|
|
|
Polski Serwis Naukowy - OnLine od 1999 roku
 RSS
Dodaj do:
Warto przeczytać: W Australii Zachodniej odkryto diamenty sprzed czterech miliardów lat. Dzięki Temu odkryciu poszerzy się wiedza współczesnej nauki na temat wczesnego kształtowania się skorupy ziemskiej.
Diamenty z tak odległej... W latach 90. średni wiek, w którym kobiety rodziły pierwsze dziecko wynosił 20-24 lata. Ostatnie dane GUS (Rocznika Demograficznego 2009 GUS) pokazują, że najwięcej urodzeń w 2008 r. było wśród kobiet w wieku 25-29 lat - 151 894 żywe urodzenia. Znacznie więce... Pierwszy spektakl ,,Światło i Dźwięk" w Muzeum Zamkowym w Malborku odbył się 1 lipca 1980 roku. Początkowo widowiska odbywały się tylko podczas dwóch letnich miesięcy, ale ze względu na wielkie zainteresowanie przedłużono sezon, który trwa obecnie od połowy kwietnia do połowy ... Działania zmierzające do przywrócenia funkcji przyrodniczych prowadzone są w dolinie rzeki Biała Tarnowska (woj. małopolskie). Planowane jest odnowienie populacji łososia i innych zwierząt oraz przywrócenie lasów łęgowych w zasięgu wód powodziowych. Proje... W dniach 8-10 września 2010 r. w Johannesburgu, Republika Południowej Afryki, odbędzie się konferencja nt. e-serwisów poświęconych rolnictwu, żywności, środowisku i naukom przyrodniczym w Afryce.
E-rolnictwo odgrywa kluczową rolę w zwiększaniu możliwości rolników na całym świecie poprzez procesy informacyjne i komunikacyjne, udzielając im wspa...
Ostatnio na Forum:
Dyskusje
8
odp.
4
odp. Reklama:
 Lista etymologii nazw państwTo hasło encyklopedii posiada podstrony: 1 [2],[3] Czy wiesz że...? Język słowacki (słow. slovenský jazyk, też slovenčina) należy do zachodniosłowiańskiej grupy językowej. Językiem tym posługuje się ponad 6 mln osób - przede wszystkim na Słowacji i w należącej do Serbii Wojwodinie, gdzie jest językiem urzędowym. Używają go także Słowacy mieszkający w Polsce, Rumunii, na Węgrzech, w USA i Kanadzie. W Polsce język słowacki mógł być zdawany na maturze jako jeden z języków nowożytnych. Ugrofinowie — grupa ludów uralskich posługujących się językami należącymi do grupy ugrofińskiej, zamieszkujących w północno-wschodniej Europie (głównie Rosja) i zachodniej Syberii. Niegdyś obszary zamieszkane przez plemiona ugrofińskie zajmowały znacznie większą powierzchnię; obecnie poszczególne narody ugrofińskie (z wyjątkiem ludów bałtofińskich) zamieszkują tereny nie mające ze sobą styczności geograficznej. AAbchazja, abchaz. Аҧсны (Apsny), gruz. აფხაზეთი (Apchazeti), ros. Абхазия (Abchazija) (państwo nieuznawane przez społeczność międzynarodową) Prawdopodobnie gruzińskie określenia Abchazja i Abchazowie zostały narzucone przez carską i radziecką Rosję. Abchazowie nazywają siebie Apsua i taką nazwę promują, natomiast w kronikach asyryjskich znajdujemy nazwę Abeszla. Afganistan, pers. i paszto: افغانستان (Afghânistân) Pałac (st.czes. palác, z wł. palazzo, z łac. palātium, Palātium, Palatyn) – reprezentacyjna budowla mieszkalna pozbawiona cech obronnych, rezydencja władcy, wielkopańska lub patrycjuszowska; od XIX w. także okazały gmach użyteczności publicznej, zwłaszcza siedziba władz lub instytucji państwowych.
Źródło słowa "Afgan" pozostaje nierozpoznane. Jedno z wyjaśnień bierze je od Apakana, irańskiego władcy z VIII lub IX wieku. Inne wskazuje na odniesienie do słowa "Abgan" (Imperium Sasanidów, III wiek), najstarszego znanego zapisu odnoszącego się do późniejszego "Afgan". Pojawia się również w zapiskach Szapura I w Nachsz-e-Rostam, gdzie wspomina o nazwisku Goundifer Abgan Rismaund. Indyjski astronom z VI wieku, Varahamihira, w swojej pracy "Brhat Samhita" (11.61; 16.38), określa Afganów słowem Avagan. Chiński pielgrzym Xuanzang określa nazwą 阿薄健 ("Abojian") lud zamieszkujący tereny na północ od Gór Sulejmana.
W języku perskim -stân oznacza "kraj".
Starożytni Grecy nazywali te tereny "Ariana" od awestyjskiego Aryanam Vaeja lub "Aryavarta" – "kraj Ariów" w sanskrycie (por. Iran). Określenie 'Ariana Afghânistân' jest wciąż popularne wśród perskojęzycznych mieszkańców Afganistanu.
