Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku RSS RSS
Regulaminy
  auto?
Dodaj do: 
Dodaj link do serwisu Facebook   Dodaj link do opisu GG  Dodaj link do serwisu Wykop   Dodaj link do serwisu Google   Dodaj link do serwisu Twitter  Dodaj link do serwisu Wyczaj.to   Dodaj link do serwisu Gwar   Dodaj link do serwisu Delicious  Dodaj link do serwisu Digg   Dodaj link do serwisu Furl   Dodaj link do serwisu Magnolia  Dodaj link do serwisu Reddit   Dodaj link do serwisu Simpy   Dodaj link do serwisu Slashdot  Dodaj link do serwisu Technorati   Dodaj link do serwisu YahooMyWeb
Warto przeczytać:
 
Prof. Woźniczka: powstania śląskie zbyt mało znane i promowane
Rola powstań śląskich jest marginalizowana, choć powinny być ważnym elementem budowy regionalnej tożsamości i wiedzy o Śląsku - uważa specjalizujący się w dziejach regionu historyk z Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach prof. Zygmunt Woźniczka. W latach 1919-1...
 
Muzeum Historyczne Miasta Krakowa zbiera pamiątki harcerskie.
Muzeum Historyczne Miasta Krakowa zbiera pamiątki związane z harcerstwem. Najciekawsze z nich za kilka miesięcy będą pokazane na wystawie poświęconej 100-leciu ruchu harcerskiego w Polsce. Centralnym punktem jubileuszowych obchodów będzie Zlot 100-lecia Harcers...
 
Zdaniem naukowców leczenie przeciwretrowirusowe HIV lepiej zacząć wcześniej niż później
Nowe badania pokazują, że pacjenci zakażeni HIV-1 powinni być wcześniej poddawani złożonej terapii przeciwretrowirusowej (cART). Na dzień dzisiejszy próg liczby komórek T (białych krwinek) wykorzystywany do określania, kiedy należy rozpocząć terapię przeciwretrowirusową jest ustalony zb...
 
Maksymilian Sokołowski z Krosna wygrał 54. Olimpiadę Astronomiczną
Maksymilian Sokołowski z I Liceum Ogólnokształcącego im. Mikołaja Kopernika w Krośnie został zwycięzcą 54. Olimpiady Astronomicznej, rozstrzygniętej w niedzielę w Chorzowie.Jej laureaci będą m.in. reprezentować Polskę na międzynarodowej olimpiadzie, która latem po ...
 
Gra miejska Edwarda w Warszawie
Nie tylko historycy mogą wziąć udział w organizowanej w Warszawie przez Dom Spotkań z Historią "Grze miejskiej Edwarda". Gra odbędzie się 28 sierpnia w godz. 14.00-17.00. Jej przystanki znajdą się m.in. w biurach, urzędac...

Reklama:


Legenda

Czy wiesz że...?
Artur Franciszek Michał Oppman (ur. 14 sierpnia 1867 w Warszawie, zm. 4 listopada 1931 tamże) – poeta polski okresu Młodej Polski pisujący pod pseudonimem Or-Ot.

Legendy arturiańskie – zbiór opowieści związanych z legendarnym królem Arturem i rycerzami Okrągłego Stołu. Odnaleźć w nich można ślady wydarzeń historycznych i wpływy wielu kultur, szczególnie mitologii celtyckiej, wierzeń chrześcijańskich i gnostyckich, oraz średniowiecznej kultury dworskiej.

Męczennik (gr. μάρτυς, mártys, łac. martyrus: "świadek") – określenie osoby, która zginęła lub cierpiała w obronie swoich wierzeń lub przekonań.
Ujednoznacznienie Ten artykuł dotyczy gatunku literackiego. Zapoznaj się również z: inne znaczenia tego słowa.
Legendarna księżniczka Wanda według M. Piotrowskiego.
Diabeł Boruta w podziemiach Łęczycy. Drzeworyt z Tygodnika ilustrowanego wg pomysłu J. Kossaka wykonany przez H. Kublera

Legenda (łac. legenda – to co powinno być przeczytane) jako gatunek literacki – opowieść posługująca się elementami niezwykłości oraz cudowności, związanej z życiem świętych i męczenników. Często osnuta na wątkach ludowych i apokryficznych; rozpowszechniona w średniowieczu. Pierwotnie przekazywana ustnie, następnie zapisywana. Przykładem jest Legenda o świętym Aleksym czy legendy arturiańskie.

Miejska legenda (ang. urban legend) – pozornie prawdopodobna informacja rozpowszechniana w mediach, Internecie bądź w kręgach towarzyskich, która budzi wielkie emocje u odbiorców, zazwyczaj nieprawdziwa.

