Lee Strasberg - Polski Serwis Naukowy

Lee Strasberg właśc. Israel Strassberg (ur. 17 listopada 1901 w Budzanowie, zm. 17 lutego 1982 w Nowym Jorku) – amerykański aktor teatralny, reżyser i producent oraz wykładowca sztuki aktorskiej żydowskiego pochodzenia. Syn Idy i Barucha Meyera Strassbergów.

Kariera

W 1931 został jednym ze współzałożycieli Group Theatre, firmy z którą związane były takie postacie jak Elia Kazan, John Garfield, Stella Adler, Sanford Meisner, Franchot Tone i Robert Lewis.

Konstanty Siergiejewicz Stanisławski, właściwe nazwisko Aleksiejew, ros. Константин Сергеевич Станислaвский (transkryp. Konstantin Siergiejewicz Stanisławskij[1] ur. 17 stycznia 1863 w Moskwie, zm. 7 sierpnia 1938 w Moskwie), rosyjski reżyser teatralny, aktor, wykładowca, twórca reżyserii, opery i pierwszego systemu interpretacji. Był także etykiem teatru. Pozostawił po sobie jedne z piękniejszych słów dotyczących pracy na deskach: "Należy kochać Teatr w sobie, a nie siebie w Teatrze".

Eva Marie Saint (ur. 4 lipca 1924 roku w Newark w stanie New Jersey, USA) – amerykańska aktorka filmowa, telewizyjna i teatralna, której kariera obejmuje ponad siedem dekad. Jest laureatką Oscara za drugoplanową rolę w obrazie Na nabrzeżach.

W 1936 został naturalizowany, stając się obywatelem Stanów Zjednoczonych.

W 1949 rozpoczął długą karierę w "Actors Studio" w Nowym Jorku. W ciągu dwóch lat gdy był tam dyrektorem artystycznym zbudował od podstaw jej reputację i renomę. Wśród aktorów pobierających nauki w Actors Studio można wymienić takie osoby jak Burt Young, Marlon Brando, Geraldine Page, Paul Newman, Al Pacino, Kim Stanley, Marilyn Monroe, Jane Fonda, James Dean, Dustin Hoffman, Eli Wallach, Eva Marie Saint, Robert De Niro, Jill Clayburgh, Ellen Burstyn, Gene Wilder, Steve McQueen i Dennis Hopper.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

IMDb.com (The Internet Movie Database) – największa na świecie internetowa baza aktorów i filmów. Zawiera informacje o artystach i produkcjach z wielu części świata (w tym także polskich). Z bazy możemy się dowiedzieć między innymi o dorobku aktorów (reżyserów, scenarzystów, muzyków i innych osób związanych z produkcją i tworzeniem filmu), przeczytać krótkie syntetyczne biografie (przy niektórych osobach). Baza pozwala również sprawdzić informacje o filmach, serialach i produkcjach telewizyjnych (nawet tych w produkcji), jak również o nagrodach filmowych. Mankamentem bazy jest nieuwzględnianie charakterystycznych znaków diakrytycznych niektórych języków, w tym języka polskiego.

W 1966 utworzył "Actors Studio West" w Los Angeles.

W 1969 utworzył "Lee Strasberg Theatre and Film Institute" w Nowym Jorku i Los Angeles.

Sam rzadko występował jako aktor (pojawił się jedynie w siedmiu filmach), najbardziej znana jest jego rola jako Hyman Roth w filmie Ojciec chrzestny II. Roth to była "szycha" żydowskiej zorganizowanej przestępczości, niegdyś trzęsący światkiem przestępczym na Kubie, wiodący teraz spokojne życie emeryta w Miami, do czasu gdy naraził się tam Michaelowi Corleone (w tej roli wystąpił student Strasberga, Al Pacino). Strasberg za tę rolę był nominowany do Oscara, ostatecznie nagrodę otrzymał wówczas Robert DeNiro, także jeden z jego uczniów. Z krytyką natomiast spotkała się rola Strasberga jako jednego z trzech bandytów rabujących bank w filmie Going in Style.

Marilyn Monroe ("MM"), wł. Norma Jeane Mortenson, Norma Jeane Baker (ur. 1 czerwca 1926 w Los Angeles, zm. 4/5 sierpnia 1962 tamże) − amerykańska modelka i aktorka filmowa, legenda światowego kina lat 50. i 60. XX w., uznawana za ikonę seksu (seksbomba).

