Lacrosse - Polski Serwis Naukowy

Lacrosse w hali w męskim wykonaniu

Lacrosse (fr. la crosse – zakrzywiony kij) – zespołowa gra sportowa pochodzenia indiańskiego, której zasady ostatecznie ustalono w pierwszej połowie XIX w. w Kanadzie (gdzie uznano ją za sport narodowy); rozgrywana na trawiastym boisku, polega na umieszczeniu za pomocą specjalnej, trójkątnej rakiety piłki w bramce przeciwnika; 1904 i 1908 konkurencja olimpijska; uznawana za pierwowzór hokeja na lodzie.

Jeleń – zwyczajowa nazwa kilku rodzajów zwierząt z rodziny jeleniowatych. Mianem tym określa się gatunki należące do rodzajów: Cervus, Blastocerus, Ozotoceros, Odocoileus i inne. W Polsce mianem tym określa się jelenia szlachetnego.
Jezuici (pełna nazwa: Towarzystwo Jezusowe ) – męski papieski . Towarzystwo Jezusowe zostało założone w głównej mierze do walki z reformacją, by bronić i rozszerzać wiarę oraz naukę Kościoła rzymskokatolickiego, przede wszystkim przez publiczne nauczanie, .

Jej oryginalna nazwa brzmiała dehuntshigwa'es (w języku onondaga mężczyźni uderzają okrągły obiekt), da-nah-wah'uwsdi (w języku czirokeskim mała wojna), Tewaarathon (w języku mohawk młodszy brat wojny), oraz baggattawag (w języku odżibwe uderzają pośladki).

Historia

Lacrosse około 1830 roku

Wielu badaczy uważa lacrosse za pierwszy amerykański sport narodowy. Na przestrzeni wieków w grze tej doszło do wielu modyfikacji, jednakże podstawy pozostały niezmienione. Indiańskie drużyny liczyły od 100 do 1000 zawodników, boiska zaś miały czasem długość kilku kilometrów. Zawodnicy korzystali z dwóch kijów, od czasu przywiezienia do Ameryki koni zdarzało się, że gracze dosiadali końskich grzbietów. Nie używano tradycyjnych bramek złożonych z dwóch wbitych w ziemię drążków, rolę bramki spełniały drzewa czy skały. Piłka była wykonana ze skóry jelenia. Mecze mogły trwać od świtu do zmierzchu, a nawet dwa lub trzy dni. Gra miała charakter edukacyjny: uczyła współzawodnictwa, pomagała także młodszym zawodnikom znaleźć w sobie odwagę, potrzebną podczas prawdziwych bitew.

Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Irokezi (nazwa własna: Haudenosaunee) – liga plemion (Mohawków, Oneidów, Onandagów, Kajugów i Seneków, a od 1712 także Tuskarorów) Indian Ameryki Północnej zamieszkujących tereny na wschód od Wielkich Jezior i na południe od Rzeki św. Wawrzyńca, czyli północną część stanów Nowy Jork, Pensylwanii i Maine, niemal cały stan Vermont oraz południowe obszary kanadyjskich prowincji Quebec i Ontario.

Ludzie Zachodu poznali tę grę w 1636 roku, kiedy to jezuicki misjonarz francuskiego pochodzenia, Jean de Brébeuf, zobaczył Irokezów grających w lacrosse. W 1763 roku, kiedy Kanada dostała się pod panowanie brytyjskie, gra została wykorzystana jako element podstępu: kiedy załoga Fortu Michilimackinac świętowała 2 czerwca urodziny króla, uczestniczący w Powstaniu Pontiaka Odżibwejowie zaprosili ich do obejrzenia gry zwanej "baggataway" (czyli lacrosse). Gdy gra zbliżyła się wystarczająco blisko bram fortu, nagle zawodnicy odrzucili rakiety, chwycili za broń i zaatakowali Anglików. W walce poległo 15 z 35 żołnierzy garnizonu, a fort przez rok pozostawał w rękach indiańskich powstańców.

Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. Tradycyjna maoryska nazwa państwa, Aotearoa, jest najczęściej tłumaczona jako Kraj długiej białej chmury. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonych Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa.
Maryland - stan USA na wybrzeżu Oceanu Atlantyckiego. Jest jednym z 13 stanów założycielskich. Od południa graniczy z Wirginią i Wirginią Zachodnią, od wschodu z Delaware, a od północy z Pensylwanią. Zatoka Chesapeake dzieli stan na dwie części - wschodnią - nizinną i zachodnią - wyżynną, łagodnie wznoszącą się w kierunku Appalachów.

W miarę upływu czasu, ze względu na ingerencję francuskich osadników, gra ta stawała się coraz mniej brutalna, nabierała charakteru sportu, jaki znamy obecnie. W 1856 roku dentysta George Beers skodyfikował zasady i założył klub Montreal Lacrosse Club. Skrócił czas meczu, ograniczył liczbę zawodników do dziesięciu. Na początku XX w. lacrosse stał się popularny w szkołach, w 1904 i 1908 roku był dyscypliną olimpijską. W latach 30. XX wieku rozpowszechniła się wersja halowa tego sportu – obecnie najpopularniejsza jego odmiana w Kanadzie.

