Lehi - Polski Serwis Naukowy

Lohamei Herut Israel (hebr. Bojownicy o Wolność Izraela, לוחמי חירות ישראל) w skrócie Lehi (לח"י) - radykalna, kontrowersyjna zbrojna organizacja syjonistyczna działająca w latach 1940-1948 w Palestynie, stosująca w swojej działalności metody terrorystyczne.

Niektórzy członkowie Lehi w latach 1938-1939 przeszli szkolenie militarne prowadzone przez instruktorów Wojska Polskiego, w Zofiówce na Wołyniu, Podębinie pod Łodzią i w lasach nieopodal Andrychowa. Jak wspomina jeden z uczniów, „Polacy potraktowali kurs terroryzmu jako dyscyplinę naukową, poznaliśmy matematyczne formuły na demolowanie konstrukcji z cementu, żelaza, drewna, cegieł i ziemi”. W tym samym czasie potajemnie otrzymali pomoc od władz Polski, w postaci ponad 20 tysięcy sztuk broni.

Izrael (. W populacji liczącej 7,59 miliona większość stanowią . Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.

Wołyń (ukr. Волинь) – kraina historyczna w dorzeczu górnego Bugu oraz dopływów Dniepru: Prypeci, Styru, Horynia i Słuczy, obecnie część Ukrainy - obwody wołyński i rówieński, zachodnia część żytomierskiego oraz północne części tarnopolskiego i chmielnickiego.

Gdy we wrześniu 1939 roku (wybuch II wojny światowej) Ecel ogłosił zawieszenie wszelkich działań przeciwko Brytyjczykom, jeden z jej radykalnych działaczy, Abraham Stern nie zgodził się na zawieszenie broni i uznał Wielką Brytanię za największego przeciwnika (z powodu ogłoszenia Białej Księgi wstrzymującej imigrację Żydów do Palestyny). Abraham Stern założył własną organizację - Lehi (Lahomei Herut Israel).

Egipt (arab. مصر Miṣr; dialekt egipski: Máṣr (/masˤɾ/); łac. Aegyptus, gr. Αίγυπτος Aígyptos), nazwa oficjalna Arabska Republika Egiptu (arab. جمهوريّة مصر العربيّة Dżumhurijjat Misr Al-Arabijja) – państwo położone w północno-wschodniej Afryce z półwyspem Synaj w zachodniej Azji. Egipt otoczony jest przez Morze Śródziemne na północy i Morze Czerwone na wschodzie; graniczy z Izraelem i Strefą Gazy na północnym wschodzie, Sudanem na południu i Libią na zachodzie.

Łódź – miasto wojewódzkie w środkowej Polsce, położone na Wzniesieniach Łódzkich, na dziale wodnym I rzędu Wisły i Odry. Przejściowa siedziba władz państwowych w 1945 roku. Siedziba władz województwa łódzkiego oraz powiatu łódzkiego wschodniego.

Brytyjskie władze określały grupę mianem Stern Gang (Banda Sterna). Organizacja liczyła około 6 tys. ludzi. W 1940 doszło do kontaktu między grupą Sterna reprezentowaną przez Naftali Lubenchika,a ambasadorem niemieckim w Bejrucie Wernerem von Hentig. Lehi oferowało III Rzeszy współpracę w antybrytyjskich akcjach na Bliskim Wschodzie, w zamian żądano zgody na utworzenie państwa żydowskiego w Palestynie i transport Żydów europejskich do Palestyny. Rozmowy kontynuowano do stycznia 1941, gdy Abraham Stern napisał list adresowany do Adolfa Hitlera, który pozostał bez odpowiedzi. W tym czasie naziści nie byli zainteresowani żadną współpracą z Żydami, a ich sojusznikiem w Palestynie stał się Wielki Mufti Jerozolimy Mohammad Amin al-Husajni.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Bliski Wschód (arab. الشرق الأوسط, hebr. המזרח התיכון, przestarzałe Lewant) – obszar geograficzny leżący na styku trzech kontynentów: Europy, Azji i Afryki.

W lutym 1942 roku Abraham Stern został zastrzelony w niejasnych okolicznościach (prawdopodobnie przez Brytyjczyków) w Tel Awiwie, a jej przywódcą został Icchak Isernicki (pseudonim "Szamir"), w przyszłości premier Izraela.

6 listopada 1944 roku dwóch członków Lehi zamordowało w Egipcie brytyjskiego ministra lorda Moyne. Była to zemsta za uniemożliwienie żydowskim uciekinierom z Europy schronienia się w Palestynie. Moyne na prośbę o pomoc węgierskim Żydom odpowiedział: "co ja mogę zrobić z milionem Żydów?" Zabójstwa dokonali Eliyahu Hakim i Eliyahu Bet-Zuri.

