Lhotsampa - Polski Serwis Naukowy

Lhotshampa lub Lhotsampa (południowi (ludzie) w dżongkha) to lud zamieszkujący południowe oraz południowo-zachodnie regiony Bhutanu. W rzeczywistości są to Nepalczycy, którzy wyemigrowali z Nepalu do Bhutanu na przełomie XIX i XX wieku.

Religia

Lhotshampa są wbrew pozorom bardzo zróżnicowaną religijnie grupą. Większość z nich wyznaje hinduizm. Inni jednak wraz z osiedleniem się w Bhutanie przyjęli buddyzm tybetański, a jeszcze inna grupa pozostała przy swojej tradycyjnej religii - animizmie. Jednakże hinduizm wywarł spory wpływ na wszystkie grupy, i nawet ci, którzy wyznają buddyzm tybetański, zachowali takie hinduskie tradycje jak np. wegetarianizm. Wszyscy Lhotshampa praktykują także święto Diwali.

Dzongkha རྯོང༌ཁ༌ (Transliteracja Wyliego: rdzong-kha); alternatywna nazwa: འབྲུག༌སྐད༌ (Transliteracja Wyliego: brug skad, wymowa: trukkä) – język urzędowy Bhutanu, spokrewniony z niektórymi dialektami tybetańskimi używanymi w Sikkimie i południowym Tybecie. Mówiony dzongkha i współczesny standardowy język tybetański są wzajemnie niezrozumiałe, lecz dzonkha znajdował się pod silnym wpływem klasycznego języka tybetańskiego, używanego do lat 60. w szkolnictwie bhutańskim. Język dzongkha zapisywany jest w lokalnej odmianie pisma tybetańskiego, zwanej "dzioji" mgyogs yig. Czasami bywa klasyfikowany jako dialekt języka tybetańskiego.

Wegetarianizm – rodzaj diety charakteryzujący się wyłączeniem z posiłków produktów pochodzenia mięsnego i ewentualnie jaj lub nabiału z pobudek moralnych, etycznych bądź zdrowotnych. W języku potocznym wegetarianizm to zbiór kilku diet, które w różnym stopniu ograniczają spożywanie produktów pochodzenia zwierzęcego.

Historia

Nepalscy osadnicy od bardzo długiego czasu przechodzili przez bhutańską granicę, najczęściej w poszukiwaniu schronienia lub lepszych warunków do życia. Jednak II wojnie światowej, w latach 50. XX wieku napływ Nepalczyków do Bhutanu znacznie wzrósł. W 1958 król Jigme Dorji Wangchuck zakazał wpuszczania ich na teren kraju z obawy przed "zalaniem" Bhutanu Nepalczykami (wszyscy, którzy wyemigrowali do Bhutanu przed 1958 mogli zostać tu legalnie). Ci jednak zaczęli dostawać się do Bhutanu dalej, tym razem nielegalnie, a ich liczba ciągle wzrastała.

Diwali (lub Dipawali dewanagari दीपावली) to hinduistyczne święto lamp. W Nepalu nazywane również Tihar lub Swanti. Sanskryckie słowo "dipa" znaczy lampa; a "awali"- rząd, więc dipawali znaczy rząd lamp. Zapalenie lampy to metafora zwycięstwa światła nad ciemnością, dobra nad złem. Dlatego też iluminacje świetlne są główną atrakcją tego święta. Najważniejszym symbolem Diwali są lampki oliwne z wypalanej gliny, które są zapalane przed każdym domem, aby powitać Lakszmi, boginię szczęścia i dobrobytu. Oprawę święta stanowią także sztuczne ognie, fajerwerki i dekoracje kwiatowe. Diwali jest obchodzone z wielkim rozmachem, to czas radości, prezentów i rodzinnych spotkań, a także uczestnictwa w specjalnie przygotowanych z tej okazji wydarzeniach kulturalnych.

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Pod koniec lat 80. XX wieku 100 000 Lhotshampa zostało wydalonych poza granice Bhutanu pod pretekstem nielegalnego pobytu w nim. Jednak nie wszyscy z nich wrócili do Nepalu; spore ich grupy były zmuszone do mieszkania w obozach uchodźców w Indiach.

Do dziś w Bhutanie przebywa ponad 150 000 Lhotshampa - stanowią około 28% całej populacji tego kraju.