Lektorium - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy części kościoła. Zapoznaj się również z: czytelnia.

Plan kościoła, lektorium oznaczono kolorem

Lektorium w kościele w Rhenen

Lektorium – murowana lub drewniana przegroda oddzielająca w kościołach katedralnych i klasztornych przestrzeń przeznaczoną dla duchownych lub mnichów (prezbiterium) od części w której mogli przebywać świeccy (nawy głównej).

Ambona (gr. szczyt, podwyższenie), kazalnica – w budownictwie sakralnym miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań. Przybierała różne formy architektoniczne: od trybuny wspartej na kolumnach (V-VI wiek) do zawieszonej na ścianie lub filarze. W kościołach chrześcijańskich umieszczana zazwyczaj po lewej stronie nawy głównej, w pobliżu prezbiterium. W XX wieku ze względu na rozwój nagłośnienia nie było już wymagane, żeby ambona była na podwyższeniu, co spowodowało masowe budowanie ambon w prezbiterium, w pobliżu ołtarza. Ambony takie przybierają postać mównicy: małego podwyższenia ze stołem, na którym kładzie się lekcjonarz. Ambona szczególnie w poprzedniej formie była często bogato zdobiona, a w czasach baroku przybiera wyszukane formy, np. łodzi. Wtedy też umieszczano nieraz w kościołach dwie ambony, służące do dysput.

Gotyk – styl w architekturze i innych dziedzinach sztuk plastycznych (rzeźbie, malarstwie i sztuce sepulkralnej), który powstał i rozwinął się w połowie XII wieku we Francji (Anglosasi uważają, że w Anglii) i swoim zasięgiem objął zachodniochrześcijańską Europę.

Lektorium stanowiło dalszą formę rozwojową wczesnochrześcijańskiej przegrody chórowej i najczęściej miało formę ażurowej ścianki, na której znajdowało się miejsce do wygłaszania kazania. Lektoria zaczęły pojawiać się w późnym romanizmie, w gotyku ich stawianie stało się regułą. W czasach nowożytnych zostały w większości rozebrane, a ich funkcję jako miejsca wygłaszania kazania przejęła ambona.

Magdeburg (dolnoniem. Meideborg; pol. hist. Dziewin) – miasto na prawach powiatu w Niemczech, stolica kraju związkowego Saksonia-Anhalt. Siedziba zarówno biskupstwa ewangelickiego, jak i katolickiego. Działają tu dwie uczelnie wyższe: Uniwersytet Ottona von Guerickego (Otto-von-Guericke-Universität Magdeburg) i Wyższa Szkoła Magdeburg-Stendal (Hochschule Magdeburg-Stendal). W roku 2005 Magdeburg obchodził 1 200 lat swego istnienia.

Albi – miejscowość i gmina we Francji, na północny wschód od Tuluzy, w regionie Midi-Pyrénées, w departamencie Tarn. Ośrodek administracyjny departamentu Tarn. W 2010 roku miasto wpisano na listę światowego dziedzictwa UNESCO.

Zabytki tego typu zachowały się m.in. w katedrach w Albi, Naumburg (Saale) i Magdeburgu, kościołach Saint-Étienne-du-Mont w Paryżu, św. Elżbiety w Marburgu, św. Pantaleona w Kolonii. Do II wojny światowej lektorium posiadała kolegiata w Kołobrzegu. Obecnie jedyne w Polsce zachowane oryginalne lektorium znajduje się w kościele Świętej Trójcy w Gdańsku.

Nawa główna – środkowa przestrzeń wielonawowej świątyni lub sali kolumnowej, oddzielona rzędami kolumn od naw bocznych. Nawa główna jest zwykle najszersza, stanowi podstawową przestrzeń świątyni i przebiega wzdłuż niej, wyznaczając główną oś budynku.

Kościół Świętej Elżbiety w Marburgu (niem. Elisatbethkirche) – jeden z najstarszych o ile nie najwcześniejszy kościół w Niemczech gdzie zastosowano w pełni formy gotyckie. O jego wielkości i prestiżu zadecydował kult Świętej Elżbiety Węgierskiej, kanonizowanej 27 maja 1235. Świątynia była jednym z najważniejszych w średniowieczu miejsc pielgrzymkowych Zachodu ze względu na przechowywane tu niegdyś relikwie patronki, jako miejsce pochówku landgrafów Hesji oraz jako ważniejszy kościół Zakonu Niemieckiego, mający pieczę nad miejscem pochówku świętej. Obecnie jest to kościół parafii ewangelickiej i służy jako główne miejsce modlitwy dla mieszkańców Marburga. Pomimo luterańskiego charakteru świątyni, dnia 19 listopada odbywają się nabożeństwa o charakterze ekumenicznym – patronka kościoła nazwała siebie kiedyś "siostrą wszystkich".