Leon Szubert - Polski Serwis Naukowy

Leon Szubert (1829-1859)

Leon Szubert (ur. 5 czerwca 1829 w Oświęcimiu, zm. 18 września 1859 w Oświęcimiu) – rzeźbiarz polski.

Leon Antoni Szubert urodził się 5 czerwca 1829 roku w Oświęcimiu w tzw. Domu Ślebarskich. Był synem kancelisty Antoniego i Barbary z domu Kosińskiej; brat Awita (1837 - 1919) – malarza i fotografa.

Po ukończeniu szkoły średniej, studiował w latach 1847-1850 w krakowskiej Szkole Rysunku i Malarstwa, późniejszej Akademii Sztuk Pięknych. Rzeźby uczyli go profesorowie Henryk Kossowski i Karol Ceptowski a rysunku Wojciech Stattler.

Antonio Canova (ur. 1 listopada 1757 w Possagno, zm. 13 października 1822 w Wenecji) – rzeźbiarz, malarz i architekt włoski, jeden z czołowych przedstawicieli klasycyzmu w rzeźbie.

Kościół Świętej Trójcy – zabytkowy kościół położony na Starym Mieście w Krakowie, przy ul. Stolarskiej 12, połączony z konwentem dominikanów.

Wrodzone zdolności, talent a zwłaszcza kilka wykonanych przez Szuberta rzeźb zwróciło uwagę profesorów na początkującego artystę. W roku 1851 został on wysłany na rok do Wiednia, dla pogłębienia swoich umiejętności artystycznych. Tam szybko doceniono duży talent młodego rzeźbiarza. W ciągu rocznego pobytu w Wiedniu, Szubert na tyle potrafił zainteresować nauczycieli, znawców i miłośników rzeźby, że pojawiły się o nim nawet pochlebne opinie w uprzedzonej do Polaków prasie wiedeńskiej. Gdy okazało się, że Szubert przerasta swym talentem nauczycieli wiedeńskiej akademii postanowiono go wysłać na dwuletnie stypendium do Monachium. Tam w latach 1852-1853 Szubert kontynuował naukę rzeźby w założonej w 1808 r. Monachijskiej Akademii Sztuk Pięknych.

Kościół św. Franciszka z Asyżu i przylegający do niej klasztor franciszkanów – kompleks sakralny znajdujący się w Krakowie przy ulicy Franciszkańskiej 2. Kościół, jako jeden z pierwszych w Krakowie, został wyróżniony 23 lutego 1920 roku tytułem bazyliki mniejszej.

Franciszek Józef I, niem. Franz Joseph I, węg. I. Ferenc József (ur. 18 sierpnia 1830 w pałacu Schönbrunn koło Wiednia, zm. 21 listopada 1916 tamże) – przedstawiciel domu habsbursko-lotaryńskiego, od 1848 cesarz Austrii i apostolski król Węgier (koronowany w 1867).

Z pobytu w Monachium znane są jego dwa dzieła: wielka grupa Chrystus wśród dzieci – obecnie w kościele franciszkanów w Krakowie oraz Chrystus – kolosalny posąg wykonany po wielkim pożarze Krakowa w 1850 r. do kaplicy Przeździeckich w kościele dominikanów. W Monachium wykonał też kompozycję Minesänger oraz portret księcia Esterhazego, byłego ambasadora austriackiego, a dzięki jego poparciu uzyskał 1200 florenów na dwuletni pobyt w Rzymie.

Kruchta (dawniej nazywana babińcem) – część kościoła, przedsionek poprzedzający wejście. Najczęściej wydzielony wewnątrz kościoła, może też być w formie przybudówki wyraźnie wyodrębnionej z bryły budynku.

Snycerstwo - sztuka rzeźbienia w drewnie, rodzaj rzemiosła artystycznego. Do rzeźbienia w drewnie używa się specjalnych dłut, pobijanych knyplem. Dłuta te mogą to być płaskie (proste lub skośne) albo o ostrzu w kształcie litery V lub U, dodatkowo dla wykonywania specjalnych cięć używa się dłut odpowiednio wyprofilowanych.

Przekleństwo śpiewaka

W roku 1855, po zwiedzeniu Włoch, Szubert zamieszkał w pałacu austriackiej ambasady na piazza di Venezia w Rzymie, gdzie mieściła się też jego pracownia. Wcześniej była to pracownia Antonio Canovy – czołowego przedstawiciela klasycyzmu w rzeźbie włoskiej.

Tygodnik Ilustrowany – warszawskie ilustrowane czasopismo kulturalno-społeczne, wydawane w latach 1859–1939, założone przez Józefa Ungera. Pismo nie było związane z żadną opcją polityczną, publikowało wiele materiałów historycznych i utworów literackich, zamieszczało również reprodukcje dzieł plastycznych. Z pismem współpracowało wielu pisarzy, m.in. Wincenty Pol, Henryk Sienkiewicz i Eliza Orzeszkowa. W okresie pozytywizmu był to najpopularniejszy w Polsce tygodnik ilustrowany.

