Lajos Batthyány - Polski Serwis Naukowy

Lajos Batthyány, węg. Batthyány Lajos (ur. 7 lutego 1807, Preszburg (ob. Bratysława), zm. 6 października 1849, Buda) – hrabia, członek starej, szlacheckiej rodziny Batthyány. Pierwszy premier Węgier w roku 1848.

Biografia

Lajos Batthyány chciał początkowo jako młody mężczyzna robić karierę wojskową, jednak już 1827 zmienił zdanie, opuścił wojsko i zajął się zarządzaniem swoimi dobrami i studiowaniem prawa, kończąc złożonym w Zagrzebiu egzaminem końcowym.

Od 1830 r. brał udział jako członek koła magnatów w posiedzeniach parlamentu węgierskiego w Bratysławie. 4 grudnia 1834 poślubił Antonię z domu Zichy de Vazsonkeö. Batthyány walczył o prawa węgierskiego narodu do niepodległości, własnego rządu i konstytucji. Cel ten chciał osiągnąć na drodze reform i rokowań z Austriakami, kierując się przykładem Istvána Széchenyiego, a nie Lajosa Kossutha.

Imperium Osmańskie (jako nazwa państwa pisane wielką literą, jako nazwa imperium dynastii Osmanów – małą; dla tego drugiego znaczenia synonimem jest nazwa imperium ottomańskie) – państwo tureckie na Bliskim Wschodzie, założone przez Turków osmańskich, jedno z plemion tureckich w zachodniej Anatolii, obejmujące w okresie od XIV do XX wieku Anatolię, część południowo-zachodniej Azji, północną Afrykę i południowo-wschodnią Europę. W kręgach dyplomatycznych na określenie dworu sułtana, później także całego państwa tureckiego, stosowano termin Wysoka Porta.

Josip Jelačić (ur. 16 października 1801 roku w Petrovaradinie - zm. 20 maja 1859 roku w Zagrzebiu) – chorwacki hrabia i ban (1848-59), Feldzeugmeister armii austriackiej.. Głównodowodzący wojsk Chorwacji, tłumił rewolucję w Wiedniu i powstanie węgierskie 1848-1849 (dowodził armią przeciwko Józefowi Bemowi).

W 1848 r. życzenia narodu węgierskiego zostały przedstawione cesarzowi Austrii i królowi Węgier Ferdynandowi I. Jednocześnie wybrano Batthyánya na pierwszego premiera niezależnych Węgier. Militarna odpowiedź Austrii padła 9 września, kiedy to ok. 350 tysięczne siły interwencyjne Rosji, Chorwacji i Austrii wkroczyły do Węgier. W kleszczach między rosyjskimi wojskami z północy i wschodu, chorwackimi pod dowództwem hrabiego Jelacicia z południa i austriackimi pod wodzą księcia Alfreda von Windisch-Graetz z zachodu został zdławiony węgierski ruch wolnościowy, a Węgry stały się ponownie częścią monarchii Habsburgów. Po klęsce wojny o niepodległość ok. 4900 węgierskim oficerom i żołnierzom udało się uciec do Imperium Osmańskiego, 13 węgierskich generałów i oficerów w Arad i samego Batthyánya (jako byłego premiera) w Peszcie skazano na śmierć i 6 października 1849 wyroki wykonano. Jedna z legend, którą według węgierskiego historyka Róberta Hermanna, stworzyli handlarze winem, mówi, że jakoby po egzekucji austriaccy oficerowie stuknęli się na toast piwem i w związku z tym stukanie się piwem na Węgrzech jest do dziś źle widzianym i obraźliwym gestem. Prawdą natomiast jest, iż 6 października 1849 r. był na Węgrzech dniem żałoby narodowej, a w miejscu egzekucji Batthyánya płonie do dziś wieczny ogień.

Hrabia István Széchenyi [ˈiʃtvaːn ˈseːʧeːɲi] ( węg.: Gróf Széchenyi István ur. 21 września 1791 w Wiedniu; zm. 8 kwietnia 1860 w Döbling) - węgierski polityk, pisarz, arystokrata i przedsiębiorca.

Język węgierski (magyar nyelv) – należy do podgrupy języków ugryjskich, zaliczanej do podrodziny ugrofińskiej (z rodziny uralskiej). Językiem tym posługuje się co najmniej 14 mln osób – przede wszystkim na Węgrzech, ale także w południowej Słowacji, środkowej Rumunii (Siedmiogród), północnej Serbii (Wojwodina), zachodniej Ukrainie (Zakarpacie), wschodniej Słowenii (Prekmurje) i wschodniej Austrii (Burgenland). Język węgierski ma status języka urzędowego na Węgrzech, w Słowenii (lokalnie) i w Wojwodinie. Jest to język aglutynacyjny. Współczesny węgierski język literacki powstał w XVI w. Do jego zapisu stosuje się pismo oparte na alfabecie łacińskim.

Zwłoki Batthyánya zostały złożone w krypcie kościoła Franciszkanów a po Węgiersko-Austriackej ugodzie uroczyście przeniesione i pochowane 9 czerwca 1870 w mauzoleum na cmentarzu Kerepesi, niedaleko Dworca Wschodniego (Keleti) w Budapeszcie.