Liga Polska - Miłkowskiego - Polski Serwis Naukowy

Polska Lyga – (pisownia nazwy przez Y zgodna z ówczesnymi zasadami ortografii) polska tajna niepodległościowa organizacja polityczna działająca w latach 1887-1894.

Powstanie

Została powołana do życia w Szwajcarii w 1887 przez grupę dawnych uczestników powstania styczniowego przebywających w zaborach pruskim i austriackim, a także na emigracji. Grupa ta, z Zygmuntem Miłkowskim (publicystą znanym jako Teodor Tomasz Jeż) na czele, zebrała się w sierpniu 1887 na zamku Hilfikon koło Zurychu i powołała Ligę Polską - organizację mającą kierować działalnością polityczną zarówno w kraju, jak i za granicą. 5 grudnia 1887 została ogłoszona Ustawa Lygi Polskiej, w której zapisano, że Zadaniem Lygi jest przysposobienie wszystkich sił narodowych celem odzyskania niepodległości Polski w granicach przedrozbiorowych na podstawie federacyjnej i z uwzględnieniem różnic narodowościowych.

Polska, oficjalnie Rzeczpospolita Polska – państwo położone w Europie Środkowej nad Morzem Bałtyckim. Graniczy z Niemcami (na zachodzie), Czechami i Słowacją (na południu), Ukrainą i Białorusią (na wschodzie), na północnym wschodzie z Litwą oraz na północy z Rosją (obwód kaliningradzki). Ponadto polska granica wyłącznej strefy ekonomicznej na Bałtyku graniczy ze strefami Danii i Szwecji.

Jan Ludwik Popławski (ur. 17 stycznia 1854 w Bystrzejowicach Pierwszych, zm. 12 marca 1908 w Warszawie) – publicysta, polityk i jeden z głównych twórców ideologii narodowo-demokratycznej.

Władze

Na czele Ligi Polskiej stała Centralizacja, w skład której weszli Zygmunt Miłkowski, major Ludwik Michalski i Maksymilian Hertel. Do jej zadań należało:

rozwijanie działalności rozpoznawczej w polityce międzynarodowej,

przygotowanie planów organizacji wojskowej,

obrona żywiołu polskiego przed wpływami obcymi i wynarodowieniem przez zaborców,

popieranie oświaty ludu i dobrobytu klas wydziedziczonych.

Program

Program Ligi Polskiej opierając się na założeniach Towarzystwa Demokratycznego Polskiego z lat trzydziestych, zakładał organizację ogólnonarodowego powstania w trzech zaborach w celu odzyskania niepodległości. Przyszłe odrodzone państwo polskie miało być wg założeń organizacji, liberalną republiką demokratyczną wolną od wszelkich konfliktów społecznych. Z Lygą Polską współpracowały pisma Głos w Warszawie i Przegląd Społeczny we Lwowie. Od 1888 działał też przy niej Związek Młodzieży Polskiej "Zet". W 1888 Liga wydała nową Ustawę, w której zmieniono np. zwrot o granicach przedrozbiorowych i federacji na sformułowanie: Lyga z gorącym współczuciem popierać będzie rozwój samodzielny narodowości, które wchodziły do składu dawnej Rzeczypospolitej.

Powstanie styczniowe (; zasięgiem objęło tylko ; Wilno zostało spacyfikowane przez oddziały Murawjowa Wieszatiela; po upadku powstania Kraj i Litwa pogrążyły się w żałobie narodowej; w 1867 zniesiono autonomię Królestwa Polskiego, jego nazwę i budżet, w 1869 zlikwidowano Szkołę Główną Warszawską, w latach 1869–1870 setkom miast wspierających powstanie odebrano prawa miejskie doprowadzając je tym samym do upadku, w 1874 zniesiono urząd namiestnika, w 1886 zlikwidowano Bank Polski; skasowano wszystkie klasztory w Królestwie, skonfiskowano ok. 1600 majątków ziemskich i rozpoczęto intensywną rusyfikację ziem polskich; po stłumieniu powstania znaczna część społeczeństwa Królestwa i Litwy uznała dalszą walkę zbrojną z zaborcą rosyjskim za bezcelową i zwróciła się ku pracy organicznej; powstanie przyczyniło się do korzystniejszego niż w dwóch pozostałych zaborach uwłaszczenia chłopów; pozostawiło trwały ślad w literaturze (Orzeszkowa – Nad Niemnem, Dąbrowska – Noce i dnie) i sztuce polskiej (Grottger – Polonia i Lithuania, Matejko – Polonia) XIX i XX wieku w kraju, na Litwie i na Białorusi.

Liga Narodowa, tajna, działająca we wszystkich trzech zaborach organizacja polityczna, utworzona w kwietniu 1893 roku z przekształcenia Ligi Polskiej. W konspiracji kierowana z zaboru austriackiego przez Romana Dmowskiego, przedstawiciela skrzydła narodowego. Jej celem było kształtowanie nowoczesnego narodu polskiego - silnego, gotowego oprzeć się innym narodom i realizującego własną misję dziejową. Charakteryzowało ją dążenie do utworzenia jednolitego narodowo państwa. Liga negowała walkę klasową. Za zagrożenie uważała działalność mniejszości narodowych. Piętnowałą ucisk carski, krytykowała obóz ugodowców za ich lojalizm wobec Rosji. Jej działacze odzyskanie niepodległości pojmowali jako cel dalekosiężny. Organizacja ta wydawała we Lwowie "Przegląd Wszechpolski".

Rozwiązanie

W 1893 niezadowoleni z mało konkretnej działalności organizacji młodzi członkowie, z Zygmuntem Balickim, Romanem Dmowskim, Teofilem Waligórskim, Karolem Raczkowskim i Janem Ludwikiem Popławskim na czele przejęli nad nią kontrolę, przemianowując zarazem na Ligę Narodową. Formalne rozwiązanie Ligi Polskiej nastąpiło w 1894.

Roman Stanisław Dmowski (ur. 9 sierpnia 1864 w Kamionku, zm. 2 stycznia 1939 w Drozdowie) – polityk, publicysta polityczny, Minister Spraw Zagranicznych RP, poseł na Sejm Ustawodawczy RP oraz II i III Dumy. Współzałożyciel Narodowej Demokracji (endecji, ruchu narodowego), główny ideolog polskiego nacjonalizmu. Polski działacz niepodległościowy, postulujący w pierwszym etapie zjednoczenie wszystkich ziem polskich i uzyskanie autonomii w ramach Imperium Rosyjskiego, a później odzyskanie niepodległości w oparciu o sojusz z Rosją i ententą, zaś w opozycji do państw centralnych (w szczególności Niemiec). Związany z ruchem neoslawistycznym. Delegat Polski na konferencję paryską w 1919 i sygnatariusz traktatu pokojowego w Wersalu. Zagorzały przeciwnik polityczny Józefa Piłsudskiego i jego planów rozszerzenia granic II RP zbyt daleko na wschód od Linii Curzona poprzez stworzenie państwa federacyjnego – wizji wielowyznaniowej i wielonarodowościowej Polski, twórca inkorporacyjnej koncepcji państwa narodowego, zakładającej polonizację ludności niepolskiej za tą linią.

Powstanie, dawniej insurekcja – zbrojne wystąpienie ludności państwa, miasta lub pewnego obszaru, skierowane przeciw dotychczasowej władzy lub władzy okupacyjnej.

Zobacz też

Wolne Polskie Słowo