Lajos Portisch - Polski Serwis Naukowy

Lajos Portisch (ur. 4 kwietnia 1937 w Zalaegerszeg) – węgierski szachista, arcymistrz od 1961 roku.

Kariera szachowa

W 1956 roku, w wieku dziewiętnastu lat, zadebiutował w reprezentacji Węgier na olimpiadzie szachowej w Moskwie. Był to debiut bardzo udany, Portisch wygrał cztery i zremisował cztery partie, nie ponosząc porażki, a jego drużyna zdobyła brązowe medale. W ciągu kilku lat awansował w szachowej hierarchii, w 1958 roku zwyciężył w mistrzostwach Węgier oraz w pierwszym memoriale Lajosa Asztalosa, w 1961 roku Międzynarodowa Federacja Szachowa przyznała mu tytuł arcymistrza. Na początku lat sześćdziesiątych był już liderem węgierskich szachów i pozostał nim przez następne trzydzieści lat. W tym okresie należał do grona najwybitniejszych szachistów świata spoza koalicji radzieckich arcymistrzów. Wziął udział w rekordowej liczbie turniejów międzystrefowych, począwszy od 1962 roku uczestniczył we wszystkich turniejach międzystrefowych w kolejnych dwunastu cyklach rozgrywek o mistrzostwo świata. Do turniejów pretendentów awansował sześciokrotnie, lecz nigdy nie udało mu się dotrzeć do meczu finałowego. W 1965 roku w ćwierćfinałowym meczu pretendentów przegrał z Michaiłem Talem 2½ - 5½. W 1968 roku uległ 4½ - 5½ Bentowi Larsenowi, w 1974 roku przegrał 6-7 ćwierćfinałowy mecz z Tigranem Petrosjanem. W 1977 roku po zwycięstwie nad Bentem Larsenem 6½ - 3½ awansował do półfinału, w którym został pokonany przez Borysa Spasskiego 8½ - 6½. W następnym cyklu rozgrywek w pierwszej rundzie zremisował 7 - 7 ze Spasskim i awansował do półfinału ze względu na większą liczbę partii wygranych czarnymi. W półfinale uległ Robertowi Hübnerowi 4½ - 6½. W 1988 roku przegrał mecz ćwierćfinałowy Janem Timmanem 2½ - 3½.

Mistrzostwa Europy w szachach kobiet i mężczyzn zostały po raz pierwszy rozegrane w roku 2000 i odbywają się one corocznie. Z wyjątkiem pierwszych mistrzostw kobiet, w których obowiązywał system pucharowy, wszystkie pozostałe turnieje rozegrano systemem szwajcarskim (na dystansie od 11 do 13 rund), w niektórych latach dodatkowo stosując mecze barażowe w celu ustalenia ostatecznej klasyfikacji. Polska była organizatorem dwóch imprez, mistrzostw kobiet w roku 2001 i mężczyzn w roku 2005 (obie odbyły się w Warszawie). Na dotychczasowy dorobek medalowy polskich szachistów składają się dwa medale zdobyte przez mężczyzn: złoty Bartłomieja Maciei (2002) i brązowy Tomasza Markowskiego (2000). W konkurencji kobiet, jedyny w historii medal (brązowy) zdobyła w 2010 r. w Rijece Monika Soćko.

Wiktor Korcznoj, ros. Виктор Львович Корчной, niem. Viktor Kortschnoi (ur. 23 maja 1931 w Leningradzie) – szwajcarski szachista pochodzenia rosyjskiego , przez wiele lat jeden z najsilniejszych arcymistrzów na świecie.

W latach 1956–2000 uczestniczył w dwudziestu szachowych olimpiadach, zdobywając sześć medali w drużynie i pięć indywidualnie. Był współtwórcą największego powojennego sukcesu węgierskiej drużyny, która w 1978 w Buenos Aires wyprzedziła reprezentację ZSRR i zdobyła złote medale.

Ranking szachowy (ELO) – metoda obliczania relatywnej siły gry szachistów w punktacji elo. Nazwa ELO pochodzi od nazwiska Arpada Elo – amerykańskiego naukowca węgierskiego pochodzenia, którego prace ukształtowały szachowy system rankingowy oparty na naukowych podstawach.

Mecze pretendentów FIDE stanowiły trzeci i najwyższy szczebel eliminacji (po turniejach strefowych i międzystrefowych) wyłaniających przeciwnika dla mistrza świata w szachach (jedyny wyjątek miał miejsce w roku 1996, gdy finałowy mecz pretendentów był zarazem spotkaniem o mistrzostwo świata).

