Lammefjord - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 55°47′N 11°43′E / 55.783, 11.717

Stara mapa regionu Ods Herred z 1768, z zaznaczonym Lammefjordem, jeszcze akwenem Bałtyku

Historyczny podział półwyspu Ods Herred. Jeszcze nie osuszona połać Lammefjordu jest tu białym akwenem morza wcinającym się w ląd, na który naniesiono przerywaną linię granicy tej krainy

Lammefjord – sztucznie osuszony teren (polder), dawny fiord w Danii, na południowo-wschodnim krańcu półwyspu Ods Herred, który z kolei wieńczy środkową część północnej Zelandii.

Gleba - biologicznie czynna powierzchniowa warstwa litosfery, powstała ze skały macierzystej pod wpływem czynników glebotwórczych (głównie organizmów żywych, klimatu i wody) i podlegająca stałym przemianom. Gleba składa się z trzech faz:

Gleba murszowata – typ gleb hydrogenicznych, należący do rzędu gleb pobagiennych, powstający wskutek zmurszenia płytkiego utworu organicznego, zalegającego na mineralnym podłożu, ponad poziomem wody gruntowej w warunkach tlenowych. Gleba typowa dla okresowo zalewanych siedlisk łąkowych. Składa się z resztek roślinnych i kwasów humusowych przyswajalnych przez rośliny i tworzących bazę gleby. Zawiera ponad 20% związków organicznych.

Jest to najniżej położony punkt kraju (6,7 m p.p.m.).

Pierwsze prace osuszające rozpoczęły się w 1841 w związku z powstaniem tamy Lammefjord. Pierwszym polderem w regionie Lammefjord był Sidinge Fjord, osuszony obszar fiordu Isefjord, położony na północ od Lammefjord.

Następnie powstał polder Svinninge Vejle. Jest to niewielka część największego osuszanego obszaru. Jego odwadnianie rozpoczęto w 1873. Svinninge Vejle jest położone na skrajnym południowo-zachodnim krańcu fiordu. Obszar ten został osuszony w pierwszej kolejności z uwagi na ukształtowanie i niewielką głębokość tej części Lammefjordu.

Tulipan (Tulipa L. 1753, Amana Honda) – rodzaj roślin cebulowych należący do rodziny liliowatych. Zalicza się do niego ok. 120 gatunków i ok. 15 tysięcy odmian. Gatunkiem typowym jest Tulipa sylvestris L.. Naturalny obszar występowania tulipana to Europa południowa, północna Afryka, Azja od Turcji, przez Iran, góry Pamir i Hindukusz, stepy Kazachstanu, po północno-wschodnie Chiny i Japonię.

Akwen – każdy dowolnie określony fragment powierzchni wodnej. Termin spełniający taką samą funkcję jak teren w odniesieniu do powierzchni lądowej.

Ostatnim osuszonym terenem jest Klintsø, obszar najbardziej wysunięty na północ. Pierwotnie był to fiord, lecz ujście zostało w sposób naturalny zamulone. Na obszarze tym zbudowano również kanały odwadniające.

Urządzenia odwadniające napędzane były parą i wiatrem, a od 1920 pracowały już pompy elektryczne. Poziom wody w trakcie osuszania obniżał się stopniowo. Od stycznia do września 1875 obniżył się o 2,7 m, w 1882 wynosił -3,8 m, w 1906: -4,75 m i od 1943 utrzymuje się na poziomie -7 m.

Dania – Królestwo Danii (Kongeriget Danmark) – państwo położone w Europie Północnej (Skandynawia), najmniejsze z państw nordyckich. W jej skład wchodzą też Grenlandia oraz Wyspy Owcze. Graniczy od południa z Niemcami.

Metr to jednostka podstawowa długości w układach: SI, MKS, MKSA, MTS, oznaczenie m. Metr został określony 26 marca 1791 roku we Francji, ze względu na potrzebę korzystania z dziesiętnego systemu miar[potrzebne źródło]. W myśl definicji zatwierdzonej przez XVII Generalną Konferencję Miar i Wag w 1983 jest to odległość, jaką pokonuje światło w próżni w czasie 1/299 792 458 s.

Znaczenie rolnicze

Poldery mają dobrą ziemię rolną, ponieważ pierwotne dno fiordu było głównie mułem bogatym w substancje odżywcze, które powstały z obumarłych roślin i zwierząt opadających przez tysiące lat na dno morskie (w niektórych miejscach tworząc osad o głębokości ponad 20 metrów). Duży obszar Lammefjord jest w mniejszym lub większym stopniu wolny od kamieni, a zawartość szczątków muszli małży i ostryg wzbogaca go w wapń. Na urodzajnych glebach Lammefjord szczególnie dobrze uprawia się ziemniaki i marchew, ale także szparagi i tulipany.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Szparag lekarski (Asparagus officinalis L.) – gatunek byliny z rodziny szparagowatych. Występuje naturalnie w obszarze śródziemnomorskim i na terenach przyległych. Jest jedynym jadalnym przedstawicielem rodzaju szparag (Asparagus) i jako roślina uprawna rozpowszechniony został na całym świecie, z największym obecnie ośrodkiem produkcji w Chinach.

Marchew Lammefjord

Marchew Lammefjord pochodzi z osuszonego obszaru między kanałem Ringkanal i zaporą Audebo. Pierwotne obszary nadbrzeżne mają wyjątkową glebę piaszczystą; ziarenka piasku są wypolerowane, znacznie gładsze niż w klasycznej piaszczystej ziemi, dzięki temu zbierana marchew nie ma rys i pęknięć. Nie ma też matowej szarej barwy, charakterystycznej dla marchwi z typowej piaszczystej gleby.

Morze Bałtyckie, Bałtyk – płytkie morze śródlądowe na szelfie kontynentalnym w Europie północnej. Połączone z Morzem Północnym przez Cieśniny Duńskie (Sund, Mały i Wielki Bełt) oraz Kattegat i Skagerrak. Za zachodnią granicę Bałtyku właściwego przyjmuje się cieśninę Sund i próg podwodny ciągnący się na głębokości 18–20 m od przylądka Gedser (wyspa Falster) do przylądka Darßer Ort (Darß); na zachód od tej linii znajduje się akwen Bałtyku Zachodniego o powierzchni ok. 8000 km² nazywany przez Niemców także Beltsee; akwen ten obejmuje m.in. część wód cieśnin duńskich (oprócz Małego i Wielkiego Bełtu) a także mniejsze: Alsenbelt, Fehmarnbelt, Langelandsbælt.

p.p.m. – skrót używany w geografii do określenia terminu pod poziomem morza lub poniżej poziomu morza, czyli poniżej umownej granicy 0 m, na której znajduje się przyjęty poziom morza.

Zobacz też

gleby murszowe

Zelandia, jednostka administracyjna Zelandia, obejmująca Ods Herred i Lammefjord

Źródła i przypisy

DANIA: Lammefjordsgulerod (Marchew Lammefjord) (pol.). W: Dziennik Urzędowy (Unii Europejskiej) [on-line]. 2002-04-03. ss. 7-10. L 086.