstwa pasterskiego, zwanego Chalet de la Dôle (wyprowadza tu wąska droga jezdna znad Jeziora Genewskiego). Stąd na szczyt prowadzi kolej linowa, niedostępna dla ludności, przeznaczona do zaopatrzenia budowli na szczycie. Cały masyw jest w sezonie letnim intensywnie wypasany (bydło), a zwyczajnym widokiem są krowy pasące się pod samą kopułą radaru.

Język Québec oraz Ontario, Nouveau-Brunswick, – ok. 8 mln osób. Ok. 201 milionów używa francuskiego na całym świecie jako języka głównego (oszacowanie z r. 2009 wg Organisation mondiale de la Francophonie) a 72 miliony jako drugiego języka codziennego (w tym krajach Maghrebu). Wiele z tych osób mieszka w krajach, gdzie francuski jest jednym z języków urzędowych bądź powszechnie używanych (54 kraje). Paradoksalnie, w Algierii, Maroku, i Tunezji, gdzie nie ma statusu języka urzędowego jest bardziej rozpowszechniony niż w wielu krajach Czarnej Afryki, gdzie jest jedynym językiem urzędowym i używa go 96 milionów ludzi.

Mont Tendre (1679 m n.p.m.) - szczyt w górach Jura, najwyższy ze szczytów tego łańcucha górskiego, położony całkowicie na terenie Szwajcarii. Leży na terenie gminy Montricher w kantonie Vaud. Szczyt Mont Tendre wznosi się w południowej części gór, w paśmie oddzielającym wewnątrzjurajską dolinę Joux na północnym zachodzie od wielkiej kotliny Jeziora Genewskiego na południowym wschodzie.

Szczyt La Dôle od dawna stanowi cel wycieczek turystycznych. Rozciąga się z niego jedna z ładniejszych panoram w tej części Szwajcarii. 26 października 1779 r. wierzchołek góry odwiedził słynny później poeta Johann Wolfgang Goethe. W jego spuściźnie literackiej zachował się opis wrażeń z kilkugodzinnego pobytu na szczycie i panoramy Alp, jaka się z niego otwierała. Dziś wejście turystyczne na szczyt jest całkowicie pozbawione trudności. Przez szczyt przebiega znakowany, dalekobieżny szlak turystyczny GR (franc. Grande Randonnée), z uwagi na doskonałe widoki na Jezioro Genewskie zwany Balcon du Léman. Widać stąd m. in. jezioro ze słynną genewską fontanną Jet d’Eau, a poza nim kilka grup górskich Alp z wyraźną dominantą Mont Blanc. Najkorzystniejsze dojście: wspomnianym szlakiem turystycznym z miejscowości St.-Cergue przez szczyt La Barillette i przełączkę Col de Porte (1557 m n.p.m.).
Szwajcaria, Konfederacja Szwajcarska (Confoederatio Helvetica, Schweiz, Schweizerische Eidgenossenschaft) – państwo federacyjne w Europie Zachodniej. Jest jednym z niewielu państw, w których obowiązuje demokracja bezpośrednia. Szwajcaria od kongresu wiedeńskiego w 1815 roku jest państwem neutralnym. Do Organizacji Narodów Zjednoczonych przystąpiła dopiero 10 września 2002 po przegłosowaniu tej decyzji w referendum minimalną większością 52% głosów.

Radar – urządzenie służące do wykrywania – za pomocą fal radiowych – obiektów powietrznych, nawodnych oraz lądowych takich jak: samoloty, śmigłowce, rakiety, statki (również chmury oraz obiekty terenowe), pozwalające na określenie kierunku, odległości a także wielkości obiektu, a w radarach dopplerowskich także, do pomiarów prędkości wykrywanego obiektu.

Na północno-zachodnich zboczach góry zbudowano w ostatnich latach niewielki ośrodek narciarski, z jedną koleją krzesełkową i kilkoma dość długimi wyciągami narciarskimi. Charakteryzuje się dobrymi zwykle warunkami śniegowymi i tym, że dostęp do niego jest tylko z terytorium Francji (granica państwowa biegnie północno-zachodnimi podnóżami masywu).
Johann Wolfgang von Goethe [ˈjo:han ˈvɔlfɡaŋ fɔn ˈɡø:tə] (ur. 28 sierpnia 1749 we Frankfurcie nad Menem, zm. 22 marca 1832 w Weimarze) – najwybitniejszy niemiecki poeta okresu romantyzmu i jeden z najbardziej znaczących w skali światowej, dramaturg, prozaik, uczony, polityk, wolnomularz.

La Barillette (1528 m n.p.m.) – szczyt w szwajcarskiej części gór Jura, w masywie La Dôle, położony w kantonie Vaud. Leży ok. 2 km na północny wschód od szczytu La Dôle.

Bibliografia

Barański Mirosław: Jura prawdziwa, w: „Gazeta Górska” R. XVII, nr 5 (70), wiosna 2010. Wyd. Centralny Ośrodek Turystyki Górskiej PTTK w Krakowie, s. 32-35.