Konrad Wallenrod, powieść historyczna z dziejów litewskich i pruskich – powieść poetycka napisana przez Adama Mickiewicza na zsyłce w Petersburgu między rokiem 1824 a 1828, wydana zaś w lutym 1828; uważana za jeden z najbardziej znanych poematów polskiego romantyzmu.

W Rzymie artysta pracował bardzo intensywnie, często w niedostatku. Przebywał tam w towarzystwie polskich emigrantów. Odwiedzali go też znaczący wówczas mecenasi i miłośnicy sztuki: Peter von Cornelius, były dyrektor Akademii w Monachium i Johann Friedrich Overbeck – niemieccy malarze ze stowarzyszenia Nazareńczyków, a także włoski rzeźbiarz Pietro Tenerani. Z kolei polski rzeźbiarz, Tomasz Oskar Sosnowski profesor Akademii św. Łukasza w Rzymie uważał Szuberta za najlepszego młodego polskiego rzeźbiarza tworzącego w Rzymie.

Pius IX, (Giovanni Maria Mastai Ferretti), (ur. 13 maja 1792 w Senigallia - zm. 7 lutego 1878 w Watykanie) - błogosławiony Kościoła katolickiego, papież od 16 czerwca 1846 do 7 lutego 1878.

Klasycyzm (z łac. classicus – doskonały, pierwszorzędny, wzorowy, wyuczony) – styl w muzyce, sztuce, literaturze oraz architekturze odwołujący się do kultury starożytnych Rzymian, Greków oraz Żydów. Styl ten nawiązywał głównie do antyku. W Europie tzw. "powrót do źródeł" (klasycznych) pojawił się już w renesansie - jako odrodzeniu kultury wielkiego Rzymu. Jako styl dominujący epoki wpływał na kształt innych nurtów kulturowych okresu jak Barok, Rokoko, Manieryzm. Trwał do końca wieku XVIII, w niektórych krajach do lat 30. następnego stulecia, a nawet dłużej. Zmodyfikowany klasycyzm przeradzał się czasem w eklektyzm końca XIX wieku. Klasycyzm jako styl panował w epoce oświecenia. Najpełniejszy rozkwit klasycyzmu nastąpił w I poł. XVIII wieku. W dziedzinie literatury swoisty kres klasycyzmu przyniosła walka klasyków z romantykami.

W Rzymie powstała dużych rozmiarów rzeźba wykonana z gliny, a następnie odlana z gipsu Przekleństwo śpiewaka, która przedstawia starca podtrzymującego umierającego młodzieńca. Starzec wyobrażać miał wieszcza narodu, zaś umierający młodzieniec był symbolem przedwczesnej śmierci artysty. Grupa Przekleństwo śpiewaka powstała na motywach poezji Ludwiga Uhlanda.

Stypendium (w znaczeniu prawnym) – jednostronne świadczenie pieniężne ze strony osoby fizycznej, osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, przyznane za osiągnięcie określonego wyniku w danej dziedzinie nauki lub sztuki albo w celu umożliwienia kontynuowania nauki, prowadzenia badań naukowych lub prac w dziedzinie sztuki.

Nazareńczycy (niem. Nazarener) – stowarzyszenie malarzy, głównie niemieckich i austriackich, działających w Rzymie, a następnie w innych częściach Europy, od roku 1818 do lat 40. XIX wieku.

Za rzeźbę Konkordat (1856) przedstawiającą Piusa IX i cesarza Franciszka Józefa podających sobie ręce uzyskał środki finansowe na przedłużenie pobytu w Rzymie o kolejne dwa lata. Inne jego prace z tego okresu ograniczały się do portretowania na medalionach przyjaciół i znajomych. Powstało też kilka kompozycji graficznych opartych na motywach Konrada Wallenroda.

Henryk Kossowski ( ur.17 lipca 1815 w Krakowie - zm.19 września 1878 w Krakowie) - rzeźbiarz polski.Ojciec rzeźbiarza także Henryka Kossowskiego (1855-1921).

Gisernia - specjalistyczny warsztat odlewniczy, zajmujący się odlewaniem z metalu gotowych wyrobów końcowych, zazwyczaj jednostkowych (gisernia nie zajmuje się wytopem metalu z rud). W giserni można odlewać wszelkiego rodzaju metale i stopy metali. W zależności od specjalizacji, w giserni są odlewane: czcionki, dzwony, pomniki itd., oraz wszelkiego rodzaju formy odlewnicze i matryce.

Szubert nie mając dostatecznych środków na założenie warsztatu snycerskiego, kamieniarskiego nie mówiąc już o giserni, nie mógł uwiecznić swoich projektów w materiale bardziej trwałym: brązie, marmurze czy chociażby drewnie.

