Lipiny - Świętochłowice - Polski Serwis Naukowy

Na mapach: 50°18′21″N 18°54′07″E / 50.30583, 18.90194

Kościół pw. św. Augustyna

Stara zabudowa

Lipiny (niem. Lipine) – dzielnica Świętochłowic, od północy granicząca z Bytomiem, od zachodu z Rudą Śląską, od wschodu z Chropaczowem i Piaśnikami, a od południa z Centrum.

Pierwsze zabudowania Lipin stanowił istniejący tam od połowy XVIII w. folwark, stanowiący część chropaczowskich dóbr rycerskich. Folwark ten znajdował się w miejscu późniejszej szkoły hutniczej, na skraju lasu, przy obecnej ulicy Chorzowskiej. Przez wiele lat jedynym mieszkańcem tego podupadłego folwarku był wójt Lipina. Od jego nazwiska powstała nazwa folwarku, która przeszła później na wybudowane w jego pobliżu osiedle. Niedaleko dworu stała leśniczówka i kilka rozsianych na skraju lasu chatek, zamieszkanych przez drwali i pracowników dworskich.

Gmina Lipiny – dawna gmina wiejska istniejąca w latach 1945-1951 w woj. śląskim i katowickim (dzisiejsze woj. śląskie). Siedzibą władz gminy były Lipiny (obecnie dzielnica Świętochłowic).

II wojna światowa – największy konflikt zbrojny w historii świata, trwający od 1 września 1939 do 2 września 1945 (w Europie do 8 maja 1945), obejmujący zasięgiem działań wojennych prawie całą Europę, wschodnią i południowo-wschodnią Azję, północną Afrykę, część Bliskiego Wschodu i wszystkie oceany. Niektóre epizody wojny rozgrywały się nawet w Arktyce i Ameryce Północnej. Poza większością państw europejskich i ich koloniami, brały w niej udział państwa Ameryki Północnej i Ameryki Południowej oraz Azji. Głównymi stronami konfliktu były państwa osi i państwa koalicji antyhitlerowskiej (alianci).

Lipiny są terenem ekologicznie zdegradowanym przez działający do niedawna na tym terenie przemysł, przede wszystkim przez hutę cynku Silesia.

Zabudowane są one prawie całości kamienicami oraz familokami z początku XX w. Znajduje się tu też pochodzący z 1872 r. kościół pw. św. Augustyna.

Przed II wojną światową Lipiny posiadały jeden z najwyższych stopni zanieczyszczenia powietrza w Europie.

Tramwaj parowy – dawny pojazd szynowy służący do komunikacji miejskiej, napędzany maszyną parową. Istniały dwa podstawowe typy tego pojazdu: albo w silnik parowy wyposażony był bezpośrednio wagon, albo skład ciągnięty był przez stosunkowo niewielką lokomotywę parową.

Świętochłowice (niem. Schwientochlowitz) – miasto na prawach powiatu, położone w południowej Polsce, w województwie śląskim, w centrum Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego.

Do 1951 roku miejscowość była siedzibą gminy Lipiny.

W Lipinach działa jeden klub piłkarski – GKS Naprzód Lipiny.

Historia

26 listopada 1802 – Karol von Woyrsch sprzedał obszar dworski w Chropaczowie Jerzemu Karolowi hrabiemu Hesji i wtedy pierwszy raz ten obszar nazwano Lipiny

1806 – Lipiny odkupił Maksymilian Józef Wittelsbach, król bawarski

1823 – rozpoczęcie eksploatacji węgla na terenie Lipin

1826 – Lipiny przeszły w ręce hrabiego Karola Łazarza Henckela von Donnersmarcka

1850 – właścicielem Lipin został Guido Henckel von Donnersmarck

1860 – powstała gmina żydowska w Lipinach

1867 – Lipiny liczyły 4507 mieszkańców

24 sierpnia 1872 – poświęcenie kościoła św. Augustyna

1874 – epidemia cholery w Lipinach

30 grudnia 1894 – uruchomienie w Lipinach tramwaju parowego na linii z Zabrza do Królewskiej Huty

1898 – pierwsze lampy elektryczne oświetlające ulice

13 października 1901 – poświęcenie kościoła ewangelickiego

1907 – otwarto ratusz

27-29 grudnia 1918 – strajki górników i hutników

18 sierpnia 1919 – walki powstańców w Lipinach

20-26 sierpnia 1920 – powstańcy opanowali Lipiny

26 czerwca 1922 – wkroczenie wojsk polskich do Lipin

1925 – Lipiny liczyły 18 220 mieszkańców

1936 – rozebranie wskutek szkód górniczych kościoła ewangelickiego

2/3 września 1939 – jednostki samoobrony wycofały się z Lipin do Katowic

28 stycznia 1945 – do Lipin wkroczyły wojska radzieckie

10 kwietnia 1951 – Lipiny weszły w skład miasta Świętochłowice

1 stycznia 1967 – połączono kopalnie "Śląsk" i "Matylda"; otwarto po remoncie kino "Odrodzenie"

1981 – odsłonięto zrekonstruowany pomnik Powstańca Śląskiego

22 grudnia 1997 – uchwała Rady Miejskiej Świętochłowic zmieniająca granicę dzielnicy Lipiny

Bibliografia

Lipiny – zarys dziejów osady, gminy, dzielnicy – Marian Piegza, Grzegorz Grzegorek, ISBN 83-917101-0-6