Leila Denmark - Polski Serwis Naukowy

Leila Alice Denmark, z d. Daughtry (ur. 1 lutego 1898 w Portal w stanie Georgia, zm. 1 kwietnia 2012 w Athens) – amerykańska lekarka, pediatra, współtwórczyni szczepionki przeciwko pałeczce krztuśca, znana również z długowieczności. W chwili śmierci w wieku 114 lat i 60 dni była 4. najstarszą żyjącą osobą na świecie oraz 3. najstarszą osobą w Stanach Zjednoczonych. Zajmowała także 83. miejsce na liście najstarszych ludzi w historii.

Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.
Doctor honoris causa (z łac. [doktor] dla zaszczytu) – honorowy tytuł naukowy nadawany przez uczelnie osobom szczególnie zasłużonym dla nauki i kultury. Nie wymaga posiadania formalnego wykształcenia, ale nadawany jest zazwyczaj[potrzebne źródło] osobom o wysokim statusie społecznym lub naukowym.

Biografia

Wczesne lata

Urodziła się jako trzecie z dwanaściorga dzieci burmistrza miasta Portal, Ellerbee Daughtry'ego i Alice Cornelii z d. Hendrix. Wychowywała się na farmie rodziców. W 1922 uzyskała bakalaureat w Tift College w Forsyth (Georgia) i podjęła pracę nauczycielki w Acworth (Georgia). Wkrótce za namową przyjaciela z dzieciństwa, Johna Eustace'a Denmarka, podjęła studia medyczne w Kolegium Medycznym w Augusta. Dyplom lekarza uzyskała w czerwcu 1928 (jako trzecia w historii tej uczelni kobieta) i kilka dni później wyszła za mąż za Denmarka.

Stulatek – jest to osoba, która osiągnęła wiek 100 lat, lub więcej. Znacznie rzadziej zdarzają się przypadki superstulatków, czyli osób, które dożyły 110 lat. Jeszcze rzadziej zdarzają się osoby, które ukończyły 115 lat. Tylko 1 na 50.000 stulatków dożywa tego wieku.
Emory University - amerykańska uczelnia wyższa o statusie uniwersytetu prywatnego, z siedzibą w Druid Hills w stanie Georgia, na przedmieściach Atlanty. Uczelnia powstała w 1836 roku i od początku jest powiązana ze środowiskiem amerykańskich metodystów. Patronem uczelni jest metodystyczny biskup John Emory. Obecnie szkoła należy do Zjednoczonego Kościoła Metodystycznego, będącego głównym Kościołem z tego nurtu protestantyzmu w USA. Uniwersytet kształci ok. 12,8 tysiąca studentów, w tym niespełna 7 tysięcy na studiach licencjackich oraz niecałe 6 tysięcy na studiach magisterskich i doktoranckich.

Kariera medyczna

Młodzi małżonkowie osiedlili się w Atlancie, gdzie Leila pracowała początkowo w Grady Hospital, a następnie dziecięcym Egleston Hospital. Od 1931 prowadziła prywatną praktykę. W 1932 zajmowała się epidemią krztuśca, w wyniku której w Georgii zmarło 75 osób. Badania Denmark, dzięki którym udało się jej wyleczyć m.in. własną córkę, Mary Alice (ur. 1930), pozwoliły na wyprodukowanie szczepionki przeciwko pałeczce krztuśca (Bordetella pertussis). Rezultaty swoich badań opisała na łamach pisma "American Journal of Diseases of Children" (Studies in Whooping Cough: Diagnosis and Immunization – 1936, Whooping Cough Vaccine – 1942). Za zasługi w tej dziedzinie otrzymała w 1935 Fisher Award.

Cukry proste (inaczej: monosacharydy) – węglowodany, w których strukturze występuje od 3 do 7 atomów węgla. Monosacharydy mogą występować w postaci pierścieniowej jeśli posiadają co najmniej 4 atomy węgla w cząsteczce.
Oto lista 100 zweryfikowanych przez Gerontology Research Group ludzi, uważanych za najstarszych w historii. Na liście znajduje się 91 kobiet i 9 mężczyzn.

W 1945 przeniosła się do Sandy Springs, gdzie nadal prowadziła praktykę pediatryczną.

W 1971 opublikowała książkę Every Child Should Have a Chance (wielokrotnie później wznawianą). Zawarła w niej swoją filozofię postępowania z dziećmi, m.in. jako jedna z pierwszych lekarzy zwróciła uwagę na szkodliwość palenia tytoniu w obecności dzieci. Krytykowała również przyjmowanie narkotyków oraz picie kawy i alkoholu przez kobiety w ciąży. Za niezdrowe uznawała picie mleka krowiego jak również soków, które zalecała zastępować owocami.

