Ten artykuł dotyczy lotnictwa. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.

Kitesurfing

Buggykiting – żeglowanie po piachu przy pomocy latawca

Latawiec

Latawiec – zabawka

  W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Latawiec

Latawiec – najstarszy znany przyrząd latający cięższy od powietrza (aerodyna).

Historia

Zobacz w Wikiźródłach tekst
Hasło Szyb w Encyklopedii staropolskiej

Historia tego jednego z najstarszych przyrządów latających cięższych od powietrza sięga kilkuset lat przed naszą erą, a jego ojczyzną są Chiny. Przypuszczalnie konstruktorem pierwszego latawca był ok. 500 r p.n.e. niejaki Lu Ban. Dawne wzmianki przypisują również skonstruowanie drewnianego latawca w kształcie ptaka innemu Chińczykowi, Mo Di. Historia zanotowała, że cesarze chińscy wykorzystywali latawce do celów wojennych. Sporządzone z listewek bambusowych i papieru ryżowego w kształcie przeraźliwych smoków, malowane na jaskrawe kolory, a następnie puszczane w stronę nieprzyjaciela siały postrach wśród wrogich wojsk. Cesarz Wu (465 – 549) z dynastii Liang zastosował latawce do łączności sygnalizacyjnej. Święto latawców obchodzone jest dotychczas w Chinach 9 dnia 9 miesiąca roku.

Z Chin latawiec zawędrował, za pośrednictwem kupców i marynarzy, do Korei, Japonii, na Archipelag Malajski, przez Birmę i Indie do krajów arabskich i Afryki Północnej, aż w końcu w XIV wieku trafił do Europy, a pod koniec XIX stulecia dotarł także do Ameryki i Australii. W Polsce latawce niewątpliwie musiały być znane od czasu najazdu Tatarów, kiedy to w bitwie pod Legnicą w 1241 r. stosowane były latawce o smoczych kształtach; pewne informacje przekazane zostały przez rysowników i malarzy – były to latawce w formie dziecięcych zabawek, a te namalowane dane pochodzą z przełomu XVIII i XIX wieku.

W Tajlandii puszczanie latawców było rozrywką rodziny panującej i zajmowało to tyle czasu, że władca często nie miał kiedy zająć się sprawami państwowymi. Dlatego w roku 1358 wydano edykt zakazujący używania latawców w pałacu królewskim i w jego okolicach.. Z czasem zabawa te spopularyzowała się. Sezon puszczania latawców rozpoczyna się tu – jak i w innych krajach Półwyspu Indochińskiego – po zbiorach ryżu. Dawniej trwał on ok. 3 miesiące, obecnie – ze względu na dwukrotne zbiory w ciągu roku – jest znacznie krótszy.

Japonia natomiast jest krajem, gdzie latawiec jest najbardziej ukochaną zabawką, a zarazem i ważnym symbolem. Piątego dnia piątego miesiąca każdego roku wypuszcza się tam ogromną ilość latawców dla uczczenia męskich potomków, co ma na celu dodanie tymże potomkom waleczności, płodności i wszystkiego co najlepsze. Także w Japonii, setki lat temu, powstało Rokkaku, czyli walki olbrzymich latawców.

W Syjamie latawce pełniły funkcje podobne jak w Europie proporce czy flagi. Królowie i książęta kazali wypuszczać nad swoimi posiadłościami barwne latawce, symbolizujące dostojeństwo i władzę.

W całej Europie latawce stały się popularne w XVII stuleciu, a ich zasadniczy romboidalny kształt nie zmienił się do dziś. Niegdyś wysmarowane siarką, zmieszaną z woskiem i prochem, po podpaleniu liny uwięziowej używane były przez białych misjonarzy jako wiadomość od zagniewanego Boga i stały się skutecznym środkiem krzewienia chrześcijaństwa wśród barbarzyńców. W Rzeczypospolitej Obojga Narodów latawce nazywano „szybami” (od. szybować) lub szaszorami i miały one zwykle kształt orła.

Latawce były (i są) wykorzystywane do rozmaitych celów, a także stały się obiektem licznych eksperymentów. Oto kilka ciekawszych dat z przebogatej historii latawców:

Pierwsze latawce budowano z takich materiałów jak bambus, jedwab czy papier. Dzisiejsze latawce bardzo różnią się nawet od swoich odpowiedników sprzed 10-20 lat. Obecnie do ich produkcji używa się wysoce zaawansowanych technologicznie materiałów, a kształty czy wykroje projektuje się na komputerze. Latawce szyje się ze specjalnych tkanin poliestrowych, poliamidowych, powlekanych silikonem z delikatną siatką wewnątrz, która dodatkowo wzmacnia tkaninę. Dzięki temu są one bardzo wytrzymałe i ultralekkie. Do konstrukcji szkieletów używane są pręty i rurki z włókien szklanych lub węglowych, a także linki o niewiarygodnie dużej wytrzymałości, takie jak m.in. dyneema, technora, aramid czy kewlar. Kapy, łączniki, zabezpieczenia, karabinki oraz wzmocnienia to także wyspecjalizowane materiały, które czynią latawiec naprawdę profesjonalnym obiektem latającym.