Lista światowego dziedzictwa kulturalnego i przyrodniczego UNESCO

Liczba miejsc światowego dziedzictwa w poszczególnych krajach (stan z 2011)

Lista Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego Ludzkości – lista obiektów objętych szczególną ochroną międzynarodowej organizacji UNESCO, filii ONZ, ze względu na ich unikatową wartość kulturową bądź przyrodniczą dla ludzkości. Lista obejmuje (w czerwcu 2011) 936 obiektów w 153 krajach, w tym 725 obiekty dziedzictwa kulturowego (K), 183 przyrodniczego (P) i 28 mieszanych (K, P). W sprawie wpisania danego obiektu na listę decyduje Komitet Światowego Dziedzictwa w trakcie corocznej sesji, począwszy od 1977 roku. Nominacje zgłaszane są przez poszczególne kraje. Jeżeli wniosek o wpisanie danego miejsca na listę nie zostanie uwzględniony, może być złożony ponownie.

Poniżej przedstawiono obiekty z listy światowego dziedzictwa UNESCO, położone w Ameryce Północnej i Środkowej. Listę uporządkowano w kolejności alfabetycznej według krajów.
Poniżej przedstawiono listę obiektów wpisanych na lista światowego dziedzictwa UNESCO, położonych w Azji. Listę uporządkowano alfabetycznie według krajów.

Kryteria

O objęciu danego obiektu ochroną UNESCO w ramach listy światowego dziedzictwa decyduje szereg kryteriów. Do końca 2004 roku było sześć kryteriów dla obiektów dziedzictwa kulturowego i cztery dla przyrodniczego. W 2005 połączono je w jednorodną listę dziesięciu kryteriów. Dany obiekt musi reprezentować "unikatową uniwersalną wartość" i spełniać przynajmniej jeden z poniższych warunków:

Poniżej przedstawiono wykaz obiektów z listy światowego dziedzictwa UNESCO, położonych w Europie. Listę uporządkowano w kolejności alfabetycznej według krajów. Najwięcej obiektów znajduje się na terytorium Włoch (45), Hiszpanii (41), Francji i Niemiec (po 33), Wielkiej Brytanii (28), Grecji (17), Rosji (15), Szwecji (14) i Polski (13). Łącznie na kontynencie europejskim znajduje się ich 385.
Poniżej przedstawiono obiekty z listy światowego dziedzictwa UNESCO, położone w Ameryce Południowej. Obiekty uporządkowano w kolejności alfabetycznej według krajów.

Kryteria kulturowe

I. "reprezentować arcydzieło ludzkiego geniuszu twórczego"

II. "przedstawiać ważną wymianę ludzkich wartości, na przestrzeni dziejów lub w obszarze danego regionu świata, w zakresie rozwoju architektury lub technologii, w sztukach monumentalnych, urbanistyce lub projektowaniu krajobrazu"

III. "przedstawiać unikatowe albo przynajmniej wyjątkowe świadectwo tradycji kulturowej lub istniejącej albo minionej cywilizacji"

IV. "przedstawiać szczególny przykład typu budowli, zespołu architektonicznego lub technologicznego albo krajobrazu ilustrującego ważny etap (lub etapy) w historii ludzkości"

V. "przedstawiać szczególny przykład tradycyjnego ludzkiego osadnictwa, zagospodarowania ziemi lub morza, reprezentatywny dla danej kultury (lub kultur), albo ludzkiej interakcji ze środowiskiem, szczególnie jeśli stało się ono zagrożone wskutek nieodwracalnej zmiany"

VI. "pozostawać w bezpośrednim lub namacalnym związku z wydarzeniami lub żywą tradycją, pomysłowością lub wierzeniami albo z dziełami artystycznymi lub literackimi o wyjątkowym uniwersalnym znaczeniu (Komitet uznaje, że to kryterium powinno być stosowane w połączeniu z innymi kryteriami)"

Kryteria przyrodnicze

VII. "obejmować wyjątkowe zjawiska przyrodnicze lub tereny szczególnego naturalnego piękna i o estetycznym znaczeniu"

VIII. "przedstawiać szczególne świadectwo ważnych etapów w historii planety, zawierające ślady dawnego życia, istotnych toczących się procesów geologicznych tworzących formy ukształtowania terenu lub istotne formacje geomorficzne lub fizjograficzne"

IX. "przedstawiać szczególny przykład toczących się procesów ekologicznych i biologicznych, istotnych dla ewolucji i rozwoju lądowych, słodkowodnych, przybrzeżnych i morskich ekosystemów lub społeczności roślin i zwierząt"

X. "obejmować najważniejsze środowiska przyrodnicze do ochrony różnorodności form życia, łącznie z zagrożonymi gatunkami o uniwersalnej wartości z punktu widzenia nauki i konserwacji przyrody."

Miejsca Światowego Dziedzictwa UNESCO w Polsce

Zobacz więcej w artykule Obiekty z listy dziedzictwa UNESCO w Europie, w sekcji Miejsca Światowego Dziedzictwa UNESCO w Polsce.

Kotlina Uwska, także Niecka Uwska (mong.: Увс нуурын хотгор, Uws nuuryn chotgor; ros.: Убсунурская котловина, Ubsunurskaja kotłowina) – obniżenie tektoniczne w północno-zachodniej Mongolii i Rosji (Tuwa), między pasmami Tannu-Oła i Chan Chöchij; północna, najbardziej nizinna część Kotliny Wielkich Jezior. Kotlina wznosi się do 1500 m n.p.m. Najniżej położonym punktem jest jezioro Uws-nur (753 m n.p.m.). Krajobraz stepowy i półpustynny. W środkowej części występują stepowe i gobijskie pastwiska.
Arcydzieła Ustnego i Niematerialnego Dziedzictwa Ludzkości (ang.: Masterpieces of the Oral and Intangible Heritage of Humanity) - lista publikowana i sukcesywnie uzupełniana przez UNESCO, począwszy od 2001, kiedy znalazło się na niej 19 pozycji. Wskazuje na konieczność ochrony wskazanych na niej pozycji dotyczących wartości kultury oralnej i niematerialnego dziedzictwa ludzkości. Najnowsza lista została opublikowana 25 listopada 2005.

czytaj dalej: [2], [3]

w oparciu o Wikipedię (licencja GFDL, CC-BY-SA 3.0, autorzy, historia, edycja)