Chrześcijaństwo, chrystianizm ( ludzi (1/3 ludności świata), biorąc pod uwagę wszystkie odłamy wchodzące w jej skład. Zgodnie z Dziejami Apostolskimi (11,26) "W Antiochii po raz pierwszy nazwano uczniów chrześcijanami" (gr. Χριστιανός).

Historia powstania

Pierwsze z legend powstały w średniowieczu w celu propagowania wiary chrześcijańskiej. Były one przekazywane z ust do ust, dlatego ulegały ewolucji. Najbardziej znaną legendą z tego okresu jest Złota legenda Jakuba de Voragine (1270).

Acta sanctorum, największy zbiór legend religijnych, powstał w latach 1643-1694 i obejmuje 70 tomów.

Jakub de Voragine zwany także Jacopo da Varazze (ur. ok. 1228-1230, zm. 13 lub 14 lipca 1298) – średniowieczny włoski hagiograf, kaznodzieja i pisarz religijny, arcybiskup Genui, błogosławiony Kościoła katolickiego.

Wolnomularstwo, inaczej masoneria lub sztuka królewska – ponadnarodowy ruch etyczny o swoistych strukturach organizacyjnych (m.in. trójkąty, loże, obediencje), który swe pryncypia i idee wyraża za pośrednictwem rozbudowanej symboliki i rytuałów. Masoneria to także zespół bractw o charakterze elitarnym i dyskretnym. Kolorytu masonerii dodaje wielka liczba legend i spiskowych teorii na jej temat. Nauka badająca historię wolnomularską i idee wolnomularskie nazywa się masonologią.

Uogólnienie znaczenia

W szerszym znaczeniu legenda jest baśniową opowieścią o historii jakiegoś miejsca lub osoby. Często opowiada o powstaniu jakiegoś miasta lub państwa, może zawierać również zdarzenia historyczne. W tym kontekście wyróżnia się bardziej szczegółowe rodzaje legend, jak legenda miejska czy legenda herbowa.

Diabeł Boruta, zwany też błotnikiem - fikcyjna postać, diabeł zamieszkujący podziemia zamku w Łęczycy. Boruty nie należy mylić z innym, również popularnym diabłem zwanym Rokitą

Legenda o Mistrzu Hiramie - wolnomularskie opowiadanie o życiu i męczeńskiej śmierci legendarnego założyciela masonerii Hirama. Stanowi ono istotny element w wolnomularskiej rytualistyce stopnia mistrzowskiego. Wzmianki o Hiramie pojawiały się już w tzw. Cooke Manuskript z początku XV wieku i od tego momentu rozpoczęła się rozbudowa legendy. Na stałe do symboliki wolnomularskiej legenda o Hiramie została włączona w 1730.

Przykłady

  • Legenda o Mistrzu Hiramie opisująca losy legendarnego założyciela masonerii.
  • Legendy warszawskie Artura Oppmana

    • Legenda jako zbiór poglądów

    W jeszcze szerszym znaczeniu legenda jest zbiorem poglądów na temat jakiejś osoby, miejsca, zdarzenia czy zjawiska funkcjonujących w świadomości społecznej, które są pewną idealizacją lub są wręcz fałszywe. W aspekcie literackim mówi się wówczas o legendzie literackiej lub micie literackim. Przykładem takiego zastosowania terminu "legenda" jest tu tytuł książki Miłosza Legendy nowoczesności.

    Złota legenda (łac. Legenda aurea) - jeden z najpopularniejszych zbiorów żywotów świętych, legend hagiograficznych i opowiadań apokryficznych ułożonych w porządku kalendarza kościelnego. Autorem jest Jacopo da Voragine (Jakub de Voragine), włoski dominikanin, a następnie arcybiskup Genui żyjący w latach (1238-1298). Złota legenda powstała w drugiej połowie XIII w. U schyłku średniowiecza, a i później, dzieło to cieszyło się ogromną popularnością. Do dziś zachowało się przeszło tysiąc pięknie iluminowanych i zdobionych rękopisów.

    W literaturze podanie to utwór prozatorski, który odznacza się społeczną aktualizacją treści. Podejmuje ono ważną w danej chwili i w danej społeczności problematykę.