Uniwersytet Johnsa Hopkinsa (ang. Johns Hopkins University) – prywatny uniwersytet w Stanach Zjednoczonych, działający w Baltimore, w stanie Maryland. Uniwersytet został założony w roku 1876, a nazwę otrzymał od Johnsa Hopkinsa, który przekazał na uniwersytet darowiznę w wysokości 7 mln dolarów.
Trener – osoba zajmująca się przygotowaniem fizycznym i psychicznym swoich podopiecznych (najczęściej grupy) w wielu dziedzinach życia, ale przede wszystkim sportu. Najczęściej wyspecjalizowany jest w jednej, konkretnej dyscyplinie (np. piłka nożna, koszykówka, gimnastyka). Jego zadaniem jest umotywowywanie i wyszkolenie ludzi, z którymi pracuje.

Rozgrywki pee wee

W Stanach Zjednoczonych lacrosse jest popularny głównie w stanach: Maryland (tam jest oficjalnym sportem zespołowym), Nowy Jork, New Jersey, Pensylwania oraz w Nowej Anglii i na terenach na wschodnim wybrzeżu. Współcześnie popularność sportu rośnie na zachodzie kraju, głównie ze względu na jego dużą medialność, widowiskowość, popularność w szkołach i rozgrywki dla dzieci "pee wee". Od czasu wprowadzenia do sprzętu plastikowych elementów w latach 70. XX w., mecze są dużo szybsze, samo wyposażenie zawodnika jest zaś lżejsze. W trzech najważniejszych szkolnych ligach na terenie Stanów Zjednoczonych, zarządzanych przez NCAA, rywalizuje odpowiednio: 57, 35 i 130 drużyn męskich. W zawodowej National Lacrosse League (zawody halowe) rywalizuje 13 drużyn, w tym trzy kanadyjskie. W Australii istnieją 3 drużyny.

Igrzyska olimpijskie – najstarsza międzynarodowa impreza sportowa organizowana co 4 lata w różnych krajach, pod hasłem szlachetnego współzawodnictwa i braterstwa wszystkich narodów Międzynarodowego Komitetu Olimpijskiego.
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.

Lacrosse na odkrytym stadionie

Na otwartym boisku rywalizują ze sobą dwie drużyny, z których każda liczy po 10 zawodników. Mecz trwa 60 minut, jest podzielony na kwarty, po 15 minut każda. Ich celem jest wbicie gumowej piłki o barwie białej, żółtej lub pomarańczowej o obwodzie ok. 20 cm (7,75 – 8 cali) i masie ok. 150 g (5 – 5,25 uncji) do bramki przeciwnika.

"Kaczor Donald" jest tygodnikiem wydawanym co środę. Zawsze dołączony jest do niego prezent, czasem związany z aktualnym świętem. Stałymi punktami w tygodniku są:
Sofcrosse (znany też jako Softcrosse i Soft lacrosse) - sport drużynowy, oparty na lacrosse. Jego zasady zostały skodyfikowane w latach 80. XX wieku. Jest używany głównie jako sport, w którym mogą się rozwijać młodzi zawodnicy, którzy w przyszłości staną się zawodnikami lacrosse.

Boisko ma wymiary ok. 100 × 50 m (110 × 60 jardów), bramka ma 1,8x1,8 m (6 × 6 stóp) i zaopatrzona jest w siatkę podobną do tej stosowanej w hokeju na trawie. Każda z bramek znajduje się w środku półkola o średnicy równej 5,4 m (18 stóp).

Diagram przedstawiający wymiary boiska do Lacrosse

Każda z drużyn składa się z 3 atakujących, 3 pomocników, 3 obrońców i bramkarza. Zawodnicy mogą używać dwóch rodzajów kijów: tzw. short crosse o długości ok. 1 m (od 40 do 42 cali) lub long crosse o długości do 1,5 m (od 52 do 72 cali). Bramkarz może mieć kij o długości pomiędzy 1 m a 1,5 m (40-72 cale). W swoim najszerszym punkcie kosz kija może mieć co najwyżej 15,24 cm (6 cali) z wyjątkiem kija bramkarza, który może mierzyć maksymalnie 38,1 cm (15 cali). W obu przypadkach kosz kija w swoim najwęższym miejscu może mieć nie mniej niż 6,35 cm (2,5 cala). W większości przypadków formacje ofensywne stosują krótsze wersje kijów, dłuższe wersje zaś są wykorzystywane przez obrońców. Jednocześnie na boisku mogą znajdować się nie więcej niż cztery długie kije (nie licząc rezerwowych i ławki kar). Zawodnicy mają na sobie kaski, rękawice, a także ochraniacze.