Brał udział w niezliczonej liczbie turniejów międzynarodowych. Do największych jego sukcesów należą turniejowe zwycięstwa w Reggio Emilii (dwukrotnie: 1984/85 i 1993/94), Skopje (1968, przed Jefimem Gellerem i Lwem Poługajewskim), Hastings (1971), Wijk aan Zee (1972, przed Wasilijem Smysłowem), Las Palmas (1972), San Antonio (1972, wspólnie z Anatolijem Karpowem i Tigranem Petrosjanem), Wijk aan Zee (1975) i Tilburgu (1978).

Olimpiada szachowa – międzynarodowy drużynowy turniej szachowy organizowany przez Międzynarodową Federację Szachową (FIDE) w cyklu dwuletnim od 1927 roku. W turnieju uczestniczą reprezentacje narodowe, nominowane przez narodowe związki szachowe zrzeszone w FIDE.

Turniej szachowy w Hastings (ang. Hastings International Chess Congress) – najstarszy na świecie cykliczny turniej szachowy, rozgrywany corocznie na przełomie lat w angielskim mieście Hastings. Turniej główny nosi nazwę Hastings Premier i po raz pierwszy rozegrany został na przełomie 1920 i 1921 roku. Aż do edycji 2003/04 był rozgrywany w formule kołowej z udziałem od 10 do 16 zawodników. W edycji 2004/05 zastosowano system pucharowy, a od kolejnej – system szwajcarski. Poza turniejem głównym odbywają się również turnieje niższej rangi.

Jest znany z dojrzałego, pozycyjnego stylu gry, dzięki któremu nazywano go węgierskim Botwinnikiem. Uczestniczy w turniejach do dzisiaj, w 2005 r. brał udział w VI mistrzostwach Europy, rozegranych w Zegrzu. W 2007 r. podzielił II m. w Gausdal (za Magnusem Carlsenem, wspólnie z Michałem Krasenkowem i Eduardasem Rozentalisem), natomiast w 2008 r. powtórzył to osiągnięcie w Baznie (za Nigelem Shortem, wspólnie z Ulfem Anderssonem).

Bent Jörgen Larsen (ur. 4 marca 1935 w Thisted, zm. 9 września 2010 w Buenos Aires) – duński szachista, w latach 60. i 70. ubiegłego wieku czołowy szachista świata.

Wasilij Smysłow, ros. Василий Васильевич Смыслов (ur. 24 marca 1921 w Moskwie, zm. 27 marca 2010 tamże) – rosyjski szachista, arcymistrz, mistrz świata w szachach w latach 1957–1958.

Jego brat, Ferenc, jest również szachistą (posiada tytuł mistrza międzynarodowego), m.in. brązowym medalistą mistrzostw Węgier z roku 1977.

Od latach 70. i 80. wielokrotnie klasyfikowany był w pierwszych dziesiątkach świata na listach rankingowych FIDE, najwyższe miejsce osiągając 1 lipca 1981 r. (dz. II m. za Anatolijem Karpowem, wspólnie z Wiktorem Korcznojem). Najwyższy ranking osiągnął 1 stycznia 1980 r., z wynikiem 2655 punktów zajmował wówczas IV m. na świecie (za Anatolijem Karpowem, Michaiłem Talem i Wiktorem Kocznojem).

Tigran Petrosjan, orm. Տիգրան Պետրոսյան, ros. Тигран Вартанович Петросян (ur. 17 czerwca 1929 w Tbilisi, zm. 13 sierpnia 1984 w Moskwie) – ormiański szachista reprezentujący ZSRR, dziewiąty mistrz świata w szachach.

Szachy – rodzina strategicznych gier planszowych rozgrywanych przez dwóch graczy na 64-polowej szachownicy, za pomocą zestawu bierek (pionów i figur). Popularnie, choć nieprecyzyjnie, szachami nazywa się również wspomniane bierki.

Przypisy

Źródła

W.Litmanowicz, J. Giżycki, "Szachy od A do Z", tom II, Warszawa 1987, str. 938-939

Individual Calculations: Portisch, Lajos (ang.)

Linki zewnętrzne

Lajos Portisch – wybrane partie szachowe (ang.)

Lajos Portisch – karta na stronie FIDE (ang.)