Mohammad Amin al-Husajni, arab. أمين الحسيني (ur. w 1895 lub 1897 r. w Jerozolimie, zm. 4 lipca 1974 r. w Bejrucie) – wielki mufti Jerozolimy, arabski działacz i publicysta nacjonalistyczny i antyżydowski, emigrant polityczny.

Europa – część świata (określana zwykle tradycyjnym, acz nieścisłym mianem kontynentu), leżąca na półkuli północnej, na pograniczu półkuli wschodniej i zachodniej, stanowiąca wraz z Azją kontynent Eurazję.

Większe akcje Lehi:

22 lipca 1946 - zamach terrorystyczny na Hotel Króla Dawida (Hotel King David), w którym mieściło się dowództwo brytyjskich wojsk w Palestynie. Pomimo telefonicznych ostrzeżeń hotelu nie ewakuowano. Zginęło 91 osób, 45 zostało rannych. Wielu Żydów potępiło ten zamach (między innymi: Chaim Weizmann i Dawid Ben Gurion).

31 marca 1947 - uszkodzenie brytyjskiej rafinerii ropy naftowej w Hajfie.

9 kwietnia 1948 - Irgun i Lehi przeprowadziły masakrę w arabskiej wiosce Deir Jassin. Zginęły 254 osoby.

28 kwietnia 1948 - operacja "Hamaz". Ofensywa na wschód od Jaffy.

8 maja 1948 rząd nowo powstałego państwa Izrael wydał rozkaz powołujący do życia izraelską armię - Siły Obronne Izraela (Cewa Hagana LeIsrael, w skrócie Cahal), do których miały przystąpić wszystkie żydowskie grupy zbrojne walczące w Palestynie.

Masakra w Deir Jassin – odnosi się do wydarzeń w wiosce Deir Jassin leżącej w pobliżu Jerozolimy. W dniach 9-11 kwietnia 1948 r. żydowskie oddziały paramilitarne (Irgun i Lehi) dokonały tam masakry arabskich mieszkańców miejscowości. Nastąpiło to w okresie wzrastających napięć arabsko-żydowskich, na około miesiąc przed wybuchem znacznie poważniejszego konfliktu.

Siły Obronne Izraela (właśc. Armia Obrony Izraela; hebr. צבא הגנה לישראל, Cwa Hagana l-Israel, w skrócie CaHaL, hebr. צה"ל; pol. Siły Obronne Izraela, SOI, ang. Israel Defence Forces, IDF) – oficjalna nazwa armii izraelskiej.

17 września 1948 roku Lehi zamordowało wysłannika ONZ i Czerwonego Krzyża, szwedzkiego polityka Folke Bernadotte, który był głównym mediatorem w konflikcie arabsko-żydowskim. Morderstwo wstrząsnęło opinią publiczną na świecie i wśród samych Żydów, ponieważ Bernardotte uratował co najmniej 11.000 Żydów z Holocaustu. Zabójstwo to spowodowało aresztowanie przywódców Lehi przez rząd izraelski i jej delegalizację.

Abraham Stern (hebr. אברהם שטרן, trb. Awraham Sztern), pseudonim Yair (hebr. יאיר) (ur. 23 grudnia 1907, zm. 12 grudnia 1942) – założyciel i przywódca radykalnej żydowskiej organizacji terrorystycznej Lehi, znanej również jako Banda Sterna (ang. Stern Gang).

Walter Edward Guinness, 1. baron Moyne DSO (ur. 29 marca 1880 w Dublinie, zm. 6 listopada 1944 w Kairze), brytyjski arystokrata i polityk, młodszy syn Edwarda Guinnessa, 1. hrabiego Iveagh, i jego żony Adelaide. Był członkiem Partii Konserwatywnej i ministrem w rządach Stanleya Baldwina i Winstona Churchilla. Został zamordowany przez radykalną syjonistyczną organizację zbrojną Lehi za odmowę udzielenia schronienia węgierskim Żydom w Palestynie.

Pojedyncze odrębne oddziały Lehi walczyły później jeszcze tylko w okolicach Jerozolimy. Jej członkowie następnie ochotniczo wstąpili do izraelskiej armii.

Przypisy

Jakub Mielnik: Jak Polacy stworzyli Izrael. 5 maja 2008. Focus.pl Historia

Zobacz też

Irgun, Hagana