Lek hipotensyjny - Polski Serwis Naukowy

Leki hipotensyjne (leki obniżające ciśnienie tętnicze krwi) stosuje się w chorobie nadciśnieniowej, niedokrwiennej serca i w niewydolności krążenia oraz w trakcie niektórych zabiegów chirurgicznych. Leki te, w ogólnym ujęciu, mogą działać na dwa sposoby: mogą hamować skurcz mięśni naczyń krwionośnych albo zmniejszać objętość płynów ustrojowych, w tym krwi.

Leki beta-adrenolityczne (inaczej β-blokery, leki β-sympatykolityczne; ATC (medycyna): C07) - grupa leków działających antagonistycznie na receptory β1 i β2 adrenergiczne. Hamują aktywność układu współczulnego, wywierając działanie na niemal cały organizm. Jest to jedna z najważniejszych grup leków stosowanych w kardiologii, a zwłaszcza w chorobie niedokrwiennej serca. Znajdują też zastosowanie w leczeniu innych schorzeń.
Karwedilol, carvedilol – lek nieselektywny blokujący receptory β1 i β2-adenergiczne. Na skutek zablokowania receptorów β, zmniejsza pojemność wyrzutową i minutową serca, zmniejsza zużycie tlenu przez mięsień sercowy, zmniejsza aktywność reninową osocza oraz hamuje uwalnianie neoadrenaliny. Jego dodatkowe działanie polega na blokowaniu receptora α.

Leki rozkurczające mięśnie naczyń krwionośnych

Ich działanie prowadzi do zwiększenia się światła naczyń tętniczych, co przy zachowaniu tej samej objętości płynów, powoduje obniżenie ciśnienia.

Selektywne α1-adrenolityki

Blokują receptory adrenergiczne w mięśniach naczyń krwionośnych hamując ich skurcz. Niwelują wpływ amin katecholowych (adrenaliny, noradrenaliny) na mięśniówkę naczyń.

pochodne chinazoliny: prazosyna

pochodne indolu: indoramin

pochodne uracylu: urapidyl

Nieselektywne α1- i α2-adrenolityki

Mechanizm działania jest taki sam jak α1 – adrenolityków, z tym, że leki tej grupy blokują również drugi rodzaj receptorów α-adrenergicznych (receptory α2-adrenergiczne)

Ramipryl – organiczny związek chemiczny, lek z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny stosowany głównie w terapii nadciśnienia tętniczego. Jest prolekiem, jego aktywną formą jest ramiprylat (posiada 6-krotnie silniejsze działanie).
Urapidyl (Urapidil, nazwa handlowa Ebrantil) – lek blokujący obwodowe receptory α1-adrenergiczne i w ten sposób obniżający ciśnienie krwi działając naczyniorozszerzająco. Dodatkowo lek obniża ciśnienie tętnicze poprzez ośrodkową stymulację receptorów α2-adrenergicznych oraz receptorów 5-hydroksytryptaminowych 1A (5-HT1A). Urapidil silniej rozszerza tętniczki niż żyły. W odróżnieniu od nitroprusydku sodu i nitrogliceryny, po podaniu tego leku nie dochodzi do aktywacji części współczulnej układu nerwowego, oraz nie występuje tachykardia i nadciśnienie w wyniku reakcji odbicia po zaprzestaniu podawania.

pochodne 2-chloroetyloaminy: dibentylina. Lek ten jest zbliżony budową do alkilujących cytostatyków. Jego działanie polega na chemicznym alkilowaniu centrum aktywnego receptora i uniemożliwianie mu w ten sposób interakcji ze swoim agonistą czyli noradrenaliną i adrenaliną.

pochodne imidazoliny: fentolamina

Antysympatykotoniki

Np. rezerpina uszkadza pęcherzyki synaptyczne utrudniając magazynowanie noradrenaliny i zmniejszając w ten sposób jej uwalnianie i wpływanie na mięśnie naczyń krwionośnych.

