Limes Saxoniae - Polski Serwis Naukowy

Limes Saxoniae

Limes Saxoniae, "Limes saxonicus" łac. „Granice Saksonii”, znane również jako Limes Saxonicus, niem. Sachsenwall („mur saksoński”) – graniczny system umocnień pomiędzy Sasami oraz Słowianami z plemienia Obodrzytów. Ustanowiony ok. 810 roku na terenie dzisiejszego niemieckiego landu Szlezwik-Holsztyn na bazie wcześniejszego Limes Sorabicus. Ziemie leżące za limesem zostały podbite przez Saksonów we wczesnym średniowieczu.

Słowianie – kryterium lingwistyczne, ogół ludności posługującej się językami słowiańskimi, oraz kulturowe, podobne zwyczaje, obrzędy, wierzenia. Najliczniejsza indoeuropejska grupa ludnościowa w Europie, zamieszkująca wschodnią, środkową oraz południową część tego kontynentu, a także północną część Azji.

Sasi (Saksoni, niem. Sachsen, ang. Saxons) – lud pochodzenia germańskiego, osiadły w średniowieczu w Westfalii i Dolnej Saksonii, w tradycji pisanej ich ojczyzną były nadwiślańskie lasy (Widsidh).

Słup graniczny Limes Saxoniae w Hornbek.

Historia

Ustanowienie limesu przypisuje się Karolowi Wielkiemu, który podbił Germanów i ustanowił wschodnią granicę między nimi, a Słowianami. Limes stanowił pas umocnień oddzielający posiadłości Franków od terenów opanowanych przez Plemiona słowiańskie, który miał stanowić barierę przed ich ekspansją na zachód Europy.

Limes Sorabicus (niem. Sorbenmark -"Granica łużycka") - łacińska nazwa linii obronnej cesarstwa frankońskiego zbudowanego przez Karola Wielkiego używana kilkukrotnie przez roczniki frankońskie Karolingów - Annales Fuldenses w IX w. dla określenia marchii na pograniczu niemiecko serbskim na Soławie. Granica miała odgradzać Franków i podbitych przez nich Germanów od Słowian. Brała początek od Adriatyku, przechodziła w okolicy dzisiejszego Linzu brzegiem Dunaju do Ratyzbony, a stamtąd do Norymbergi. Od Norymbergi szła do Bambergu, Erfurtu, a dalej wzdłuż biegu Soławy i Łaby, aż do jej ujścia gdzie znajdował się Związek Wielecki.

Frankowie(łac. gens Francorumlub Franci) - to nazwa zbiorcza określająca zachodniogermańską federację plemion, u swoich, uchwytnych źródłowo, początków, tj. w III w. n.e., zamieszkującą tereny na północ i wschód od dolnego Renu. Między trzecim, a piątym wiekiem część Franków najeżdżała terytorium Rzymu, gdy inna część weszła w skład rzymskich wojsk w Galii. Tylko Frankowie saliccy utworzyli królestwo na terenach rzymskich. Pod wodzą rodzimej dynastii Merowingów podbili niemal cała Galię. Pod władzą Karolingów państwo to stałą się wiodącą siłą chrześcijańskiego Zachodu. Jego rozpad dał początek dwóm wiodącym siłom średniowiecza: królestwu Francji i państwu niemieckiemu.

Bibliografia

Matthias Hardt: Hesse, Elbe, Saale and the Frontiers of the Carolingian Empire. w Walther Pool/Ian N. Wood /Helmut Reimitz (Hrsg.): The Transformation of Frontiers. From Antiquity to the Carolingians. The Transformation of the Roman World 10. Leiden-Boston-Köln 2001, S. 219–232, ISBN 9-00411-115-8.

Matthias Hardt: Limes Saxoniae. w Reallexikon der Germanischen Altertumskunde, Bd. 18, Landschaftsrecht – Loxstedt. Berlin-New York 2001, S. 442–446, ISBN 3-11016-950-9.

Günther Bock: „Böhmische Dörfer“ – Verlauf und Bedeutung des Limes Saxoniae zwischen Bille und Trave. In: Ders.: Studien zur Geschichte Stormarns im Mittelalter. Neumünster 1996 (Stormarner Hefte 19), S. 25–70 (mit Karten), ISBN 978-3-529-07124-9.

Przypisy

Jerzy Gąssowski, "Dzieje i kultura dawnych Słowian (do X wieku)", Państwowe Zakłady Wydawnictw Szkolnych, Warszawa 1964