Lewica - Polski Serwis Naukowy

Ten artykuł dotyczy nurtu politycznego. Zapoznaj się również z: inne znaczenia słowa Lewica.

Lewica – określa różne partie polityczne, w zależności od podziału sceny politycznej w danym kraju. Zwyczajowo określenie to stosuje się do sił politycznych dążących do zmian polityczno-ustrojowych, społecznych i gospodarczych, przeciwstawiających się tzw. tradycyjnemu porządkowi społecznemu, przeciwne prawicy. Głównym założeniem lewicy jest dążenie do wolności (definiowanej jednak inaczej niż na prawicy), równości i sprawiedliwości społecznej.

Internacjonalizm (łac. inter - między + natio - naród) – ideologia wyrażająca dążenie do przyjaźni i współpracy narodów. Dąży do równouprawnienia i zakłada, że każdy kraj ma swój wkład w rozwoju ogólnoludzkiej kultury.
Komunizm (. Komunizm oparty był na idei walki klas, mającej doprowadzić do osiągnięcia sprawiedliwości społecznej poprzez stworzenie społeczeństwa pozbawionego wewnętrznych podziałów ekonomicznych (bezklasowego) i etnicznych (bezpaństwowego), w którym wszystkie środki produkcji znajdą się w posiadaniu wspólnot. Ważnymi elementami ideologii komunizmu było promowanie internacjonalizmu i ateizmu, ponieważ komuniści uważali, że wszyscy ludzie są równi bez względu na narodowość, rasę czy religię, a podziały te uważają za szkodliwe i prowadzące do konfliktów.

Historia

Początki

Określenie lewica pochodzi z okresu rewolucji francuskiej, kiedy we francuskich Stanach Generalnych deputowani stanu trzeciego zasiadali po lewej stronie od prowadzącego (reprezentanci arystokracji i duchowieństwa siedzieli po prawej). W czasie trwania rewolucji francuskiej, Zgromadzenie Ustawodawcze (francuski parlament) zmienił zasady obradowania, a najbardziej radykalne grupy (jak jakobini) byli zwani góralami (zajmowali miejsca w parlamencie od góry).

Partia Demokratyczna (ang. Democratic Party) – jedna z dwóch głównych sił politycznych w Stanach Zjednoczonych, obok Partii Republikańskiej. Jest to partia łącząca amerykańskie środowiska centrowe i centro-lewicowe. W wyborach prezydenckich popierają jej kandydatów małe ugrupowania lewicowe. Jest najstarszą partią amerykańską i drugą najstarszą na świecie.
Stany Zjednoczone, Stany Zjednoczone Ameryki (ang.: United States, United States of America, US, USA) – państwo w Ameryce Północnej graniczące z Kanadą od północy, Meksykiem od południa, Oceanem Spokojnym od zachodu, Oceanem Arktycznym od północnego zachodu, Oceanem Atlantyckim od wschodu.

Po klęsce rewolucji francuskiej, w XIX wieku mianem lewicy określano różnorakie środowiska radykalne: liberalne, później także socjalistyczne. Po restauracji, francuscy radykałowie opowiadali się między innymi za zniesieniem monarchii, rozdziałem państwa od kościoła, wolnością gospodarczą i równością wobec prawa. Początek XIX wieku to tworzenie się parlamentów i demokratyzacja ustrojów europejskich, co oznaczało wzrost poparcia dla lewicy (na przykład w krajach skandynawskich: norweska lewica, duńska lewica).

Feminizm (łac. femina ‘kobieta’) – nurt myśli politycznej i ruch społeczny związany z równouprawnieniem kobiet. Istnieje wiele nurtów feminizmu, odróżniających się stanowiskami politycznymi, radykalizmem czy poglądami na temat płci kulturowej.
Wolność gospodarcza – brak przymusu, w którym występuje wolny obrót towarami, konkurencja, wolnego obrotu, niski podatek (najczęściej liniowy lub ryczałtowy) albo brak podatku. Pierwsi wolność gospodarczą zaczęli głosić liberałowie oraz libertarianie.

Rozwój

Wraz z monopolizacją gospodarki kapitalistycznej i alienacją pracy, narodziła się myśl socjalistyczna (początkowo w krajach najbardziej rozwiniętych: Francja (Henri de Saint-Simon, Charles Fourier) i Anglia (Robert Owen). Karol Marks i Fryderyk Engels, rozwinęli zalążki myśli socjalistycznej, dążącego do zmiany systemu społecznego oraz gospodarczego i utworzenia socjalizmu. Wraz ze wzrostem klasy robotniczej i jej świadomości społecznej partie marksistowskie wchodziły do parlamentów ówczesnej Europy, czym kwestionowały tradycyjny podział na lewicę i prawicę.

Równość wobec prawa - norma konstytucyjna wymagająca, aby prawodawstwo traktowało na równi osoby znajdujące się w podobnej sytuacji. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej zabrania m.in. dyskryminowania lub wprowadzania szczególnych uprawnień dla osób ze względu na płeć, urodzenie, rasę, narodowość, wykształcenie, zawód i wyznanie.
Stany Generalne (fr. États-Généraux) - zgromadzenie reprezentujące przedstawicieli 3 stanów: szlachty, duchowieństwa i stanu trzeciego, czyli reszty społeczeństwa we Francji, zwoływane jako doradczy organ króla, zwłaszcza w sprawach ustalania podatków.

Tymczasem liberalni radykałowie przesunęli się na bardziej centrowe pozycje, jednocześnie próbując ratować kapitalizm zgadzali się na różne socjalne projekty (liberalizm społeczny) zaspokajając poniekąd żądania klasy robotniczej. W szczególności ten nurt polityczny rozwinął się w Wielkiej Brytanii, podczas rządów Partii Liberalnej w latach 1906-1914 (okres liberalnych reform opieki społecznej).

Sprawiedliwość – "uczciwe, prawe postępowanie". Jedno z podstawowych pojęć etycznych i prawnych, oznaczające cechę przypisywaną jednostkom (osoba sprawiedliwa), działaniom (sprawiedliwe postępowanie) czy instytucjom społecznym (sprawiedliwe prawa, sprawiedliwy ustrój, sprawiedliwy wyrok), wiązaną najczęściej z odpowiednim rozdziałem dóbr lub bezstronnością.
Skrajna lewica (radykalna lewica, ultralewica, ekstremizm lewicowy, rewolucyjna lewica) – postawa społeczno-polityczna, obejmująca lewicowe nurty polityczne charakteryzujące się postawami antykapitalistycznymi i jednocześnie rewolucyjnymi, takie jak:

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)