Letalnica - Polski Serwis Naukowy

Skocznia latem

Letalnica podczas finałowcyh zawodów PŚ w 2009 roku

Letalnica (dawniej Velikanka, słoweń. olbrzymka) – mamucia skocznia narciarska, położona w dolinie Planica w Alpach Julijskich w Słowenii. Druga co do wielkości na świecie po Vikersundbakken w Vikersund.

Bjørn Einar Romøren (ur. 1 kwietnia 1981 r. w Oslo) – norweski skoczek narciarski, brązowy medalista olimpijski, trzykrotny medalista mistrzostw świata i czterokrotny medalista mistrzostw świata w lotach.

Vikersund, miasto w Norwegii. Znajduje się w niej mamucia skocznia narciarska Vikersundbakken o punkcie konstrukcyjnym umieszczonym na 185 metrze. W 2000 roku odbyły się na niej Mistrzostwa świata w lotach narciarskich, które wygrał Niemiec Sven Hannawald. Rekordzistą mamuciej skoczni jest Fin Harri Olli (jego rekord wynosi 219 metrów). W Vikersund jest także kilka mniejszych skoczni między innymi K105, na której odbywają się zawody Pucharu Kontynentalnego oraz Ladies CoC.

Historia

Historia skoczni w Planicy sięga lat trzydziestych XX wieku. Wtedy to słoweński inżynier Stanko Bloudek postanowił zbudować skocznię narciarską, na której można by skakać dużo ponad 80 metrów. Pierwszy punkt konstrukcyjny Velikanki był położony na 85. metrze. Bloudek do końca życia planował i projektował nowe koncepcje przebudowy skoczni. Po śmierci inżyniera za modernizację skoczni wzięli się bracia Lado i Janez Gorišek. Aby można było rozbudowywać obiekt, konieczne było przesunięcie skoczni w inne miejsce. Nową Velikankę braci Gorisków wzniesiono więc niedaleko, na innym stoku góry. Od tamtej pory istniały dwie Velikanki – większa Gorisków i mniejsza Bloudka. Do niedawna obie nazywały się podobnie (Velikanka oraz Bloudkova Velikanka), ale zmieniono nazwę mamuciej skoczni na Letalnica, co najprościej można przetłumaczyć na skocznia do lotów (skocznia mamucia). Bloudkova Velikanka obecnie ma punkt K130, jednak jest już nieczynna.

Słowenia, Republika Słowenii (słoweń. Slovenija, Republika Slovenija) – państwo położone w Europie Środkowej, posiadające niewielki odcinek 46,6 km dostępu do Morza Adriatyckiego. Słowenia należy do NATO od 29 marca 2004, jest też członkiem UE od 1 maja 2004 roku.

Język polski (polszczyzna) należy wraz z językiem czeskim, słowackim, pomorskim (kaszubskim), dolnołużyckim, górnołużyckim oraz wymarłym połabskim do grupy języków zachodniosłowiańskich, stanowiących część rodziny języków indoeuropejskich.

Do przebudowy skoczni Vikersundbakken w 2011 Letalnica była największą skocznią narciarską i jednocześnie jedyną skocznią na świecie umożliwiającą oddawanie skoków na odległości przekraczające 230 metrów. Obiekt nie jest wyposażony w igelit ani w sztuczne oświetlenie, dlatego konkursy rozgrywa się tam zawsze w godzinach porannych i popołudniowych. Punkt konstrukcyjny skoczni to 185 m. Rekord skoczni wynosi 239,0 m i należy do Bjørna Einara Romørena, ustanowiony został 20 marca 2005. Jednak najdłuższy skok na tym obiekcie oddał Janne Ahonen, który tego samego dnia uzyskał 240 m, jednak upadł i próba ta nie została zaliczona jako skok rekordowy. Zawody z 20 marca 2005 zostały uznane przez obserwatorów, a w szczególności przez media, za jedne z najbardziej emocjonujących zawodów w historii skoków narciarskich. W 2010 skocznia została zmodernizowana.

Punkt konstrukcyjny (punkt krytyczny, punkt kalkulacyjny, punkt K) - linia umieszczona na skoczni narciarskiej, w miejscu zależnym od rodzaju skoczni, według której ustala się noty za odległość skoku w Pucharze Świata, Pucharze Kontynentalnym i Letniej Grand Prix.

Język słoweński – język południowosłowiański, urzędowy w Słowenii. Posługuje się nim ok. 2 mln osób (z czego ok. 1,9 mln w Słowenii, ok. 90 tys. w przygranicznych rejonach Włoch, ok. 40 tys. w austriackiej części Karyntii, ok. 15 tys. w Chorwacji, ok. 3 tys. na Węgrzech; poza tym używany w ośrodkach emigracji słoweńskiej, takich jak Cleveland w USA i Buenos Aires w Argentynie).

Na 2013 rok zaplanowana jest kolejna przebudowa skoczni w wyniku której mają być mozliwe skoki 270 metrowe.

Dane o skoczni

Punkt konstrukcyjny: 185 m

Wielkość skoczni (HS): 215 m

Punkt sędziowski: 215 m

Oficjalny rekord skoczni: 239 m -

Bjørn Einar Romøren (20.03.2005)

Najdłuższy skok: 240 m -

Janne Ahonen (20.03.2005) - (upadek)

Długość rozbiegu: 116,5 m

Nachylenie progu: 10,8°

Wysokość progu: 2 m

Nachylenie zeskoku: 33,8°

Średnia prędkość na rozbiegu: ok. 103 km/h

Rekordziści skoczni

Skocznia

Letalnica (po lewej), obok Srednija Velikanka

Rozbieg skoczni

Skocznia, widok z góry

Zeskok skoczni

Chronologiczna lista rekordzistów skoczni

Mamucia skocznia narciarska – typ skoczni narciarskiej, gdzie punkt konstrukcyjny umiejscowiony jest powyżej 170 metra, a punkt sędziowski powyżej 185 m. Na świecie istnieje 5 czynnych mamucich skoczni narciarskich, na których co 2 lata organizowane są mistrzostwa świata w lotach narciarskich. Nieoficjalny rekord świata (na mierzenie oficjalnych rekordów od 1985 roku nie zgadza się FIS) należy do Bjørna Einara Romørena (239 m), ale najdłuższy skok miał Janne Ahonen (240 m; nieustany).

Norwegia, Królestwo Norwegii (bokmål Norge, Kongeriket Norge, nynorsk Noreg, Kongeriket Noreg) – państwo położone w Europie Północnej na Półwyspie Skandynawskim. Administracyjnie podlegają Norwegii też Jan Mayen, archipelag Svalbard, Wyspa Bouveta, Wyspa Piotra I i Ziemia Królowej Maud na Antarktydzie (dwie ostatnie zgodnie z Traktatem Antarktycznym). Nazwa kraju pochodzi od Nordvegen co znaczy droga na północ.

Lista triumfatorów w konkursach PŚ

Zobacz też

Bloudkova Velikanka

Srednija Velikanka

Przypisy

Tadeusz Mieczyński: Skoki Narciarskie: Łukasz Kruczek: "Miałem problem z wyborem". [dostęp 2010-03-27].
Adrian Dworakowski: Skoki Narciarskie: 270 metrów na Letalnicy?. skijumping.pl, 2012-03-14. [dostęp 2012-03-17].
Archiwum skoczni Planica (pol.). skisprungschanzen.com. [dostęp 2011-01-23].

Linki zewnętrzne

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Letalnica

Sylwetka skoczni na skisprugschanzen.com (de/en/pl)

Strona internetowa klubu SD Planica (sl/en)