Superstulatek (ang. supercentenarian) – osoba, która osiągnęła wiek 110 lat lub więcej. Wiek ten osiąga ok. jeden na tysiąc stulatków. Według Gerontology Research Group obecnie na świecie żyje 300 – 450 takich ludzi, ale tylko około 90 jest zweryfikowanych przez GRG (między innymi w oparciu o Księgę rekordów Guinnessa).
Oto lista osób, które mają ponad 110 lat, czyli tzw. superstulatków. Przypuszcza się, że na świecie żyje ok. 300-400 takich ludzi, jednak wiek tylko nielicznych udaje się udokumentować. Amerykańska grupa badawcza Gerontology Research Group z siedzibą w Los Angeles zajmuje się uwierzytelnianiem wieku superstulatków.

Była wielokrotnie nagradzana. M.in. w 1953 otrzymała w Atlancie tytuł "Kobiety roku", a w 2000 honorowy doktorat Emory University.

Jej mąż, z zawodu bankier, zmarł w 1990 w wieku 91 lat.

Lata późniejsze

W wieku 87 lat zamierzała przejść na emeryturę i przeniosła się do Alpharetta, ale w rezultacie nadal leczyła. Dopiero w maju 2001 zrezygnowała z pracy ze względu na kłopoty ze wzrokiem. Mając 103 lata, była najstarszym praktykującym lekarzem na świecie.

W dniu 100. urodzin w 1998 odmówiła zjedzenia tortu ze względu na wysoką zawartość cukru. Podobna sytuacja miała miejsce w dniu 103. urodzin. Wtedy to powiedziała, że od 70 lat nie je produktów z zawartością cukrów prostych (z wyjątkiem cukrów naturalnych, zawartych w owocach). Wkrótce potem napisała kolejną książkę, wydaną w 2002, zatytułowaną: Dr. Denmark Said It! • Advice for Mothers from America's Most Experienced Pediatrician.

Augusta – miasto w USA (stan Georgia), położone nad rzeką Savannah. Co roku odbywa się tu jeden z najbardziej prestiżowych turniejów golfowych – Masters Tournament.
Pediatria - specjalność medycyny zajmująca się zdrowiem i chorobami człowieka w wieku dziecięcym i rozwojowym (do 18 roku życia, później leczenie przejmuje najczęściej internista). Za ojca pediatrii uznaje się Abrahama Jacobiego.

W wieku 106 lat przeprowadziła się do Athens, aby zamieszkać ze swoją jedyną córką, Mary Hutcherson. 1 lutego 2008 świętowała swoje 110. urodziny jako jedna z nielicznych osób, znanych nie tylko z sędziwego wieku. Według córki stan zdrowia matki znacznie pogorszył się jesienią 2008, ale następnie uległ poprawie. Oprócz córki, Denmark miała również dwóch wnuków: Stevena i Jamesa oraz dwóch prawnuków: Jake'a i Haydena.

Najstarszą osobą w historii Stanów Zjednoczonych była Sarah Knauss (1880-1999), która przeżyła 119 lat i 97 dni. Najstarszym mężczyzną był Afroamerykanin Mathew Beard (1870?-1985), 114 lat i 222 dni. Jego wiek jest jednak podważany. Najstarszym niekwestionowanym mężczyzną w Stanach Zjednoczonych był Walter Breuning (1896-2011), który żył 114 lat i 205 dni. Jednak najstarszym mężczyzną w historii, który zmarł w USA był duński imigrant, również rekordzista długowieczności mężczyzn, Christian Mortensen (1882-1998), 115 lat i 252 dni.
Georgia - stan w południowo-wschodniej części USA, największy na wschód od Missisipi. Graniczy: od północy z Tennessee, od wschodu z Karoliną Południową i Oceanem Atlantyckim, od południa z Florydą, od zachodu z Alabamą. Północna część Georgii leży w Górach Błękitnych (Appalachy). Na południe od nich rozpościera się płaskowyż Piedmont, który przechodzi w pofałdowaną Nizinę Nadbrzeżną. Pierwotnie ludność tych terenów stanowili Czerokezi i Indianie Creek. Georgia była jedną z trzynastu kolonii, które w 1773 zbuntowały się przeciwko panowaniu brytyjskiemu co zapoczątkowało amerykańską rewolucję.

Śmierć

Zmarła z przyczyn naturalnych w swoim domu w Athens dwa miesiące po ukończeniu 114 lat, 1 kwietnia 2012, będąc w chwili śmierci 76. najstarszą kobietą w historii, oraz 83. najstarszą osobą w ogóle. Była także najstarszą osobą w historii znaną nie tylko z racji sędziwego wieku.

Krztusiec (dawna i potoczna nazwa koklusz) – ostra choroba zakaźna układu oddechowego, charakteryzująca się nawracającymi napadami kaszlu i przedłużającą się dusznością, wywoływana przez pałeczkę krztuśca (Bordetella pertussis). Przebycie krztuśca pozostawia długotrwałą odporność organizmu, ale powtórne zachorowanie jest możliwe.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)