Latham 43 - Polski Serwis Naukowy

Latham 43 – francuska rozpoznawczo-bombowa łódź latająca z okresu międzywojennego

Historia

W 1924 roku we francuskiej wytwórni lotniczej Latham Cie. Societe Industrie Caudebec w Caudebec-en-Caux opracowano ciężką łódź latającą przeznaczono do rozpoznania i bombardowania. Jeszcze tym samym roku została ona oblatana i wprowadzono do produkcji seryjnej. Samoloty seryjne zostały oznaczone jako Latham 43HB3.

Wisła (łac. i ang. Vistula, niem. Weichsel) – najdłuższa rzeka Polski, o długości 1047 km. Jest także najdłuższą rzeką w zlewisku Morza Bałtyckiego.

Statecznik (brzechwa) – nieruchoma powierzchnia usterzenia samolotu, rakiety lub pocisku rakietowego. Wyróżnia się stateczniki poziome i pionowe. Wykorzystywane do stabilizowania lotu.

Użycie

Samolot Latham 43 po wprowadzeniu do produkcji seryjnej były wprowadzane do lotnictwa francuskiej marynarki wojennej, lecz z uwagi ich niezbyt nowoczesną budowę, dostaw tych zaniechano a następnie skierowano je do jednostek treningowych.

Użycie w lotnictwie polskim

W 1926 roku samoloty Latham 43 został zakupione we Francji dla lotnictwa polskiego. 8 samolotów Latham 43 otrzymał Morski Dywizjon Lotniczy w Pucku. W dywizjonie przeznaczone one zostały do bombardowania i dalekiego rozpoznania, przydzielając je do Eskadry Niszczycielskiej (nazwanej także Eskadrą Dalekiego Wywiadu).

Łotwa (łot. Latvija, Republika Łotewska – Latvijas Republika) – państwo w Europie Północnej, powstałe po I wojnie światowej, jeden z krajów nadbałtyckich. Członek Unii Europejskiej i NATO.

Zastrzał w lotnictwie jest to element konstrukcyjny statków powietrznych, głównie samolotów - profilowany pręt łączący płat, statecznik poziomy lub podwozie z kadłubem, stosowany zwłaszcza w starszych konstrukcjach dwupłatów i górnopłatów zastrzałowych. Rolą zastrzałów jest zwiększenie zdolności zespołów płatowca do przenoszenia obciążeń zewnętrznych, dzięki czemu całość konstrukcji może być lżejsza. Obecnie zastrzały zewnętrzne zostały w większości wyparte przez konstrukcje wolnonośne.

Służyły one do patrolowania morza za linią wód terytorialnych, do sygnalizowania ruchu okrętów i statków oraz przelatujących samolotów obcych. Używano ich także do holowania celów powietrznych, korygowania ognia artylerii, wykonywania zdjęć lotniczych, wyszukiwania torped i min szkolnych.

Tyniec – dawna podkrakowska wieś, która w 1973 r. została włączona do Krakowa. Znajduje się w części zachodniej miasta, na prawym brzegu Wisły) i wchodzi w skład Dzielnicy VIII Dębniki. Tyniec znany jest głównie dzięki znajdującemu się tu klasztorowi benedyktynów istniejącemu od 1044, jednemu z najbogatszych i najważniejszych w Polsce. Nazwa Tyniec pochodzi od celtyckiego słowa "tyn", które oznaczało mur lub ogrodzenie. Świadczy to o tym, że musiały znajdować się tu umocnienia lub obwarowania. Od 1934 roku do lat powojennych istniała zbiorowa gmina Tyniec.

Warszawa (miasto stołeczne Warszawa) (wymowa ?/i) – stolica i największe miasto Polski, położone w środkowo-wschodniej części kraju, na Mazowszu nad Wisłą.

Poza zadaniami typowo wojskowymi wykonywano na nich loty pokazowe w głąb kraju, wodując m.in. w Gdyni oraz na Wiśle w Warszawie, Krakowie i Tyńcu koło Krakowa. Na samolotach tych wykonano także rajd z Pucka do Lipawy na Łotwie.

