Lelang - Polski Serwis Naukowy

Mapa przedstawiająca cztery chińskie komanderie na Półwyspie Koreańskim (Lelang, Lintun, Xuantu i Zhenfan) na początku I wieku p.n.e.

Lelang, kor. Nangnang – historyczna chińska komanderia, istniejąca w latach 108 p.n.e.-313 n.e. na terenach dzisiejszej Korei Północnej.

Historia

Lelang był jedną z czterech chińskich komanderii utworzonych w 108 roku p.n.e. po podboju państwa Wiman Joseon przez chińską dynastię Han. Usytuowany był w dolinie rzeki Taedong-gang, a jego stolicą było (położone w okolicach dzisiejszego Pjongjangu) miasto Wanggŏmsŏng. Po okresie ekspansji za panowania cesarza Wudi, w 82 roku p.n.e, gdy Chiny ograniczyły nieco swą politykę zagraniczną, dwie z czterech pierwotnych komanderii zostały zlikwidowane. Na przełomie er, komanderia Xuantu składała się z 3 powiatów, a Lelang z dwudziestu pięciu.

Pojęcia Chiny używa się w odniesieniu do krainy historycznej, obejmując wówczas całokształt chińskiej historii i kultury (zobacz: historia Chin), lub w węższym znaczeniu, w odniesieniu do Chińskiej Republiki Ludowej.

Dynastia Han (206 p.n.e. - 220 n.e. ). Po wojnie domowej, która miała miejsce po śmierci Qin Shi Huanga, władzę objął w 202 p.n.e. jeden ze zwycięskich wodzów Liu Bang, który nazwał swoje państwo Han od nazwy rzeki Han, której dorzecze najpierw opanował. Jego rządy były kontynuacją działań Pierwszego Cesarza, lecz zmniejszył on nieco podatki od ludności chłopskiej, ograniczył przymus pracy itp. Najwybitniejszym władcą z dynastii Han był Wudi, który panował przez ponad 50 lat od 140 p.n.e. Oparł się on na naukach konfucjanizmu, ustanawiając go religią państwową.

Na początku I wieku, po przejęciu władzy w Chinach przez Wang Manga, Lelang usamodzielnił się. Wzrastali też w siłę lokalni przywódcy, którzy najeżdżali Lelang, m.in. w 23 roku. Zwierzchność chińską przywrócono w roku 30, ale państwo chińskie musiało uznać znaczną samodzielność lokalnych wodzów. Część z nich przeszła później na stronę Koguryŏ i ich ataki w 106 roku zmusiły Chińczyków do wycofania się na zachód, w kierunku komanderii Liaodong; zdołali jednak ponownie odzyskać większość terenów ok. 132 roku. W schyłkowym okresie dynastii Han, syn urzędnika z komanderii Xuantu, Gongsun Du, ustanowił ok. roku 175 państwo, którego niezależność uznały zarówno Koguryŏ jak i Buyeo. Ród Gongsun, którego główna baza znajdowała się w Liaodongu, opanował Lelang w 204 roku. Kres tej niezależności nastąpił w roku 238, kiedy to północny-wchód, łącznie z Lelangiem, został podbity przez władców z dynastii Wei. Odtąd Lelang ponownie stanowił chińską komanderię aż do roku 313, kiedy to został podbity przez władców koreańskiego państwa Koguryŏ.

Pałeczki – dwa patyki wykonane z drewna, oszlifowane, czasem pokrywane i ozdobne, używane w niektórych krajach Dalekiego Wschodu jako główne sztućce. Są to najpopularniejsze sztućce na świecie – używa ich ponad dwa miliardy ludzi.

Koguryŏ, znane także jako Goguryeo (37 p.n.e. - 668) było starożytnym imperium obejmującym terytoria dzisiejszej Mandżurii i północnej części Półwyspu Koreańskiego. Razem z Paekche i Sillą tworzyło Trzy Królestwa Korei.

Kultura

Z populacją szacowaną w okresie największego rozkwitu na 400 tys. Lelang pełniło funkcję gospodarczego i kulturalnego centrum regionu. Na jego obszarze wytwarzano tkaniny i porcelanę, a także importowane na szeroką skalę jedwab i ozdobną biżuterię.

Położony na styku dwu kręgów kulturowych Lelang odegrał istotną rolę w procesie przenikania do Korei chińskich idei dotyczących państwowości, administracji, prawodawstwa i religii. Poprzez ów chiński przyczółek na Półwysep Koreański dotarły takie zwyczaje jak gotowanie na parze i jedzenie przy pomocy pałeczek.

Język koreański – język o nieustalonym pochodzeniu, prawdopodobnie jest językiem izolowanym. Według niektórych teorii łączony z językami ałtajskimi lub ajnoskim. Używany jest głównie w Korei Południowej oraz Północnej, a także w sąsiadującej z Koreą Północną chińskiej prowincji Yanbian. Na świecie językiem tym posługuje się ok. 78 milionów ludzi, włączając w to duże skupiska w republikach dawnego Związku Radzieckiego, USA, Kanadzie, Brazylii i Japonii.

Wei lub Cáo Wèi (220-265) – państwo w okresie Trzech Królestw. Założył je Cao Cao, który dominował na północnymi i środkowymi Chinami. Po 213 r. jego lenna zyskały nazwę Wei, do której czasem dodaje się nazwisko Cao, dla odróżnienia od innych państw w historii Chin, które również nosiły nazwę Wei.

Do dnia dzisiejszego zachowały się zdobione malowidłami w stylu chińskim lelańskie grobowce, znajdujące się w okolicach Pjongjangu. Świadectwem potęgi Lelangu są również liczne znaleziska archeologiczne w postaci biżuterii wykonanej ze złoconego brązu i złota.

Przypisy

Encyklopedia historyczna świata. T. XI. Kraków: Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, 2002, s. 123. ISBN 83-85909-75-3.
↑ Denis C. Twitchett, Michael Loewe: The Ch'in and Han Empires, 221 BC–AD 220. Cambridge: Cambridge University Press, 1987, s. 449-450, seria: The Cambridge History of China. ISBN 978-0-521-24327-8.
Gina Lee Barnes: State formation in Korea: historical and archaeological perspectives. Richmond, Surrey: Curzon Press, 2001, s. 17. ISBN 0-7007-1323-9.
Charles Higham: Encyclopedia of ancient Asian civilizations. New York: Infobase Publishing, 2004, s. 197. ISBN 0-8160-4640-9.
Nangnang (ang.). britannica.com. [dostęp 2011-02-26].
Michael J. Seth: A concise history of Korea: from the neolithic period through the nineteenth century. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield, 2006, s. 19. ISBN 978-0-7425-4004-0.

Bibliografia

Encyklopedia historyczna świata. T. III. Kraków: Agencja Publicystyczno-Wydawnicza Opres, 2000. ISBN 83-85909-61-3.