Las łęgowy - Polski Serwis Naukowy

Las łęgowy – zbiorowisko leśne, występujące nad rzekami i potokami, w zasięgu wód powodziowych, które podczas zalewu nanoszą i osadzają żyzny muł. Najbardziej typową glebą dla lasów łęgowych jest holoceńska mada rzeczna. Siedliska niemal wszystkich łęgów związane są z wodami płynącymi. W drzewostanie łęgów występują m.in.: olsza, topola, wierzba, wiąz, jesion, dąb. Gatunkami występującymi we wszystkich zespołach łęgowych są: podagrycznik pospolity (Aegopodium podagraria), kostrzewa olbrzymia (Festuca gigantea), pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica), wiązówka błotna (Filipendula ulmaria) i bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea). Lasy łęgowe zaliczane są do roślinności azonalnej, nie związanej z określoną strefą roślinną (klimatyczną), ale ze specyfiką siedliska. Lasy te narażone są na wyniszczenia spowodowane m.in. pracami związanymi z regulacją koryt rzecznych oraz melioracjami wodnymi.

Jeżyna popielica (popielica, j. sinojagodowa) Rubus caesius L. – gatunek rośliny z rodziny różowatych. Występuje w strefie klimatu umiarkowanego w Euroazji. W Polsce jest pospolity.
Swelina (rzeka Swelina, niem. Menzelbach) – zwana także Potokiem Granicznym (niem. Der Grenzfluß) lub Swelinią – potok płynący wzdłuż granicy między Gdynią i Sopotem, uchodzący do Zatoki Gdańskiej. Długość potoku wynosi około 2,6 km. W dolnym biegu potoku znajduje się niewielki zbiornik wodny o nazwie Staw Mazowiecki.

Klasyfikacja fitosocjologiczna lasów łęgowych

Łęg nad potokiem Swelina

Lasy łęgowe występujące w Polsce dzielą się na dwie grupy:

olszowe, jesionowe i wiązowe, tworzące związek Alno-Ulmion
wierzbowe i topolowe, należące do związku Salicion albae w obrębie klasy Salicetea purpureae.

Łęgi ze związku Alno-Ulmion ze względu na charakter siedliska można podzielić na:

niżowe:

łęg jesionowo-wiązowy (Ficario-Ulmetum minoris (Knapp, 1942 em. J. Matuszkiewicz, 1976));

łęg jesionowo-olszowy (Fraxino-Alnetum (W. Matuszkiewicz, 1952);

łęg wiązowy z fiołkiem wonnym (Violo-Ulmetum lub Violo odoratae-Ulmetum minoris (Weewers, 1940 em. Doing, 1962));

łęg olszowy gwiazdnicowy (Stellario-Alnetum (Stellario nemorum-Alnetum glutinosae, Lohm., 1957)).

podgórsko-górskie:

podgórski łęg jesionowy (Carici remotae-Fraxinetum (Koch, 1926 ex Faber, 1936));

nadrzeczna olszyna górska (Alnetum incanae (Ludi, 1921));

bagienna olszyna górska (Caltho-Alnetum lub Caltho laetae-Alnetum (Zarzycki, 1963 em. Stuchlik, 1968));

łęg wiązowy z jarzmianką większą (Astrantio-Fraxinetum (Oberdorfer, 1953)).

Ze względu na występowanie gatunków podzielić je można na dwa podzwiązki:

Kuklik pospolity (Geum urbanum L.) – gatunek rośliny wieloletniej należący do rodziny różowatych. Występuje w Afryce Północnej, Azji, Europie, a jako gatunek zawleczony również w Australii i na Nowej Zelandii. W Polsce jest pospolity na całym niżu i w niższych położeniach górskich.
Łęg rozlewiskowy – rodzaj łąki zajmującej siedliska podmokłe. Występuje zwykle w dolinach rzecznych na tarasie zalewowym. Gleba mułowo-torfowa, także mady. Odczyn gleby kwaśny (pH=5,5÷6,5). Poziom wody zmienny – po roztopach i powodziach na powierzchni, latem tuż pod powierzchnią lub do 80-100 cm pod powierzchnią. Woda odpływa powoli. Żyzność stosunkowo dobra. Użytkowanie ekstensywne. Jako użytek zielony jest objęty przez program rolnośrodowiskowy – warianty 4.3 i 5.3 (szuwary wielkoturzycowe). Znaczenie gospodarskie niewielkie (siano nadające się na ściółkę).

