Latopis - Polski Serwis Naukowy

Latopis (ros. летопись lub летописец, brus. летапіс) - ponieważ narracja była prowadzona w ujęciu rocznym, a historia wydarzeń każdego roku, zwykle zaczynała się od słów "в лето"/"w roku" - stąd nazwa) – średniowieczna księga dziejopisarska, ruski odpowiednik zachodnioeuropejskich kronik i annałów (roczników).

Powieść minionych lat (ros. Повесть временных лет (Повѣсть временныхъ лѣтъ), ukr. Повість минулих літ, inne polskie nazwy: Powieść doroczna, Powieść lat minionych, Kronika Nestora) - staroruski latopis opisujący dzieje państwa ruskiego od czasów najdawniejszych (przybycie Ruryka) do początku XII wieku, podstawowe źródło do historii wczesnej Rusi Kijowskiej.

Kronika – wyraz pochodzenia greckiego (chronika od rzeczownika chronos), faktograficzny opis wydarzeń w układzie chronologicznym. Również utwór dziejopisarski o charakterze literackim, typowy dla średniowiecza. Kronika nie zawiera analizy tych wydarzeń, może jednak zawierać podsumowania oraz komentarz autora. Wydarzenia te najczęściej dotyczą życia państwa, instytucji, organizacji itp. Zapis tych wydarzeń może odbywać się na bieżąco, w miarę ich dziania się, lub później. Kroniki zaliczane są do utworów epickich, często łączą ze sobą cechy powieści, legendy oraz baśni.

Latopisy miały zwykle charakter kompilacyjny, tzn. korzystały zarówno z podań i legend, jak też z ksiąg wcześniejszych dziejopisów i innych dokumentów. Utwór o takiej złożonej, wielowarstwowej strukturze, którego autorstwo trudno przypisać jednemu autorowi określany jest w terminologii naukowej jako zwód. U podstaw powstawania pierwszych latopisów leżą dworskie i klasztorne notatki, prowadzone na bieżąco prawdopodobnie już w X wieku.

Annały (od łac. annus – rok) – roczniki, spisy najważniejszych wydarzeń, przedstawione w porządku chronologicznym. Był to pierwotny rodzaj historiografii.

Ławra Pieczerska (ukr. Печерська лавра) - prawosławny klasztor w Kijowie, siedziba zwierzchnika Ukraińskiego Kościoła Prawosławnego Patriarchatu Moskiewskiego.

Latopisy powstawały na dworach książęcych i w klasztorach (szczególną rolę odegrała tu słynna Ławra Kijowsko-Pieczerska). Do najbardziej znanych latopisów należą m.in. Powieść minionych lat, Latopis Ipatijewski, Latopis popa Duklanina, Latopis Kijowski. Stanowią one najważniejsze źródła do historii Rusi, ale też można z nich uzyskać sporo wiadomości o krajach ościennych, w tym o Polsce.

Język białoruski (беларуская мова, biełaruskaja mowa) – należy do grupy języków wschodniosłowiańskich. Liczba osób posługujących się tym językiem wynosi około 9 milionów.

Latopis Radziwiłłowski - kopia średniowiecznej kroniki ruskiej, z 617 ilustracjami historii Rusi Kijowskiej od V do XIII wieku. Kopia ta została sporządzona w XV wieku i znajdowała się w rękach rodu Radziwiłłów. W roku 1671 Bogusław Radziwiłł podarował go bibliotece w Królewcu skąd w czasie wojny siedmioletniej został zrabowany i wywieziony do Petersburga. Dziś znajduje się w zbiorach Rosyjskiej Akademii Nauk.

Zobacz też

Latopis Radziwiłłowski

Linki zewnętrzne

Źródła do historii Rusi i Rosji, w tym liczne latopisy

Przypisy

Значение слова "Летописи" в Большой Советской Энциклопедии, (ros.).