Laodycea - Frygia - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy starożytnego miasta we Frygii. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tej nazwy.

Ruiny Laodycei

Starożytny teatr w Laodycei

Laodycea (gr. Λαοδίκεια, łac. Laodicea, tur. Laodikeia) - starożytne miasto na terenie Frygii, oddalone o kilkanaście kilometrów od Hierapolis, współcześnie stanowisko archeologiczne w południowo-zachodniej Turcji, w prowincji Denizli.

Antioch II Theos (ur. w 286 p.n.e., zm. w 246 p.n.e.; panował w l. 261-246 p.n.e.) – król z dynastii Seleucydów, syn Antiocha I Sotera i Stratoniki, córki Demetriusza Poliorketesa. Mąż Bereniki, księżniczki egipskiej.

Stadion – budowla sportowa, przeznaczona do rozgrywania zawodów w różnych dyscyplinach sportu i innych masowych imprez widowiskowych lub komercyjnych (targi).

Historia

Miasto zostało założone w miejscu wcześniejszej osady Diospolis w połowie III wieku p.n.e. przez króla Antiocha II z dynastii Seleucydów. Największy rozkwit Laodycei przypada jednak na okres rzymski, kiedy to miasto wzbogaciło się głównie dzięki produkcji wełny. W I wieku n.e. ery miasto było tak bogate, że w przeciwieństwie do Hierapolis bez pomocy z zewnątrz podniosło się po trzęsieniu ziemi w 60 roku.

Frygia (łac. Phrygia) to starożytna kraina w zachodniej części Azji Mniejszej, położona między Bitynią, Myzją, Lidią, Karią, Lycją, Pamfylią, Lykaonią i Galacją. Była znana z kwitnącego rolnictwa i chowu bydła, kopalni złota i kamieniołomów marmuru. Zamieszkiwali ją spokrewnieni z Trakami indoeuropejscy Frygowie, którzy przybyli na te ziemie około 1000 r. p.n.e. Stolicą Frygii było Gordion. Aż do najazdu Kimmerów (około 700 p.n.e.) Frygia była niezależnym królestwem. Około 600 p.n.e. dostała się pod panowanie Lidów, a w 546 p.n.e. Persów. Ponad dwieście lat później zdobył ją Aleksander Wielki. Po jego śmierci (323 p.n.e.) pozostawała pod zmiennymi rządami diadochów. W III w. p.n.e. na jej terytorium osiedlili się celtyccy Galatowie. Od 188 p.n.e. Frygia była w granicach Pergamonu i wraz z nim została przekazana w 133 p.n.e. republice rzymskiej przez ostatniego króla Pergamonu, Attalosa III Filometera. Po podziale imperium rzymskiego w 395 r. znalazła się w cesarstwie wschodnim. Po bitwie pod Manzikert w 1071 r. Frygia przejściowo znalazła się pod panowaniem Seldżuków. Pod koniec XI w, wraz z całą zachodnią Anatolią, wróciła ona pod panowanie Bizantyjczyków. W 1204, po zdobyciu Konstantynopola przez Krzyżowców - uczestników IV Krucjaty - Cesarstwo Bizantyńskie uległo rozpadowi. Frygia weszła w skład Cesarstwa Nikei. Po odbiciu Konstantynopola w 1261, za rządów cesarza Michała VIII Paleologa, Frygia weszła ponownie w skład Cesarstwa bizantyjskiego. W XIV wieku jej terytorium podbili Turcy Osmańscy. Od tego czasu Frygia pozostaje częścią Turcji.

Apokalipsa Świętego Jana [Ap], Księga Objawienia, Objawienie Jana [Obj] (gr. Ἀποκάλυψις Ιωάννου – Objawienie Jana) – jedyna prorocza księga Nowego Testamentu, opisująca zagładę świata i powstanie "Nowego Świata" zanim nastąpi jego koniec i Sąd Ostateczny. Apokalipsa zawiera bardzo liczne odwołania do Starego Testamentu. Tradycja za autora uważa Jana Ewangelistę (choć nie jest to pewne, a eschatologia księgi różni się od eschatologii Ewangelii Jana). Powstanie datuje się na okres prześladowań chrześcijan w Azji Mniejszej (a więc po roku 68) i najprawdopodobniej powstawała w różnych etapach.

Laodyceę, podobnie jak Hierapolis, zamieszkiwała w starożytności znaczna społeczność żydowska, dzięki czemu szybko zadomowiło się tu chrześcijaństwo. Przez pewien czas mieszkał tu św. Jan Apostoł, który wzmiankuje Laodyceę w swojej Apokalipsie.

W czasach Cesarstwa Bizantyjskiego Laodycea odgrywała znaczną rolę jako siedziba biskupstwa. Kiedy jednak w V wieku spustoszyło ją kolejne trzęsienie ziemi, rozpoczął się upadek miasta. Niewielka osada istniała w tym miejscu jeszcze w okresie podboju seldżuckiego, jednak wkrótce potem ostatni mieszkańcy przenieśli się do pobliskiego miasta Denizli.

Termy – łaźnie rzymskie, to kompleks obiektów ulokowanych na rozległym terenie, dostępnych dla wszystkich o określonych godzinach. Przy wejściu do term, w westybulu casparius przyjmował od wchodzących pieniądze, kosztowności do depozytu. W skład pomieszczeń wchodziły:

Seldżukidzi (albo Seldżucy, od: Seldżuk – arab.: السلاجقة, tur: Selçuk) – dynastia panująca w różnych krajach Azji Zachodniej w okresie od XI do XIV wieku.

Stanowisko archeologiczne

Do czasów współczesnych dotrwały pozostałości miasta głównie z czasów rzymskich. Na położonym ponad dwiema dolinami płaskowyżu zobaczyć można m.in. resztki stadionu z czasów cesarza Wespazjana, gimnazjonu i łaźni rzymskich z czasów Hadriana oraz dwóch teatrów.

Wełna – włókno uzyskiwane z okrywy włosowej (sierści) owiec, lam, wielbłądów, kóz, królików i in. Włókno wełniane posiada charakterystyczne cechy (karbikowatość, łuskowatość, lanolina), dzięki którym nadaje się doskonale do wytwarzania wysokiej jakości, wyrobów włókienniczych.

Hierapolis – miasto Anatolii, na zboczu góry Cökelez, powyżej wapiennych tarasów Pamukkale. Zostało założone najprawdopodobniej przez króla Pergamonu Eumenesa II na początku II wieku p.n.e.. Nazwa miasta wiązana jest z imieniem Hiery, żony Telefosa, króla Myzji, któremu oddawano w Pergamonie cześć jako herosowi i legendarnemu założycielowi.

Bibliografia

Turcja, seria: Przewodnik Pascala, Wydawnictwo Pascal, Bielsko-Biała 2006, ISBN 978-83-7304-557-6, str. 412-413