Leto - mitologia - Polski Serwis Naukowy

Marcantonio Franceschini:
Narodziny Apollina i Diany (Artemidy),
obraz olejny na płótnie z 1692–1709, Liechtenstein Museum w Wiedniu.

Tytios porywa Leto,
greckie malowidło w stylu czerwonofigurowym na attyckiej amforze z VI w. p.n.e.,
Luwr w Paryżu.

Leto (także Latona, gr. Λητώ Lētṓ, łac. Latona, Lato) – w mitologii greckiej tytanida.

Język grecki albo greka — język indoeuropejski z grupy helleńskiej, w starożytności ważny język basenu Morza Śródziemnego. W cywilizacji Zachodu zaadaptowany obok łaciny jako język terminologii naukowej, wywarł wpływ na wszystkie współczesne języki europejskie, a także część pozaeuropejskich i starożytnych. Od X wieku p.n.e. zapisywany jest alfabetem greckim. Obecnie, jako język nowogrecki, pełni funkcję języka urzędowego w Grecji i Cyprze. Jest też jednym z języków oficjalnych Unii Europejskiej. Po grecku mówi współcześnie około 15 milionów ludzi.

Malarstwo wazowe – wykonywane na naczyniach ceramicznych malunki, szczególnie obecne w kulturze helleńskiej. Stanowią one źródło wiedzy o rozwoju cywilizacyjnym i historii miejsca, z którego pochodzą. Pozwalają badaczom określić technikę, czas i miejsce wyrobu naczynia, a także kierunek artystyczny, w jakim rozwijał się dany styl. Dostarczają informacji o zwyczajach panujących na terenie, z którego pochodzą; mitologii, wojnach i uzbrojeniu, sposobach walki i polowań.

Należała do drugiego pokolenia tytanów. Uchodziła za córkę tytana Kojosa i tytanidy Fojbe oraz za siostrę Asterii.

Z bogiem Zeusem, który był jej kochankiem, miała bliźnięta: Apollina i Artemidę. Dzieci urodziła na wyspie Delos (późniejszym ośrodku kultu obydwu bóstw), bowiem tutaj znalazła schronienie przed wężem Pytonem, którego zesłała na nią zazdrosna Hera.

Wyobrażenie o tytanidzie przejawia się w sztukach plastycznych, między innymi w greckim malarstwie wazowym (Tytios porywa Leto) i rzeźbie (wschodni przyczółek Partenonu, fryz pergameńskiego ołtarza, przedstawiający sceny z gigantomachii).

Vojtech Zamarovský, czes. Vojtěch Zamarovský, (ur. 5 października 1919 w Trenczynie lub Zamarovcach[1][2] w Czechosłowacji, ob. Słowacji, zm. 26 lipca 2006 w Pradze w Czechach) – słowacki prozaik, autor słowackiej i czeskiej literatury faktu, publicysta, badacz historii starożytnej, m.in.: Grecji, Rzymu, Egiptu, Mezopotamii, Sumeru, propagator kultury i ideologii hellenizmu, tłumacz, doktor prawa, podróżnik, agent wywiadu [3][4][5][6][7][8].

Luwr (fr. Louvre, Musée du Louvre) – dawny pałac królewski w Paryżu, obecnie muzeum sztuki. Jedno z największych muzeów na świecie, najczęściej odwiedzana placówka tego typu na świecie. Stanowi jeden z ważniejszych punktów orientacyjnych Paryża, położony jest przy prawym brzegu Sekwany w obrębie Pierwszej Dzielnicy. W kompleksie budynków o całkowitej powierzchni wynoszącej 60,600 metrów kwadratowych znajdują się zbiory liczące około 35,000 dzieł sztuki od czasów najdawniejszych po połowę wieku XIX, dzieła światowego dziedzictwa o największej sławie takie jak np. stela z kodeksem Hammurabiego, Nike z Samotraki, Mona Lisa pędzla Leonarda.

Imionami tytanidy zostały nazwane planetoidy – 68 Leto i 639 Latona.

Zobacz też

W Wikimedia Commons znajdują się multimedia związane z tematem:
Leto (mitologia)

drzewo genealogiczne bóstw greckich

Przypisy

Carlos Parada: Titans (Second generation, descending from the first) (ang.). W: Greek Mythology Link [on-line]. [dostęp 2010-04-28].
Pierre Grimal: Słownik mitologii greckiej i rzymskiej. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 2008, s. 207. ISBN 83-04-04673-3.
↑ Vojtech Zamarovský: Bohovia a hrdinovia antických bájí. Bratislava: Perfekt a.s., 1998, s. 259. ISBN 80-8046-098-1. (słow.); polskie wydanie: Bogowie i herosi mitologii greckiej i rzymskiej (Encyklopedia mitologii antycznej, Słownik mitologii greckiej i rzymskiej).
Aaron J. Atsma: Apollon cult (ang.). W: The Theoi Project: Greek mythology. Exploring mythology in classical literature and art. [on-line]. 2000-2008. [dostęp 2010-08-06].
Homer: Odyseja. Warszawa: Biblioteka Klasyki Polskiej i Obcej. Czytelnik, 1972, s. 360. Cytat: „Wysepka na Morzu Egejskim, jedna z Cyklad. Sławne miejsce kultu Apollina, którego po długiej wędrówce miała tu w bólach porodzić Latona”.
Zygmunt Kubiak: Mitologia Greków i Rzymian. Warszawa: Świat Książki-Bertelsmann Media, 2005, s. 234–235. ISBN 83-247-0125-7.

Bibliografia

Aaron J. Atsma: Leto (ang.). W: The Theoi Project: Greek mythology. Exploring mythology in classical literature and art. [on-line]. 2000–2011. [dostęp 2010-04-28].
Leto (ang.). W: Greek myth index [on-line]. 2007. [dostęp 2010-04-28].
Hezjod: Teogonia. Sandomierz: Armoryka, 2010. ISBN 83-62173-44-0.
Homer: Iliada. Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1968, s. 365.
Mała encyklopedia kultury antycznej. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1990, s. 413. ISBN 83-01-03529-3.
Carlos Parada: Leto (ang.). W: Greek Mythology Link [on-line]. [dostęp 2010-04-28].
Bogowie olimpijscy. W: Jan Parandowski: Mitologia. Wierzenia i podania Greków i Rzymian. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1989, s. 51–58. ISBN 83-210-0677-9.
Oskar Seyffert: Dictionary of Classical Antiquities, 1894, s. 349: Leto (ang.). W: The Ancient Library. The complete classics bookshelf on the web. [on-line]. 2005. [dostęp 2011-07-25].
William Smith: Dictionary of Greek and Roman Biography and Mythology, 1867, T. 2, s. 772: Leto (ang.). W: The Ancient Library. The complete classics bookshelf on the web. [on-line]. 2005. [dostęp 2010-08-06].