Liczba atomowa - Polski Serwis Naukowy

Liczba atomowa ( Z ) (liczba porządkowa) określa, ile protonów znajduje się w jądrze danego atomu. Jest także równa liczbie elektronów niezjonizowanego atomu. Pojawia się ona w symbolicznym zapisie jądra izotopu: $\begin{matrix}{A \atop Z}\end{matrix} \operatorname{X}$

gdzie: A – liczba masowa, Z – liczba atomowa, X – symbol pierwiastka

Na przykład: $\begin{matrix}{4 \atop 2}\end{matrix} \operatorname{He}$ – hel, $\begin{matrix}{16 \atop 8}\end{matrix} \operatorname{O}$ – tlen, $\begin{matrix}{197 \atop 79}\end{matrix} \operatorname{Au}$ – złoto.

Atomy, które posiadają taką samą liczbę protonów, są z definicji atomami jednego pierwiastka. Nie oznacza to jednak, że wszystkie atomy jednego pierwiastka posiadają taką samą masę, gdyż mogą one posiadać różną liczbę neutronów w jądrach. Atomy posiadające tę samą liczbę atomową, ale różną liczbę neutronów nazywa się izotopami.

Izotopy – odmiany pierwiastka chemicznego różniące się liczbą neutronów w jądrze atomu (z definicji atomy tego samego pierwiastka mają tę samą liczbę protonów w jądrze). Izotopy tego samego pierwiastka różnią się liczbą masową (łączną liczbą neutronów i protonów w jądrze), ale mają tę samą liczbę atomową (liczbę protonów w jądrze).

Wodór (H, łac. hydrogenium) – pierwiastek chemiczny, niemetal z bloku s układu okresowego. Jest to najprostszy możliwy pierwiastek o liczbie atomowej 1, składający się z jednego protonu i jednego elektronu.

Izotopy wodoru posiadają własne symbole chemiczne, ale można łatwo rozpoznać, że jest to ten sam pierwiastek, dzięki jednakowej liczbie atomowej: $\begin{matrix}{1 \atop 1}\end{matrix} \operatorname{H}$ – prot, $\begin{matrix}{2 \atop 1}\end{matrix} \operatorname{D}$ – deuter, $\begin{matrix}{3 \atop 1}\end{matrix} \operatorname{T}$ – tryt.

Liczba atomowa jest podstawą uporządkowania pierwiastków w układzie okresowym i z tego powodu nazywana jest także liczbą porządkową. Obecnie znane nauce są pierwiastki o liczbach atomowych z zakresu 1–118 (odkrycia pierwiastków o liczbach atomowych 113 i z zakresu 115–118 wymagają jeszcze potwierdzenia), teoretycznie możliwe jest istnienie jąder o większym Z.

Hel (He, łac. helium) – pierwiastek chemiczny, z grupy gazów szlachetnych w układzie okresowym. Jest po wodorze drugim najbardziej rozpowszechnionym pierwiastkiem chemicznym we wszechświecie, jednak na Ziemi występuje wyłącznie w śladowych ilościach (4·10-7% w górnych warstwach atmosfery).

Proton, p <(gr.) πρῶτον – "pierwsze" (l.poj., rodz. nijaki)> - trwała cząstka elementarna z grupy barionów o ładunku +1 i masie spoczynkowej równej ok. 1 u. Protony są głównym składnikiem pierwotnego promieniowania kosmicznego. Protony wraz z neutronami (→ nukleony) tworzą jądra atomowe pierwiastków chemicznych. Liczba protonów w jądrze danego atomu jest równa jego liczbie atomowej, która z kolei jest podstawą uporządkowania atomów w układzie okresowym pierwiastków.

Zobacz też

Zobacz hasło liczba atomowa w Wikisłowniku

liczba masowa