Aleksander (Leszek) Dunin-Borkowski (ur. w 1811 w Gródku na Podolu, zm. 1896) – galicyjski arystokrata, publicysta, poeta, poseł na Sejm Krajowy Galicji.

Urodził się w bogatej rodzinie szlacheckiej. Otrzymał domowe wykształcenie. Później wraz ze starszym bratem Józefem, uczył się w lwowskim gimnazjum.

Na wieść o wybuchu powstania Listopadowego bracia Borkowscy przeprawili się do Królestwa Polskiego. Aleksander, w stopniu podporucznika, był adiutantem generała Jana Krukowieckiego. Został ranny w bitwie pod Radomiem.

Po upadku powstania przebywał w Królewcu, gdzie studiował sanskryt. Ody wrócił do Lwowa, rozpoczął intensywną działalność literacką. Pisał powieści, artyku­ły publicystyczne, tłumaczył z kilku języków. Ukorono­waniem tych prac była „Parafiańszczyzna", której pierwszy odcinek ukazał się 1 marca 1843 w „Dzienniku Mód Paryskich". Kolejne odcinki już się nie ukazały. W 1843 opublikował I tom „Parafiańszczyzny" we Wrocławiu. II tom ukazał się w Po­znaniu w 1849. Natychmiast po opublikowaniu pier­wszego tomu wybuchł największy literacki skandal w Galicji. Książce towarzyszyła zaciekła nagonka na autora, prowadzona przez koła konserwatywne i klerykalne. Borkowski dotknął w książce wielu czułych miejsc: lojalizmu wobec zaborcy, zakłamanie, naśladownictwa Francuzów w sposobie bycia, obłudnej filantropia. Nie bał się także zaatakować kościoła jako instytucji. Reakcja katolickiego kleru była tak ostra, że Borkowski w drugim tomie, mimo zapowiedzi, odstąpił od kontynuowania „pobożnego" tematu.

W 1848 wszedł w skład deputacji do Wiednia, która miała złożyć cesarzowi memoriał obywateli Galicji. Po klęsce rewolucji przebywał jakiś czas w Dreźnie i Poznaniu. Od 1850 przebywał znowu w Galicji, ale przez dziesięć lat niczego nie pisał i nie udzielał się publicznie. Dopiero po przyznaniu Galicji autonomii powrócił do działalności publicystycznej i politycznej. Stał się inicjatorem życia kulturalnego we Lwowie, był posłem na Sejm Krajowy Galicji.

Literatura

Linki zewnętrzne

Literatura dodatkowa