Liga Pangermańska - Polski Serwis Naukowy

Liga Pangermańska (niem. Alldeutscher Verband) - niemiecka organizacja nacjonalistyczna założona w 1891 w proteście przeciwko traktatowi z Wielką Brytanią w 1890, w którym - jak założyciele partii uznali - Niemcy zrzekły się Zanzibaru w zamian za Helgoland. Promował ideę pangermanizmu i imperialnych Niemiec.

III Rzesza Niemiecka (niem. Das Dritte Reich) – nieoficjalna nazwa państwa niemieckiego pod rządami NSDAP w latach 1933–1945 – oficjalnie państwo nosiło nazwę Rzesza Niemiecka (Deutsches Reich), używano także nazwy Rzesza Wielkoniemiecka (Großdeutsches Reich).

Towarzystwo Thule (Thule Gesellschaft) było tajną rasistowską i quasi-masońską organizacją, która powstała w Monachium w końcowej fazie I wojny światowej. Nazwa pochodzi od mitycznej wyspy Thule, która dla starożytnych Greków była najbardziej na północ wysuniętym lądem. Stąd nazwa ta miała duże znaczenie dla wyznawców nordyckich kultów.

Celem Ligii był protest przeciwko działaniom rządu, które, jak uważali, osłabiają Niemcy. Zgodnie z wyznawaną ideologią darwinizmu społecznego walczyli o higienę rasową i byli przeciwko mieszaniu krwi z tzw. "niższymi rasami", za jakich uważali Żydów. Propaganda Ligii miała silny wpływ na niemiecki rząd i podważała osiągnięcia polityki zagranicznej Bismarcka w czasach II Rzeszy. Liga była szczególnie aktywna podczas I wojny światowej, kiedy jej członkowie przeciwdziałali demokratyzacji i byli za nieograniczoną wojną podwodną, a wszystkich przeciwników nazywali tchórzami.

Erich Ludendorff (ur. 9 kwietnia 1865 w Kruszewni koło Poznania, zm. 20 grudnia 1937 w Tutzing), wojskowy niemiecki, czołowy dowódca w czasie I wojny światowej.

Narodowosocjalistyczna Niemiecka Partia Robotników (. Podczas procesów norymberskich partia została uznana za organizację zbrodniczą odpowiedzialną za szereg zbrodni przeciwko ludzkości.

Po tym jak w 1917 roku, na żądanie parlamentarnej większości, rząd niemiecki podjął negocjacje pokojowe z aliantami, wpływowi członkowie partii wzięli udział w założeniu Niemieckiej Partii Ojczyźnianej (Deutsche Vaterlandspartei).

Po wojnie Liga wspierała generała Ludendorffa w oskarżaniu demokratów i socjalistów o zdradę Niemiec i spowodowanie klęski wojennej. Według nich nie można oskarżać o przegraną armii, która była "niepokonana w polu". Oskarżenie to jest nazywane Dolchstoßlegende ("legendą ciosu w plecy"). W rzeczywistości Ludendorf stwierdził, że wojna była przegrana już w październiku 1918, czyli jeszcze przed niemiecką rewolucją listopadową.

II Rzesza Niemiecka, niem. Deutsches Reich – oficjalne określenie niemieckiego państwa narodowego założonego w 1871 roku przez polityka Ottona von Bismarcka. Było ono także określane jako Deutsches Kaiserreich (Cesarstwo Niemieckie), a po jego upadku jako Druga Rzesza (Zweites Reich).

I wojna światowa – pomiędzy od czasu wojen napoleońskich na kontynencie europejskim zakończony klęską Państw Centralnych, likwidacją mocarstw Świętego Przymierza i powstaniem w Europie Środkowej i południowej licznych państw narodowych. Mimo ogromu strat i wstrząsu nimi wywołanego wojna ta nie rozwiązała większości konfliktów, co doprowadziło do wybuchu II wojny światowej 21 lat po jej zakończeniu.

