Franciszek Józef I

Jan II Dobry

Franciszek I

Jan Adam II

Liechtensteinowie (niem. Haus Liechtenstein, czes. Lichtenštejnové) – niemiecki ród książęcy panujący w Księstwie Liechtenstein. W terminologii niemieckiej nazwisko brzmi von und zu Liechtenstein

Nazwisko rodu wywodzi się od zamku Liechtenstein położonego w Dolnej Austrii. Protoplaści Liechtensteinów przybyli do Marchii Wschodniej prawdopodobnie w XI wieku z Bawarii i byli potomkami rodziny panów z Donauwörth.

Historia

Pierwszy znany przedstawiciel rodziny von Liechtenstein, Hugo von Weikersdorf żył w XII wieku. W XIII wieku ród był już znacznie rozgałęziony i dzielił się na trzy linie: Liechtenstein, Rohrauer i Petroneller. W XVI wieku istniały trzy linie rodu: Nikolsburger, Steyregger i Feldsberger. Obecnie żyjąca dynastia książęca pochodzi z Valtic i jest gałęzią linii Nikolsburger.

W latach 1249-1560 von Liechtensteinowie byli w posiadaniu morawskich dóbr Nikolsburg. W XVI wieku ród przeszedł na protestantyzm i stał się protektorem szerzącego się w południowych Czechach anabaptyzmu. Pod koniec XVI wieku nastąpiła rekatolizacja rodziny. W 1608 roku Karol I Liechtenstein uzyskał tytuł książęcy. W latach 1613-1623 von Liechtensteinowie stali się właścicielami śląskiego księstwa karniowsko-opawskiego. Za poparcie udzielone w czasach wojny trzydziestoletniej Habsburgom zostali podniesieni w 1623 roku do rangi dziedzicznych książąt Rzeszy.

W XVI i XVII wieku von Liechtensteinowie powiększyli znacznie swoją domenę i uzyskali wiele posiadłości ziemskich w Austrii, Czechach, Morawach, Styrii i Śląsku. Byli blisko związani z dworem cesarskim w Wiedniu. Przedstawiciele rodu aż do początku XX wieku pełnili wysokie stanowiska w armii i administracji monarchii Habsburgów. Należeli do najbogatszych rodzin austriackich.

W 1699 roku książę Jan Adam I von Liechtenstein nabył majętność Schellenberg w Alpach, którą w 1719 roku jego brat stryjeczny książę Antoni Florian von Liechtenstein połączył z nabytym przez kuzyna w 1712 roku hrabstwem Vaduz. Posiadłości te stały się zalążkiem Księstwa Liechtenstein, które zostało z czasem uznane przez cesarza Karola VI Habsburga za samodzielne w stosunku do monarchii habsburskiej i zależne wyłącznie od Świętego Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego.

Niewielkie Księstwo Liechtenstein nie odgrywało większej roli politycznej, a jego monarchowie do pierwszej połowy XIX wieku traktowali je wyłącznie prestiżowo jako terytorium zapewniające im prawo zasiadania w radzie cesarskiej. Do 1842 roku żaden książę Liechtensteinu nie odwiedził swojego państwa, a główną rezydencją władcy był Wiedeń i dolnoaustriackie miasto Valtice, które należało do rodu Liechtensteinów do 1945 roku.

W XIX wieku książęta Liechtensteinu w wyniku rozwiązania I Rzeszy Niemieckiej stali się formalnie suwerennymi władcami. Książę Jan I von Liechtenstein uznał jednak zwierzchnictwo Napoleona I i przystąpił do Związku Reńskiego, a po jego upadku do Związku Niemieckiego (do 1866).

Lojalność Liechtensteinów wobec Domu Habsbursko-Lotaryńskiego spowodowała, że był to jeden z nielicznych panujących rodów niemieckich, który sprzeciwiał się zjednoczeniu Niemiec pod berłem dynastii Hohenzollernów. W związku z tym Księstwo Liechtenstein w 1871 roku nie weszło w skład II Rzeszy Niemieckiej pozostając do 1919 roku w unii celnej z Cesarstwem Austrii.

Po I wojnie światowej i upadku Austro-Węgier książę Liechtensteinu, Jan II Dobry na konferencji w Saint-Germain uzyskał od Ententy formalne uznanie na arenie międzynarodowej suwerenności Księstwa Liechtenstein. Do 1939 roku książęta Liechtensteinu pozostawali jednak za granicą swojego kraju rezydując w Czechosłowacji. W okresie międzywojennym zmuszeni byli pogodzić się z nacjonalizacją części swoich majątków w Republice Austrii i Republice Czechosłowacji. Najdotkliwiej odczuli jednak upaństwowienie swoich dóbr po 1945 roku, gdy władze Czechosłowacji odebrały im wszystkie posiadane nieruchomości w tym kraju. Do dziś książęca dynastia Liechtensteinów nie pogodziła się z tym faktem i wnosi pretensje o odszkodowanie z tego tytułu wobec rządu Republiki Czeskiej.

Obecną głową rodu Liechtensteinów jest książę Jan Adam II, który w 2004 roku uczynił swoim koregentem najstarszego syna, księcia Alojzego III. Siedzibą rodową dynastii jest zamek Vaduz w Księstwie Liechtenstein.

Liechtensteinowie należą do najzamożniejszych rodzin Europy. Do suwerena Księstwa Liechtenstein należy pokaźny majątek, którego najważniejszą część stanowi grupa kapitałowa Liechtenstein Global Trust zajmująca się przede wszystkim świadczeniem usług bankowych klientom z całego świata. Ród książęcy Liechtensteinów jest również właścicielem wspaniałej kolekcji dzieł sztuki, przechowywanej w muzeach w Vaduz i w Wiedniu oraz winnic, obszarów leśnych i gospodarstw rolnych o łącznej powierzchni kilkudziesięciu tysięcy hektarów.

Książę Lichtensteinu jest władcą monarchii konstytucyjnej, ale od 2003 roku posiada usankcjonowaną prawnie bardzo silną pozycję ustrojową w Księstwie Liechtensteinu.

czytaj dalej: [2], [3]