Inhibitory konwertazy angiotensyny (ang. Angiotensin Converting Enzyme Inhibitors, ACEI) – grupa leków stosowanych w terapii nadciśnienia tętniczego, niewydolności serca, choroby niedokrwiennej serca, nefropatii cukrzycowej i nadciśnieniowej oraz cukrzycy i zespołu metabolicznego. Pierwszym ACEI wprowadzonym na rynek był kaptopryl. Od tego czasu w terapii znalazło miejsce kilkunastu przedstawicieli tej grupy. Mechanizm ich działania polega na hamowaniu aktywności enzymu konwertującego angiotensynę, a przez to wykazują działanie hipotensyjne, nefroprotekcyjne (hamują białkomocz i postęp niewydolności nerek), przeciwmiażdżycowe. Najczęstszym efektem ubocznym jest kaszel, rzadziej występują: niedociśnienie, hiperkaliemia, niewydolność nerek, obrzęk naczynioruchowy. ACEI są przeciwwskazane u kobiet w ciąży z uwagi na ich teratogenne działanie (kategoria D).
Propranolol (Propranololi hydrochloricum, Nazwa systematyczna: 1-(izopropyloamino)-3-(naftalen-1-yloksy)propan-2-ol, ATC: C 07 AA 05) – organiczny związek chemiczny, wielofunkcyjna pochodna naftalenu. Nieselektywny lek β-adrenolityczny (β-bloker), bez wewnętrznej aktywności sympatykomimetycznej, mający działanie stabilizujące błonę komórkową. Blokuje działanie amin katecholowych (a konkretnie adrenaliny i noradrenaliny) na serce, powodując spadek zapotrzebowania serca na tlen oraz zwolnienie częstości jego pracy.

Leki beta-adrenolityczne

Propranolol, pierwszy skutecznie opracowany beta-bloker.

Beta blokery (Nie są już lekami pierwszego rzutu w terapiach wielu krajów):

oksprenolol

O właściwościach alfa- i beta-blokerów:

bucindolol

karwedilol

labetalol

Antagoniści kanału wapniowego

Hamują napływ jonów wapnia do komórek mięśni, co utrudnia im kurczenie się.

Spironolakton (Spironolactonum, C03DA01) – organiczny związek chemiczny, syntetyczny steroid, konkurencyjny antagonista aldosteronu w kanaliku dalszym nefronu. Należy do diuretyków oszczędzających potas. Blokery receptora aldosteronowego, takie jak spironolakton i eplerenon, pozwalają zmniejszyć stężenie aldosteronu we krwi i ograniczyć niekorzystne działania aldosteronu u chorych z nadciśnieniem i nadmiernie aktywowanym układem RAA.
Indol (2,3-benzopirol) – heterocykliczny związek chemiczny, zbudowany ze sprzężonych pierścieni benzenowego i pirolowego. Zarówno wyjściowy indol, jak i bardziej złożone związki zawierające grupę indolową są powszechnie spotykane w tkankach żywych organizmów, zarówno zwierząt, jak i roślin. Grupa indolowa występuje też jako szkielet wielu substancji znajdujących się w ludzkim ciele, jak np. aminokwas tryptofan lub serotonina. Nazwa "indol" pochodzi od nazwy barwnika indygo, zawierającego dwie grupy indolowe.

pochodne 1,4-dihydropirydyny:

amlodypina

felodypina

isradypina

nifedypina

nimodypina

nitrendypina

niedihyropirydyny:

pochodne benzotiazepiny

diltiazem

klentiazem

bezpośrednio działające na mięsień sercowy – pochodne papaweryny

werapamil

gallopamil

emopamil

Nitraty i inne donory NO

Nitraty są źródłem tlenku azotu wykazującego działanie wazodilatacyjne (rozkurczające na naczynia krwionośne). Podobne, ale dużo silniejsze działanie ma nitroprusydek sodu.