W późniejszym okresie nie miała już większego znaczenia. Liga współpracowała z podobnymi organizacjami, takimi jak Towarzystwo Thule, czy Freikorps. Jako sympatyzująca z celami NSDAP organizacja istniała w okresie III Rzeszy i ostatecznie 13 marca 1939 została rozwiązana przez Reinharda Heydricha z powodu wypełnienia celów statutowych.

Darwinizm społeczny (socjodarwinizm) – pogląd w socjologii i myśli społecznej wedle którego życie społeczne opiera się na walce między jednostkami, rasami czy narodami w podobny sposób jak ujmuje to teoria ewolucji Darwina. Pod tą nazwą często rozumie się różnego typu poglądy w socjologii, zwłaszcza spotykane u różnych myślicieli w XIX wieku, którzy często opacznie interpretowali teorię ewolucji. Forsowany był przez zwolenników postępu społecznego. Wykorzystywany był też dla przedstawiania własnego narodu jako wyższego na początku XX wieku (np. przez polityków niemieckich jako ideologiczne uzasadnienie działań zmierzających do unicestwienia narodu żydowskiego (zob. endlösung)).

Otto Eduard Leopold von Bismarck-Schönhausen (ur. 1 kwietnia 1815 w Schönhausen (Elbe), zm. 30 lipca 1898 w Friedrichsruh) – książę von Bismarck-Schönhausen, książę von Lauenburg; niemiecki polityk, premier Prus, kanclerz Rzeszy zwany Żelaznym Kanclerzem. Przyczynił się do zjednoczenia Niemiec. W polityce wewnętrznej zwolennik ewolucyjnego konserwatyzmu.

Przypisy

w rzeczywistości sprawy wyglądały inaczej: en:Heligoland-Zanzibar Treaty
Stanisław Salmonowicz: Prusy. Dzieje państwa i społeczeństwa. Warszawa: Książka i Wiedza, 2004. ISBN 83-05-13333-8. s. 359 "Najważniejszym może ugrupowaniem wojującego nacjonalizmu niemieckiego był Alldeutscher Verband, który można by tak scharakteryzować w przejawach mentalności tego ugrupowania nacjonalistów, antysemitów i wrogów wszelkich reform: "...przesada, a którą ukrywał się nie wyznawany kompleks niższości, aroganckie miary wartości, przerażająca pobudliwość, brak miary, przecenianie państwowych i narodowych sił oraz duch militaryzmu". Z całą jawnością głosili oni swe cele, a wojnę uważali za normalny środek prowadzenia polityki, a zarazem zjawisko uszlachetniające narody. Nauka szowinizmu, ducha agresji, antysemityzmu i pogardy dla obcych, jak i stale wysuwanego żądania, by Niemcy uzyskały niezbędne miejsce w świecie - wszystko to przygotowywało ideologicznie wybuch pierwszej wojny."

Legenda o ciosie w plecy (niem. Dolchstoßlegende) - przekonanie rozpowszechnione w niemieckich kręgach prawicowych po 1918 roku, że winę za przegraną wojnę ponoszą cywile, którzy nie udzielili armii wystarczającego wsparcia. Winą o zdradę Niemiec i spowodowanie klęski wojennej obarczano głównie demokratów i socjalistów. Oskarżenie to zostało wykorzystane przez propagandę nazistowską, która za domniemane działania sabotażowe w dziedzinie polityki i gospodarki oskarżało niemieckich i międzynarodowych Żydów. Celem ich działań miała być porażka Niemiec w I wojnie światowej.

Język niemiecki – język z grupy zachodniej rodziny języków germańskich. W rzeczywistości stanowi on grupę kilku języków zachodniogermańskich, które często są określane jako języki niemieckie; standardowy język niemiecki (Standard Hochdeutsch) oparty jest na Biblii Marcina Lutra, która z kolei opiera się na języku mówionym w Górnej Saksonii i Turyngii.