Indianie – najliczniejsza i najbardziej zróżnicowana z trzech – obok Inuitów (Eskimosów) i Aleutów – grup ludności tubylczej (rdzennej, autochtonicznej) zamieszkujących oba kontynenty amerykańskie, obejmująca – zarówno dawniej, jak i dziś – setki ludów, plemion i grup o bardzo różnym charakterze i stopniu rozwoju. W tradycyjnej antropologii zaliczani są do rasy żółtej.
Minuta (łac. minuta – mała) – legalna jednostka czasu nie należąca do układu SI, równa 60 sekundom, oznaczana min (bez kropki na końcu). Wywodzi się z sumeryjskiego układu miar. Termin minuta pochodzi z łacińskiego wyrażenia pars minuta prima (pierwsza mała część).

Gracze zbierają piłkę z ziemi i podają ją między sobą, rzucając. Wolno im biec z piłką, mogą też zakrywać go swoją rakietą, pod warunkiem, że w ten sposób nie przerywają gry. Mecze mają wysokie tempo, zazwyczaj pada od dziesięciu do dwudziestu bramek w każdym.

Zasady

Zasady tej gry reguluje Międzynarodowa Federacja Lacrosse. Lacrosse jest sportem kontaktowym. Drobne starcia, zderzanie się kijami jest dozwolone i traktowane jako element gry.

Włochy (Republika Włoska, wł. Italia, Repubblica Italiana) – państwo położone w Europie Południowej, na Półwyspie Apenińskim, będące członkiem wielu organizacji, m.in.: UE, NATO, należące do ośmiu najbardziej uprzemysłowionych i bogatych państw świata – G8.
Finlandia, Republika Finlandii (fiń. Suomi, Suomen Tasavalta; szw. Finland, Republiken Finland) – państwo w Europie Północnej, powstałe po odłączeniu od Rosji w 1918. Członek Unii Europejskiej. Graniczy od zachodu ze Szwecją i z Bałtykiem, od północy z Norwegią i od wschodu z Rosją.

Każdą z kwart zaczyna tzw. face-off. Polega on na walce specjalnie wyznaczonych do tego celu zawodników o piłkę. Obrońcy i atakujący nie mogą przekroczyć wyznaczonych linii, dopóki jeden z pomocników nie przejmie piłki. Face-off rozpoczyna grę także po każdej zdobytej bramce.

W męskiej odmianie tego sportu istnieją dwa rodzaje przewinień. Pierwsze to osobiste, karane pobytem na ławce kar, który może trwać jedną, dwie lub trzy minuty. Drugie to faule techniczne, które kończą się dużo mniej restrykcyjnymi karami.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
National Collegiate Athletic Association (NCAA) - organizacja zreszająca około 1200 instytucji, zajmujących się organizacją zawodów sportowych wielu uczelni wyższych w Stanach Zjednoczonch. Jej siedziba znajduje się w Indianapolis, w stanie Indiana. Prezesem jest Myles Brand. NCAA jest największą tego typu instytucją na świecie. Jej początki sięgają 1906 roku, zaś pod nazwą NCAA występuje od 1910 roku.

Rakieta do męskiego lacrosse

Rakieta do żeńskiego lacrosse

Przewinienia osobiste

złośliwe dotknięcie dowolnej części ciała zawodnika drużyny przeciwnej, innej niż rakieta

uderzanie przeciwnika poniżej pasa dowolną częścią ciała

kontakt z przeciwnikiem przy pomocy rączki rakiety

niesportowe zachowanie (zawodnika lub trenera)

nieuzasadniona przemoc

nielegalna rakieta – za długa lub zbyt cienka

niewłaściwe formy kontaktu z przeciwnikiem (uderzenia poniżej pasa, uderzenie przeciwnika bez piłki)

niewłaściwy sprzęt (np. brak ochraniaczy na zęby, niewłaściwie założone ochraniacze)

niewłaściwe rękawice – zabronione przez regulamin.

Przewinienia techniczne

przytrzymywanie przeciwnika

przeszkadzanie zawodnikowi drużyny przeciwnej we wzięciu udziału w meczu

spalony – ma miejsce, kiedy w strefie obronnej znajduje się mniej niż czterech zawodników, lub kiedy w strefie ataku znajduje się mniej niż trzech graczy

popychanie

przetrzymywanie piłki w celu przedłużenia czasu gry drużyny przeciwnej

odpychanie wolną ręką zawodnika obrony przez zawodnika prowadzącego piłkę

przeszkadzanie w prowadzeniu działań defensywnych, poprzez blokowanie obrońcy przez zawodnika nie będącego w posiadaniu piłki.

Irlandia (irl. Éire [ˈeːɾʲə]; ang. Ireland) – państwo w Europie Zachodniej, od 1973 państwo członkowskie Wspólnoty Europejskiej. Zajmuje większość terytorium wyspy o tej samej nazwie.
Europejska Federacja Lacrosse (ang. European Lacrosse Federation) jest to organ organizacyjny męskiego i żeńskiego lacrosse w Europie. Siedziba EFL mieści się w Londynie. Obecnie w strukturach EFL są 22 kraje w tym Polska. EFL jest organizatorem Mistrzostw Europy w Lacrosse oraz turniej halowego lacrosse Aleš Høebeský Memorial rozgrywanym co roku w Pradze. Prezydentem EFL obecnie jest Peter Mundy.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)