Samoloty Latham 43 były wycofywane sukcesywnie z użycia w latach 1929 – 1934 roku z powodu ich zużycia. Ostatni samolot tego typu eksploatowany był do 1934 roku.

Opis konstrukcji

Samolot Latham 43 była to czteromiejscowa dwupłatowa rozpoznawczo-bombowa łódź latająca o konstrukcji mieszanej.

Rufa – ogólne pojęcie całości tylnej części jednostki pływającej, zarówno w jej części nawodnej, jak i podwodnej. Rufa może być zakończona prostopadle względem lustra wody, pochylać się do przodu jednostki, lub wystawać do tyłu, tworząc tym samym nawis rufowy.

Gdynia () – miasto na prawach powiatu położone w północnej Polsce, nad Zatoką Gdańską (odnogą Morza Bałtyckiego), w województwie pomorskim, wchodzące w skład Trójmiasta (wraz z Gdańskiem i Sopotem). Szerzej, (również z Pruszczem Gdańskim, Redą, Rumią i Wejherowem) jest elementem aglomeracji gdańskiej; jako jedna z gmin wchodzi także w skład Komunalnego Związku Gmin "Dolina Redy i Chylonki".

Kadłub miał kształt łodziowy z odpowiednio wyprofilowanym dnem mógł stykać się z powierzchnią wody przy dużej prędkości. Rozbryzgi fal rozchodziły się wówczas na boki na powierzchni wody i łączyły się daleko za rufą łodzi latającej we wzburzony warkocz nie przeszkadzając w poruszaniu się jej na wodzie. Kadłub miał konstrukcję drewnianą i kryty był w całości sklejką.

Łódź latająca - rodzaj wodnosamolotu - samolotu operującego z powierzchni wody, w którym częścią stykającą się bezpośrednio z wodą jest spód kadłuba samolotu. Spód ten jest uszczelniony w celu zapewnienia niezbędnej pływalności i odpowiednio wyprofilowany w celu zapewnienia dobrych charakterystyk ruchu na wodzie i małych oporów aerodynamicznych i hydrodynamicznych.

Puck (kaszub. Pùck lub też Pùckò, niem. Putzig) – miasto w województwie pomorskim, siedziba władz powiatu puckiego i gminy Puck. Leży na Kaszubach u ujścia Płutnicy do Zatoki Puckiej. Według danych z 30 czerwca 2007 miasto miało 11 345 mieszkańców. Puck jest powiatowym centrum ratunkowym, przeciwpożarowym oraz porządku publicznego, ośrodkiem oświatowym w zakresie szkolnictwa ponadgimnazjalnego i specjalnego, lokalnym centrum kulturalnym oraz sportowo-rekreacyjnym.

W przedniej części kadłuba znajdowało się stanowisko dla ruchomego karabinu maszynowego (lub dwóch sprzężonych) obsługiwanego przez strzelca. Przed komorą płatów usytuowano w kadłubie odkryta kabinę z dwoma miejscami obok siebie – pilota z lewej i obserwatora z prawej strony. Za komorą płatów znajdowało się tylne stanowisko z ruchomym karabinem maszynowym (lub dwóch sprzężonych) obsługiwane przez drugiego strzelca.

Kadłub przechodził na końcu w statecznik kierunku, do którego przymocowany był ster kierunku. Do usterzenia pionowego zamocowano przy pomocy podpórek zastrzałowych usterzenie poziome. Całe usterzenie miało konstrukcję drewnianą i kryte było płótnem.

Do górnej środkowej części kadłuba zamocowano płat dolny, który wyposażono w dwa pływaki ustateczniające. Do płata dolnego za pomocą kilku par słupków zamocowano płat górny. Płaty między sobą usztywnione były cięgnami stalowymi. Płaty miały konstrukcję dwudźwigarową, konstrukcję drewnianą i kryte były płótnem. Lotki znajdowały się na obu płatach.

Napęd stanowiły dwa silniki rzędowe chłodzone cieczą zamontowane w komorze płatów na kozłach z rur stalowych w niedużej odległości od obu stron kadłuba. Chłodnice umieszczono z boku każdego silnika przy słupkach wewnętrznych. Zbiornik paliwa umieszczono w części środkowej górnego płata.