    Zobacz też

  • hagiografia
  • mit
  • podanie

    • Bibliografia

  • Stanisław Sierotwiński, Słownik terminów literackich, Ossolineum, Wrocław–Warszawa–Kraków, 1970

    • Przypisy

    1. Artur Oppman, Legendy warszawskie, Krajowa Agencja Wydawnicza, Warszawa (1982)
    2. Czesław Miłosz, Legendy nowoczesności, Wydawnictwo Literackie (2010), ISBN: 978-83-08-04409-4
    Czesław Miłosz (ur. 30 czerwca 1911 w Szetejniach, zm. 14 sierpnia 2004 w Krakowie) – polski prawnik i dyplomata, poeta, prozaik, eseista, historyk literatury, tłumacz; w latach 1951–1989 na emigracji, do 1960 we Francji, następnie w Stanach Zjednoczonych; w Polsce do 1980 obłożony cenzurą; laureat Neustadt International Prize for Literature (1978) i Nagrody Nobla w dziedzinie literatury (1980); profesor Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley i Uniwersytetu Harvarda; w 1993 powrócił do kraju, członek Polskiej Akademii Umiejętności, Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, kawaler Orderu Orła Białego; pochowany w Krypcie Zasłużonych na Skałce; brat Andrzeja.

    Żywoty świętych, hagiografia (gr. hagios = święty, graphein = pisać) – dział piśmiennictwa religijnego zapoczątkowany w starożytności (za czasów pierwszych chrześcijan, prawdopodobnie w Rzymie), który obejmuje żywoty świętych, legendy z nimi związane oraz opisy cudów. Hagiografia składa się z trzech części, opisujących:





    Czy wiesz że...? beta

    Maksymilian Antoni Piotrowski (ur. 8 czerwca 1813 w Bydgoszczy, zm. 29 listopada 1875 w Królewcu) - polski malarz, profesor Akademii Sztuk Pięknych w Królewcu.
    Mit (gr. μῦθος mythos – "myśl, zamysł, temat rozmowy, opowieść, baśń") – opowieść o otaczającym ludzkość świecie, opisująca historię bogów, demonów, legendarnych bohaterów oraz historię stworzenia świata i człowieka. Próbowała ona dać wyjaśnienie odwiecznych zagadnień bytu ludzkiego, mistyki, życia i śmierci, dobra i zła, jak również istnienie zjawisk przyrody (np. pory roku, piorun). Opowieści mityczne są przejawem wczesnego stadium rozwoju doktryny religijnej, tzw. etapu mitycznego.
    Wanda (Wąda) – bohaterka polskiej legendy. Według najbardziej znanej wersji Wanda, córka Kraka i polska księżniczka, nie zgodziła się na małżeństwo z księciem niemieckim. Urażony książę najechał ze swoimi wojskami ziemie polskie. Armia pod dowództwem Wandy zdołała odeprzeć atak. Wanda jednak zdecydowała się na samobójstwo, rzucając się w nurt Wisły, aby nie prowokować kolejnych napaści (według innej wersji była to ofiara za odniesione zwycięstwo).
    Legenda o świętym Aleksym – średniowieczny utwór o charakterze hagiograficznym, wykorzystywany jako przykład dawnego języka polskiego. Najstarsza zapisana wersja pochodzi z XV wieku. Zabytek polskiej wersji utworu przechowywany jest obecnie w Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie. Postać głównego bohatera zyskała sławę w Europie Zachodniej, gdzie jego kult został przeszczepiony z Bizancjum. Wyrazem tej popularności jest istnienie wierszowanych wersji legendy w wielu językach, np. w starofrancuskim i włoskim.
    Średniowiecze – epoka w historii europejskiej, obejmująca okres między starożytnością a renesansem. Granice czasowe średniowiecza nie są ściśle ustalone. Za początek epoki przyjmuje się okres, w którym cesarstwo zachodniorzymskie chyliło się ku upadkowi. Zwolennicy ścisłej datacji – w zależności od szkoły – za dokładne daty początku średniowiecza podają lata 378, 395 bądź 476. Za koniec epoki uważa się upowszechnienie idei humanistycznych i rozpoczęcie epoki renesansu. Najczęściej w tym przypadku wymieniane są daty ok. 1450 roku oraz lata 1453, 1492, a nawet 1517.
    Święty – (hebrajski "qodesz") stosowane w chrześcijaństwie określenie człowieka w sposób wybitny realizującego określone specyficzne dla nich wartości - często pełniący funkcję wzorca osobowego lub wręcz otaczany kultem. Mianem świętego określa się zazwyczaj męczenników za wiarę, mistyków, ludzi o wielkiej pobożności, często założycieli bractw religijnych i zakonów, ale też filozofów i kapłanów.
    Acta sanctorum - encyklopedyczny zbiór żywotów świętych opracowany z zastosowaniem tzw. krytyki historycznej, tzn. poprzez badania historyczne oddzielono fakty legendarne od tych, które są potwierdzone wiedzą o danej osobie.
    Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń. Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania

    Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne.
    Nie mogą być traktowane jako porady.