James Byron Dean (ur. 8 lutego 1931, zm. 30 września 1955) – amerykański aktor filmowy, telewizyjny i teatralny, dwukrotnie nominowany do Oscara. Niedługo po swojej śmierci stał się ikoną popkultury (początkowo w Stanach Zjednoczonych, później także w innych krajach), jak również światowego kina oraz nonkonformistycznej postawy życiowej. Przyczyniła się do tego przede wszystkim rola zbuntowanego nastolatka Jima Starka w filmie Buntownik bez powodu. Pozostałe dwie znaczące produkcje z jego udziałem, Na wschód od Edenu i Olbrzym, chociaż wszystkie powstały w okresie, gdy aktor dopiero zdobywał sławę, umocniły jego status w kulturze masowej, który przypieczętowała nagła śmierć Deana w wieku zaledwie 24 lat. Jest pierwszą osobą, która otrzymała pośmiertnie nominację do Oscara w kategorii najlepszy aktor i jedyną, która otrzymała ją dwukrotnie (kilka osób zdobyło więcej niż jedną pośmiertną nominację, ale w różnych kategoriach).

Przeniósł na grunt amerykańskiego aktorstwa teorię tzw. "realizmu psychologicznego" Konstantego Stanisławskiego, w wyniku czego jest on postrzegany jako jeden z ojców nowoczesnego, amerykańskiego stylu gry aktorskiej. Jednakże współcześnie preferowane są prostsze środki aktorskiego wyrazu, pochodzące ze szkół Sanforda Meisnera Davida Mameta.

Nagrody Tony (ang. Tony awards, oficjalnie, Antoinette Perry Award for Excellence in Theatre) – nagrody przyznawane corocznie twórcom teatralnym w USA. Pierwotnie nagrody honorowały twórców wystawiających na Broadwayu w Nowym Jorku.

Naturalizacja (fr. naturalisation) – nabycie przez cudzoziemca obywatelstwa państwa, na terytorium którego się osiedlił. Naturalizacja najczęściej dotyczy imigrantów przybywających z przyczyn ekonomicznych, ale także uchodźców uciekających ze swojego kraju w obawie przed prześladowaniem oraz współmałżonków. Naturalizacja jest dobrowolna, a proces naturalizacyjny wszczynany na wniosek osoby zainteresowanej uzyskaniem obywatelstwa.

Zmarł na zawał serca w Nowym Jorku w wieku 80 lat. Jest pochowany na cmentarzu Westchester Hills w Hastings-on-Hudson.

Trzykrotnie żonaty:

Nora Krecaun (1926 – 1929) do jej śmierci

Paula Miller (16 marca 1934 – 29 kwietnia 1966) do jej śmierci na raka

córka Susan (ur. 22 maja 1938 zm.21 stycznia 1999)

syn John (ur. 20 maja 1941)

Anna Mizrahi, sefardyjska żydówka (??? – 17 lutego 1982) do jego śmierci, dyrektor "Lee Strasberg Theatre and Film Institute"

syn Adam (ur. 29 lipca 1969)

syn David (ur. 30 stycznia 1971)

Praca na Broadwayu

Four Walls (1927) – aktor

The Vegetable (1929) – reżyser

Red Rust (1929) – aktor

Green Grow the Lilacs (1931) – aktor

The House of Connelly (1931) – współreżyser

1931 (1931) – reżyser

Success Story (1932) – reżyser

Men in White (1933) – reżyser

Gentlewoman (1934) – reżyser

Gold Eagle Guy (1934) – reżyser

Paradise Lost (1935) – producent, z Group Theatre

Case of Clyde Griffiths (1936) – reżyser i producent z Group Theatre

Johnny Johnson (1936) – reżyser i producent z Group Theatre

Many Mansions (1937) – reżyser

Golden Boy (1937) – producent z Group Theatre

Roosty (1938) – reżyser

Casey Jones (1938) – producent z Group Theatre

All the Living (1938) – reżyser

Dance Night (1938) – reżyser

Rocket to the Moon (1938) – producent z Group Theatre

The Gentle People (1939) – producent z Group Theatre

Awake and Sing! (1939), revival – producent z Group Theatre

Summer Night (1939) – reżyser

Night Music (1940) – producent z Group Theatre

The Fifth Column (1940) – reżyser

Clash by Night (1941) – reżyser

A Kiss for Cinderella (1942), revival – reżyser

R.U.R. (Rossum's Universal Robots) (1942), revival – reżyser

Apology (1943) – reżyser i producent

South Pacific (1943) – reżyser

Skipper Next to God (1948) – reżyser

The Big Knife (1949) – reżyser

The Closing Door (1949) – reżyser

The Country Girl (1950) – współproducent

Peer Gynt (1951), (revival) – reżyser

Strange Interlude (1963), (revival) – producent z The Actors Studio – Nagroda Tony, nominacja jako najlepszy producent

Marathon '33 (1963) – kierownik produkcji

The Three Sisters (1964), (revival) – reżyser, producent z The Actors Studio

Linki zewnętrzne

Lee Strasberg w bazie Internet Movie Database (IMDb) (ang.)

Lee Strasberg w bazie filmweb.pl

The Lee Strasberg Theatre and Film Institute (ang.)

John Strasberg Studios (ang.)

Przypisy

A Timeline of Lee