Lawenda - Polski Serwis Naukowy

Okaz lawendy przed kwitnieniem

Lavandula dentata

Lawenda (Lavandula L. ) – rodzaj roślin z rodziny jasnotowatych. Obejmuje ponad 40 gatunków. Pochodzą one z obszaru śródziemnomorskiego od Wysp Kanaryjskich po Indie. Gatunkiem typowym jest Lavandula spica L..

Morfologia

Wiecznie zielone krzewy o wonnym zapachu. Liście przeważnie kutnerowate o szarym zabarwieniu. Kwiaty drobne, purpurowe lub niebieskawe, zebrane w kwiatostany na długiej szypule. Posiadają podsadki.

Ameryka Południowa – kontynent leżący na półkulach południowej oraz północnej i zachodniej. Od wschodu graniczy z Oceanem Atlantyckim, a od zachodu z Oceanem Spokojnym. Powierzchnia Ameryki Południowej wynosi 17,8 mln km². Od północy, przez Przesmyk Panamski, graniczy z Ameryką Północną. Oba te kontynenty nazywane są też przez Europejczyków Nowym Światem.

Jasnotowate (Lamiaceae Lindl.), dawniej nazywane wargowymi (Labiateae) – rodzina roślin z rzędu jasnotowców (Lamiales Bromhead). Należy do niej ponad 7,1 tysiąca gatunków reprezentujących 236 rodzajów. Występują na całym świecie z wyjątkiem okolic okołobiegunowych.

Systematyka

Synonimy taksonomiczne

Isinia Rech. f., Stoechas Mill. Pozycja systematyczna wg APweb (aktualizowany system system APG III z 2009)

Należy do rodziny jasnotowatych (Lamiaceae) Lindl., która jest jednym z kladów w obrębie rzędu jasnotowców (Lamiales) Bromhead z grupy astrowych spośród roślin okrytonasiennych. Pozycja w systemie Reveala (1993-1999)

Gromada okrytonasienne (Magnoliophyta Cronquist), podgromada Magnoliophytina Frohne & U. Jensen ex Reveal, klasa Rosopsida Batsch, podklasa jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal), nadrząd Lamianae Takhtajan, rząd jasnotowce (Lamiales Bromhead), podrząd Lamiineae Bessey in C.K. Adams, rodzina jasnotowate (Lamiaceae Lindl.), podrodzina Lavanduloideae Briq. in Engl. & Prantl, plemię Lavanduleae Caruel in Parl., podplemię Lavandulinae Endl., rodzaj lawenda (Lavandula L.).

Jasnotowe (Lamiidae Takht. ex Reveal, Phytologia 74: 178, 1993) - podklasa roślin należących do klasy Rosopsida. Liczy ponad 40 000 gatunków zgrupowanych w 53 rodzinach.

Gatunek (łac. species) – termin stosowany w biologii w różnych znaczeniach, zależnie od kontekstu, w jakim występuje. Najczęściej pod pojęciem gatunku rozumie się:

Gatunki

Lavandula angustifolia Mill. – lawenda wąskolistna, l. lekarska

Lavandula antineae Maire

Lavandula aristibracteata A. G. Mill.

Lavandula atriplicifolia Benth.

Lavandula bipinnata (Roth) Kuntze

Lavandula bramwellii Upson & S. Andrews

Lavandula buchii Webb & Berthel.

Lavandula ×cadevallii Sennen

Lavandula canariensis Mill.

Lavandula ×chaytoriae Upson & S. Andrews

Lavandula citriodora A. G. Mill.

Lavandula coronopifolia Poir.

Lavandula dentata L. - lawenda francuska

Lavandula dhofarensis A. G. Mill.

Lavandula erythraeae (Chiov.) Cufod.

Lavandula galgalloensis A. G. Mill.

Lavandula gibsonii J. Graham

Lavandula hasikensis A. G. Mill.

Lavandula ×intermedia Emeric ex Loisel.

Lavandula lanata Boiss.

Lavandula latifolia Medik.

Lavandula ×limae Rozeira

Lavandula macra Baker

Lavandula mairei Humbert

Lavandula maroccana Murb.

Lavandula minutolii Bolle

Lavandula multifida L. – lawenda wielodzielna

Lavandula nimmoi Benth.

Lavandula pedunculata (Mill.) Cav. – lawenda szypułkowa

Lavandula pinnata L. f.

Lavandula pubescens Decne.

Lavandula qishnensis Upson & S. Andrews

Lavandula rejdalii Upson & Jury

Lavandula rotundifolia Benth.

Lavandula saharica Upson & Jury

Lavandula samhanensis Upson & S. Andrews

Lavandula setifera T. Anderson

Lavandula somaliensis Chaytor

Lavandula stoechas L.

Lavandula sublepidota Rech. f.

Lavandula subnuda Benth.

Lavandula tenuisecta Coss. ex Ball

Lavandula viridis L'Her.

Zastosowanie

Rośliny kosmetyczne uprawiane dla eterycznych olejków wykorzystywanych w kosmetyce. Lawendę wąskolistną uprawia się na szeroką skalę we Francji (głównie w Prowansji), Anglii, Ameryce Południowej.

Niektóre gatunki są uprawiane jako rośliny ozdobne

Roślina lecznicza

Roślina miododajna

Stosowane są przeciwko molom odzieżowym, które odstraszaja swoim zapachem.

Ciekawostki

Symbolika średniowiecza kojarzyła bladoliliową lawendę z duchowymi zaletami Matki Boskiej.

Chorwacka wyspa Hvar znana jest również jako "lawendowa wyspa", ze względu na sadzoną masowo lawendę, która jest jednym z głównych źródeł dochodów wyspy. Lavendula croatia należy do najszlachetniejszych odmian w Europie, przewyższając swą jakością nawet lawendę prowansalską.

Przypisy

↑ Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-03-31].
↑ Germplasm Resources Information Network (GRIN). [dostęp 2011-01-02].
Geoff Burnie i inni: Botanica. Rośliny ogrodowe. Könemann, 2005. ISBN 3-8331-1916-0.
Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-05].
Crescent Bloom: Systematyka rodzaju Lavandula (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-02-05].