łęgi wiązowe (Ulmenion) – łęg jesionowo-wiązowy i łęg wiązowy z fiołkiem wonnym,

łęgi olszowe (Alnenion glutinoso-incanae) – pozostałe łęgi należące do związku Alno-Ulmion.

Łęgi ze związku Salicion albae ze względu na fizjonomię zbiorowiska dzielą się na:

zbiorowiska zaroślowe:

wikliny nadrzeczne (Salicetum triandro-viminalis (Lohm., 1952));

zbiorowiska leśne:

nadrzeczny łęg wierzbowy (Salicetum albo-fragilis (Tx., 1955) lub Salici-Populetum (Meijer Drees, 1936));

nadrzeczny łęg topolowy (Populetum albae (Braun-Blanquet, 1931));

Łęg wierzbowo-topolowy (Bingen am Rhein)

Oprócz łęgów związku Salicion albae do klasy Salicetea purpureae należy jeszcze związek Salicion eleagni, jednak nie występuje on na terenie Polski. Dla nadrzecznego łęgu wierzbowego stosuje się także zamienną nazwę Salici-Populetum (łęg wierzbowo-topolowy). Łęgi zarówno w Polsce, jak i na świecie są przedmiotem ciągłych badań i ich nazwa, systematyka lub przynależność do poszczególnych związków i zespołów może się zmieniać.

Czartawa pospolita (Circaea lutetiana L.) – gatunek rośliny wieloletniej z rodziny wiesiołkowatych. Występuje w całej Europie, na znacznym obszarze Azji oraz w Afryce Północnej (Algeria i Tunezja). W Polsce dość pospolity.
Skrzyp olbrzymi (Equisetum telmateia Ehrh.) – gatunek należący do rodziny skrzypowatych. Jest to najokazalszy skrzyp spośród występujących poza strefą tropikalną. W Polsce gatunek ten występuje rzadko, przede wszystkim na pogórzu i w północnej części kraju. Jest to roślina podgórska, związana z wilgotnymi i mokrymi siedliskami o średnim nasłonecznieniu. W Polsce na wielu obszarach traci stanowiska i znajduje się pod ochroną prawną.

Łęgiem tradycyjnie (choć przestarzale) nazywa się też czasem łąki położone na wilgotnych glebach w pobliżu rzek, często powstałe w wyniku odlesienia. Wyróżnia się tu:

łęgi właściwe – żyzne, bardzo wilgotne,

łęgi rozlewiskowe – położone zwykle na glebach zabagnionych, w szerszych częściach doliny,

łęgi zastoiskowe – porośnięte turzycami.

Typ siedliskowy lasu

W leśnictwie łęgiem (Lł – łęg) nazywa się również jeden z typów siedliskowych lasu porastający siedliska żyzne lub bardzo żyzne wytworzone na madach brunatnych lub czarnoziemach, które są okresowo w ciągu roku podtapiane lub zalewane; z próchnicą typu mull. Gleby wytworzone są z mad średnich lub ciężkich, średnio głębokich lub głębokich: są to gliny ilaste, iły, utwory pylaste, często na piaskach.

Turzyca rzadkokłosa (Carex remota L.) – gatunek rośliny z rodziny ciborowatych. Występuje w wilgotnych lasach liściastych. Zasięg tego gatunku obejmuje obszar od północno-zachodniej Afryki poprzez niemal całą Europę i Azję zachodnią, po północną część subkontynentu indyjskiego.
Koryto rzeki – najniższa część doliny, która znajduje się w obrębie jej dna i przez którą okresowo lub ciągle płynie woda dokonując zmian w kształcie powierzchni. Jeśli rzeka ma silny nurt, następuje erozja denna, jeżeli słaby - akumulacja niesionego materiału, a jeśli rzeka meandruje, dochodzi do erozji bocznej. Koryto należy do fragmentu łożyska rzeki.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)