Latynus - Polski Serwis Naukowy

Latynus (łac. Latinus) – postać z mitologii rzymskiej, król i eponim Lacjum, mąż Amaty, ojciec Lawinii. Istnieje kilka wersji jego genealogii:

według najdawniejszej z nich Latynus był synem Kirke i Odyseusza lub Kirke i Telemacha

według drugiej, ojcem Latynusa był italski bóg Faun, a matką - bogini miasta Minturnae, Marika.

według trzeciej, Latynus był synem Heraklesa i branki hiperborejskiej imieniem Palanto, od której ma pochodzić nazwa Palatynu. Herakles miał wydać ciężarną Palanto za Fauna, który wychował Latynusa.

Istnieją dwa podstawowe warianty losów Latynusa, różniące się przede wszystkim opisem jego stosunków z Eneaszem i Trojańczykami przybyłymi do Italii: według jednego z nich Latynus stanął natychmiast po stronie Eneasza, wsparł go w wojnie z Rutulami i zginął w decydującej bitwie z nimi, a Eneasz objął po nim władzę nad Latynami. Według drugiego, Latynus, sprzymierzywszy się początkowo z Trojanami, zerwał ten sojusz i szukał następnie pomocy króla Rutulów Turnusa w walce z Eneaszem i jego ludźmi. W ostatecznej bitwie mieli, podobnie jak w poprzedniej wersji, zginąć zarówno Turnus, jak i Latynus.

Herakles (gr. Ἡρακλῆς Heraklēs, Ἡρακλές Heraklés, łac. Heracles, Hercules) – jeden z herosów w mitologii greckiej, syn Zeusa i śmiertelniczki Alkmeny. W mitologii rzymskiej utożsamiany z Herkulesem. Znany był z wielkiej siły, męstwa, zapaśnictwa i umiejętności wojennych, zwłaszcza celnego strzelania z łuku. Lubiany przez Zeusa i Atenę, był prześladowany przez zazdrosną Herę.

Zakład Narodowy im. Ossolińskich – zasłużony dla polskiej nauki i kultury Instytut (do 1939 r. – łączył w sobie Bibliotekę, Wydawnictwo i Muzeum im. Lubomirskich), ufundowany dla Narodu Polskiego w 1817 roku przez Józefa Maksymiliana Ossolińskiego, otwarty w 1827 roku we Lwowie.

Wersje te połączył w Eneidzie Wergiliusz (ks. VII-XII): w tej wersji Latynus przyjął Eneasza gościnnie i postanowił oddać mu córkę za żonę. Doszło jednak do konfliktu między ludźmi Eneasza a ludźmi Latynusa, w rezultacie którego wybuchła wojna, w którą, za namową życzliwej mu królowej Amaty, wmieszał się król Rutulów. Latynus nie chciał stanąć po żadnej ze stron i na czas wojny zamknął się w swoim pałacu; podczas całego konfliktu starał się jedynie działać jako mediator, próbując doprowadzić do zawieszenia broni na czas pogrzebu poległych Rutulów i odwieść Turnusa od idei pojedynku z Eneaszem. Kiedy Turnus zginął, Latynus zawarł w imieniu miejscowych ludów pokój z Trojańczykami.

Związek Latyński – związek polityczny 30 plemion autochtonicznych Półwyspu Apenińskiego na czele z Latynami. Utworzony ok. VI wieku p.n.e. przetrwał do 496 p.n.e. kiedy to został pokonany przez Rzymian w bitwie nad jeziorem Regillus. W 493 p.n.e. związek zmuszony został do przymierza z Rzymem i utworzenia nowej Ligi Latyńskiej na zasadzie równorzędności wszystkich członków. Sojusz przetrwał do 340 p.n.e. kiedy wybuchła wojna latyńska. Jej celem było uzyskanie suwerenności Latynów. Konflikt kończy się w 338 p.n.e. klęską Związku Latyńskiego. Następstwem tego wydarzenia było całkowite rozwiązanie Związku i zagarnięcie przez Rzym terenów do niego należących.

Amata - królowa Lacjum w mitologii rzymskiej. Była żoną Latynusa, z którym spłodziła Lawinię, jedną z ważnych postaci Eneidy autorstwa Wergiliusza.

Odrębna wersja mitu głosi, że Latynus, król Lacjum, zniknął tajemmniczo w czasie wojny z miastem Caere i był od tej pory czczony jako Jupiter Larialis, bóg czczony przez Związek Latyński (por. Kwiryn i Romulus).

Bibliografia

Pierre Grimal, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej, Wyd. Ossolineum 1990, s. 203-4 (ISBN 83-04-01069-0)

Linki zewnętrzne

Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology

Przypisy

Hezjod, Teogonia X, 13; ta wersja jest najmniej prawdopodobna, bo tekst jest interpolowany
Hygin, Fabulae 127
Wergiliusz, Eneida, VII, 47 i nast.
Dionizjusz z Halikarnasu, Starożytności rzymskie I, 43
Pompejusz Festus, De verborum significatu, pod hasłem oscillum