W latach 1856-1857 pracował nad wielką grupą Ukoronowanie Chrystusa. Odczytując natchnione objawienia Katarzyny Emmerich, zamierzał powtórzyć je w swojej pracy. Na dzieło składały się trzy figury: Chrystus, żołnierz, który go koronował cierniem i drugi, który go biczował. Intensywna i ciężka praca nad tą rzeźbą nadwerężyła zdrowie artysty. Lekarze leczyli jego chorobę płuc częstym upuszczaniem krwi, lecz metoda ta do reszty zrujnowała jego zdrowie. Przyczyniły się też do tego wycieńczające upały włoskie. Nie pomogły wyjazdy nad morze i w góry. Nasilająca się choroba nie pozwoliła na kontynuowanie pracy i na początku września artysta zmuszony był opuścić Rzym. W drodze powrotnej do Oświęcimia towarzyszył mu jego brat Awit, który również uczył się malarstwa w Rzymie.

Oświęcim (niem. Auschwitz, jid. Oshpitizin, rom. Auszwica) – miasto i gmina, siedziba powiatu oświęcimskiego w województwie małopolskim, w powiecie oświęcimskim. W mieście znajduje się również siedziba władz gminy wiejskiej Oświęcim.

Lucjan Siemieński (ur. 13 sierpnia 1807 w Kamiennej Górze ‎, zm. 27 listopada 1877) - polski poeta, pisarz, krytyk literacki i tłumacz, uczestnik powstania listopadowego.

Popiersie Leona Szuberta

Leon Szubert zmarł 18 września 1859 roku w Oświęcimiu.

Współcześni mu mieszkańcy miasta ufundowali płaskorzeźbę z jego popiersiem, która znajduje się wewnątrz kościoła parafialnego pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny. Epitafium to miało być dowodem wdzięczności obywateli miasta wielkiemu artyście. W kruchcie kościoła natomiast znajduje się mała tablica wykonana z czarnego kamienia, wmurowana nad kropielnicą z napisem o następującej treści:

Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Oświęcimiu - znajduje się na północ od rynku starego miasta na osi wschód-zachód. Jest doskonale widoczny przy wjeździe na most od zachodu.

Samuel Orgelbrand (ur. 1810 w Warszawie, 16 listopada 1868 w Warszawie) – jeden z najsłynniejszych polskich drukarzy i wydawców, związany z Warszawą. "Odkrywca" Józefa Ignacego Kraszewskiego, autorytet w sprawach wydawniczych, wydawca pierwszej polskiej nowoczesnej wielotomowej encyklopedii.

Pamięci Antoniego Szuberta zmarłego 9 kwietnia 1853 r. i syna jego Leona Szuberta zmarłego 18 września 1859 r., liczącego dopiero 30 lat życia swego pozostała wdowa i matka ten pomnik poświęca i prosi o westchnienie do Boga

Również Włosi zamierzali docenić niezwykły talent Szuberta. W Rzymie powstał komitet złożony ze znakomitych rzeźbiarzy, którzy postanowili wykonać dzieło Przekleństwo śpiewaka w brązie lub marmurze, a uzyskany dochód przeznaczyć na pomnik dla zmarłego artysty. Nie wiadomo jednak gdzie i czy w ogóle to dzieło powstało. Nie ma też żadnych informacji na temat jakiegokolwiek pomnika Leona Szuberta.

Tomasz Oskar Sosnowski (ur. 12 października 1810 roku w Nowomalinie na Wołyniu, syn Stanisława i Kastyldy zm. 27 stycznia 1886 w Rzymie) – polski rzeźbiarz.

Leonowi Szubertowi przypisuje się autorstwo pięknej rzeźby św. Michała Archanioła w ołtarzu głównym kościoła pod jego wezwaniem we Włosienicy, wykonanej jakoby na prośbę fundatora tego kościoła, ks. kanonika Michała Ślebarskiego z Oświęcimia. Jest to bardzo prawdopodobne; duża zbieżność dat pomiędzy czasem budowy kościoła i okresem dojrzałej twórczości Leona Szuberta oraz wzajemna znajomość tych dwóch osób. Na potwierdzenie tej tezy brakuje jednak konkretnych materiałów źródłowych.

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Leon Szubert

Źródła

Lucjan Siemieński, Leon Szubert [w:] "Tygodnik Ilustrowany" nr 16 z 14 stycznia 1860 r. s. 125 – 126. [1];

Andrzej Ślebarski, Znani – nieznani [w:] "Głos Ziemi Oświęcimskiej", nr 2 (249) z 24 stycznia 2003 r. [2];

Szubert Leon [w:] Samuela Orgelbranda Encyklopedia Powszechna, Tom 14, s.296, Warszawa 1865. [3];

Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. IV: Miasto Kraków, cz. 2: Kościoły i klasztory śródmieścia, Warszawa 1971.