Leonard Lepszy - Polski Serwis Naukowy

Leonard Jan Józef Lepszy (ur. 6 listopada 1856 w Krościenku, powiat Nowy Targ, zm. 29 lipca 1937 w Krakowie) – historyk sztuki złotniczej, inżynier górnik, członek Akademii Umiejętności w Krakowie (późniejszej Polskiej Akademii Umiejętności).

Był synem Jana (urzędnika, aktuariusza dysktryktu nowotarskiego, komisarza starostwa) i Anieli ze Skirlińskich, bratem Edwarda (malarza). Uczęszczał do szkół realnych w Bochni, Wadowicach i Krakowie, następnie do gimnazjum w Krakowie (do 1876). W latach 1876-1880 odbył studia górnicze w Akademii Górniczej w Loeben, uzupełniał wykształcenie w Szkole Sztuk Pięknych w Krakowie (1883-1884). Po studiach pracował w salinach w Bochni i w Głównym Urzędzie Probierczym w Wiedniu (1880-1883), od 1885 w Urzędzie Probierczym w Krakowie, gdzie był kontrolerem (1885-1895), następnie naczelnikiem (do końca życia). Miał tytuł starszego radcy górniczego.

Uniwersytet Jagielloński (historyczne nazwy: łac. Studium Generale, Akademia Krakowska, Szkoła Główna Koronna, Szkoła Główna Krakowska, Uniwersytet Krakowski) (łac. Universitas Jagellonica Cracoviensis) – najstarsza polska szkoła wyższa, jeden z najstarszych uniwersytetów na świecie, mieszczący się w Krakowie.

Kraków – i pod względem powierzchni. Jedno z najstarszych miast Polski, o ponad tysiącletniej historii. Kraków posiada wartościowe zabytki architektury, działa w nim wiele instytucji i placówek kulturalnych.

W 1897 został członkiem-korespondentem Akademii Umiejętności w Krakowie, w 1908 członkiem czynnym AU. W latach 1925-1927 pełnił funkcję sekretarza Wydziału I PAU; od 1887 był członkiem, a 1892-1893 sekretarzem Komisji dla Historii Sztuki AU. W 1896 był w gronie założycieli Towarzystwa Miłośników Historii i Zabytków Krakowa (w 1934 otrzymał członkostwo honorowe). Należał do Grona Konserwatorów Galicji Zachodniej (wiceprezes), Centralnej Komisji Konserwatorskiej w Wiedniu (członek-korespondent), Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie (1914-1917 wiceprezes). Został m.in. odznaczony austriackim Złotym Krzyżem Zasługi z Koroną.

Stanisław Tomkowicz (ur. 27 maja 1850 w Krakowie, zm. 11 marca 1933 w Krakowie) – konserwator zabytków, historyk sztuki, wieloletni redaktor krakowskiego „Czasu”. Syn ziemianina Apoloniusza i Marii z Wężyków, wnuk Franciszka Wężyka, pisarza, tłumacza i posła na sejm warszawski, młodszy brat Jana, studenta wydziału lekarskiego Uniwersytetu Jagiellońskiego, poległego 17 lutego 1863 w bitwie o Miechów, oficera Żuawów Śmierci Franciszka de Rochebrune’a.

Kazimierz Lepszy (ur. 11 czerwca 1904 w Krakowie, zm. 30 maja 1964 w Krakowie) – historyk polski, profesor i rektor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności, redaktor naczelny Polskiego Słownika Biograficznego, bezpartyjny poseł na Sejm PRL III kadencji.

Był zaprzyjaźniony z historykiem sztuki Julianem Pagaczewskim. Z małżeństwa z Zofią z Muczkowskich miał syna Kazimierza (1904-1964), historyka, profesora i rektora Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W ciągu wieloletniej pracy na stanowisku naczelnika Urzędu Probierczego w Krakowie uratował wiele przedmiotów ze złota, przynoszonych do przetopienia. Jego zainteresowania naukowe obejmowały historię sztuki złotniczej późnego średniowiecza i Odrodzenia, dzieje polskich rzemiosł artystycznych, dzieje malarstwa polskiego, historię Krakowa. Opracował katalog złotników działających do XIX wieku w miastach polskich. W pracy Kraków, jego kultura i sztuka (1904, ze Stanisławem Tomkowiczem) przedstawił dzieje rzemiosła artystycznego, malarstwa, rzeźby i architektury krakowskiej. Współpracował z "Kwartalnikiem Historycznym" i Thieme-Becker Allgemeine Lexicon der bildenten Kuenste (1914-1917). Opublikował m.in.:

Krościenko nad Dunajcem – wieś o charakterze turystyczno-wypoczynkowym w dolinie Dunajca i Krośnicy położona u podnóża Pienin, Gorców i Beskidu Sądeckiego, w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim.

Julian Pagaczewski (ur. 14 stycznia 1874 w Krakowie, zm. 13 listopada 1940 w Ciężkowicach, powiat Tarnów) – historyk sztuki, profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego, członek Polskiej Akademii Umiejętności.

Rzecz o kubku srebrnym roboty krakowskiej XVI wieku (1887)

Emalierstwo krakowskie z XVI i XVII wieku (1889)

Inkrustacya, ustęp z dziejów złotnictwa i szabli (1889)

O fabryce fajansu i porcelany w Korcu (1889)

Jan Matejko (1890)

Pacyfikał sandomierski oraz złotnicy krakowscy drugiej połowy XV stulecia (1892)

Ryciny kolorowe tudzież pierwsze usiłowania polskie w tym kierunku (1892)

Z dziejów złotnictwa elbląskiego (1894)

Cech złotniczy w Krakowie, jego organizacja i dzieje (1898)

Lud wesółków w dawnej Polsce (1899) [1]

Pergaminiści i paiernicy krakowscy w ubiegłych wiekach i ich wyroby (1900)

Kultura epoki jagiellońskiej w świetle wystawy zabytków (1901)

Historia malarstwa krakowskiego (1904)

Kościoły drewniane Galicji Zachodniej (1916, z Feliksem Koperą)

Dürer w Polsce (1927)

Przemysł złotniczy w Polsce (1933)

Źródła:

Renesans lub odrodzenie – okres w historii kultury europejskiej, obejmujący przede wszystkim XV i XVI wiek, określany często jako "odrodzenie sztuk i nauk" oraz koncepcja historiozoficzna odnosząca się do historii kultury włoskiej od Dantego do roku 1520 (Il Rinascimento).

Bochnia – miasto i gmina w południowej Polsce, w województwie małopolskim, siedziba powiatu bocheńskiego. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do województwa tarnowskiego.

Biogramy uczonych polskich, Część I: Nauki społeczne, zeszyt 2: K-O, Wrocław 1984