Diltiazem (2S,3S)-{(-3-(Acetoksy)-2,3-dihydro-5-[2-(dimetyloamino)-etylo]-2-(4-metoksyfenylo)-1,5-benzotiazepin-4(5H)-on}, ATC: C 08 DB 01) – lek z grupy antagonistów wapnia, pochodna benzotiazepiny, blokujący kanał wapniowy typu L a przez to zmniejszający niezbędną do skurczu ilość wapnia w komórkach. Jego działanie obejmuje naczynia tętnicze, w najwyższym stopniu wieńcowe, słabiej obwodowe, bardzo słabo żylne. Działanie to zwiększa przepływ wieńcowy i obniża ciśnienie tętnicze, w konsekwencji zmniejszając obciążenie następcze lewej komory, a zatem i zapotrzebowanie serca na tlen. Lek także, działając bezpośrednio na węzeł zatokowy zwalnia czynność serca. Nie ma negatywnego wpływu na metabolizm lipidów i cukrów (w czym wykazuje podobieństwo do innych antagonistów wapnia). Dostępność biologiczna diltiazemu wynosi przy systematycznym podawaniu ok. 90%.
Telmisartan – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny, którego szkielet składa się z dwóch reszt benzimidazolowych i jednej bifenylowej. Jest swoistym, wybiórczym antagonistą receptora angiotensyny II.

Hydrazynoftalazyny

Np. hydralazyna

Inhibitory enzymu konwertującego angiotensynę I do angiotensyny II (ACE-I)

Kaptopril, protoptypowy inhibitor ACE.

Hamują konwertazę, przez co zmniejszają stężenie angiotensyny II, który to peptyd posiada właściwości kurczące naczynia krwionośne.

Przykłady leków:

Pindolol (ATC C07AA03) – organiczny związek chemiczny, lek z grupy leków β-adrenolitycznych (betablokerów). Należy do nieselektywnych blokerów receptorów beta-adrenergicznych, charakteryzuje się częściową wewnętrzną aktywnością sympatykomimetyczną i nie wykazuje działania błonowego.
Nitroprusydek sodu to nieorganiczna sól o wzorze: Na2Fe(CN)5NO. Występuje w postaci dwuhydratu: Na2Fe(CN)5NO · 2H2O. Stosowany w analizach chemicznych oraz jako lek. Stosowany jest jako lek hipotensyjny w stanach nagłych. Przy przedłużonym podawaniu pojawiają się działania niepożądane, związane z toksycznymi metabolitami, cyjankami i tiocyjankami.

fosinoprl

trandopril

benzapril

Osobny artykuł: I-ACE.

Antagoniści receptorów angiotensynowych

Walsartan, inhibitor receptora angiotensyny II.

Blokują wiązanie się angiotensyny z receptorami uniemożliwiając jej działanie. Skutkiem działania tych leków jest, podobnie jak inhibitorów ACE, zablokowanie aktywności angiotensyny prowadzące do działania i rozkurczającego.

Noradrenalina (norepinefryna, nazwa systematyczna: 4-(2-amino-1-hydroksyetylo)benzeno-1,2-diol lub 3,4,β-trihydroksyfenyloetyloamina, ATC: C 01 CA 03) – hormon, neuroprzekaźnik wydzielany w części rdzeniowej nadnerczy, zwykle razem z adrenaliną w sytuacjach powodujących stres.
Tymolol, timolol – wielofunkcyjny organiczny związek chemiczny stosowany jako nieselektywny lek blokujący receptory β1 i β2-adenergiczne. Wykorzystywany w leczeniu jaskry, ponieważ obniża ciśnienie śródgałkowe oka. Zmniejsza pojemność minutową serca, zmniejsza aktywność reninową osocza oraz hamuje uwalnianie noradrenaliny.

kandesartan

eprosartan

irbesartan

losartan

olmesartan

telmisartan

valsartan

Osobny artykuł: Antagoniści receptorów angiotensynowych.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)