Nazwą 'Chorasan' określano Afganistan jako część Wielkiego Chorasanu, co w zapisie pahlawi znaczy "Wschodni Kraj" (pers. خاور زمین)
Międzynarodowy alfabet fonetyczny, MAF (ang. International Phonetic Alphabet, IPA, fr. Alphabet phonétique international, API) – alfabet fonetyczny, system transkrypcji fonetycznej przyjęty przez Międzynarodowe Towarzystwo Fonetyczne jako ujednolicony sposób przedstawiania głosek wszystkich języków. Składają się na niego zarówno symbole alfabetyczne jak i symbole niealfabetyczne oraz ok. 30 znaków diakrytycznych. Sułtanat Rum (tur. Rüm), albo Ar-Rum, nazywany także Sułtanatem Ikonion (tak w wersji greckiej, w zlatynizowanej Ikonium) od nazwy swej stolicy, dzisiejszej Konyi w Azji Mniejszej (stąd czasem nazywany również Sułtanatem Konyi) – państwo Turków Seldżuckich istniejące w Anatolii w latach 1077-1307.
"Alb" od rdzenia PIE "biały" lub "góra". Historycy spekulują, że górskie ludy z dzisiejszego Kosowa przyniosły ze sobą ten etnonim na niziny dzisiejszej Albanii.
Państwo Kościelne (łac. Patrimonium Sancti Petri - ojcowizna świętego Piotra) – państwo znajdujące się na terenie obecnych środkowych Włoch istniejące w okresie od 755 (lub 754 albo 756) do 1870 (zajęcie Rzymu po zjednoczeniu Italii) i rządzone przez papieży jako świeckich monarchów. Algieria, arab. الْجَزَائِر (al-Dżazair) Mikronezja, Sfederowane Stany Mikronezji (Micronesia) – państwo na Oceanie Spokojnym obejmujące większą część wysp Mikronezji, często używana jest dla tego kraju nazwa Federacja Mikronezji, lecz jest ona błędna.
al-Dżazair znaczy "wyspy", Algier, od której kraj wziął nazwę. Polskie Algieria z arab. poprzez fr. Algerie.
Pustynia – teren o znacznej powierzchni, pozbawiony zwartej szaty roślinnej na skutek małej ilości opadów i przynajmniej okresowo wysokich temperatur powietrza, co sprawia, że parowanie przewyższa ilość opadów[1]. Na gorących pustyniach ekstremalne temperatury sięgają do 50 °C (najwyższa zanotowana temperatura to 57,8 °C), nocą zaś dochodzą do 0 °C, charakterystyczne są dla nich też znaczne amplitudy dobowe temperatury, stały deficyt wilgotności oraz silne nasłonecznienie. Czasem termin pustynia stosowany jest również do obszarów pozbawionych zwartej roślinności z innych powodów niż przewaga parowania nad opadami, np. do pustyń lodowych. Funkcjonują również określenia odległe znaczeniowo od podstawowego terminu, takie jak pustynia porostowa. Andora Nieznana etymologia; źródło przedrzymskie, możliwe że iberyjskie lub baskijskie. Być może słowo "Andorra" pochodzi od nawarskiego słowa andurrial znaczącego ziemię pokrytą krzewami. Angola Od słowa "ngola", tytułu używanego przez władców przedkolonialnego Królestwa Ndongo. Portugalczycy nazwali tak obszar dla uhonorowania przyjaznego im Ngola. Saint Lucia – państwo w Ameryce Środkowej na Morzu Karaibskim, na wyspie o tej samej nazwie należącej do archipelagu Wysp Zawietrznych, części Małych Antyli.
Krzysztof Kolumb nazwał wyspę Antigua na cześć sewilskiej katedry Santa Maria La Antigua (Święta Maria Stara) gdy dopłynął do niej w 1493 roku. "Barbuda" (port. "brodata") wzięła nazwę od wyglądu drzew figowych, których długie korzenie przypominają brodę. Może to jednak również oznaczać brody miejscowych Indian. Wcześniej Barbudę zwano Dulcina (z hiszp. dulce – słodki).
Araukanie (Araucanos, Mapuches, pol. Mapucze) – plemię indiańskie Ameryki Południowej, zamieszkujące południowo-centralne obszary Chile i południowo-zachodnią Argentynę. Sami Araukanie mówią o sobie Mapucze, co w dosłownym tłumaczeniu znaczy Ludzie Ziemi. Plemiona te żyły w czasach prekolumbijskich na południe od Inków na terenach dzisiejszego Chile. Arabia Saudyjska, arab. السعودية (al-Arabija as-Saudíja) Język afar - (inna nazwa: język danakil, danakilski) język afroazjatycki, należący do rodziny kuszyckiej, którym posługuje się ok. 1,6 mln osób we wschodniej Afryce, na pograniczu etiopsko-erytrejsko-dżibutyjskim.
"Saudyjska" od dynastii Saudów, która założyła państwo. Dynastia wzięła nazwę od przodka zwanego "Sa'ûd" – "bardzo szczęśliwy".
arab. al-Arabija pochodzi z rdzenia rb, w językach semickich może być związane ze słowami "zachód" (maʿarav / maʿariv / ʿerev), "pustynia", "mieszanie się", "kupiec", "kruk" lub "zrozumiały".
Chińska Republika Ludowa (skr. ChRL; chiń. trad. 中華人民共和國, uproszcz. 中华人民共和国; pinyin: Zhōnghuá Rénmín Gònghéguó; posłuchaj po chińsku ?/i; pop. Chiny, trad. 中國,uproszcz. 中国, pinyin: Zhōngguó) – państwo w Azji wschodniej, obejmujące historyczne Chiny (bez Tajwanu) oraz Tybet i inne ziemie w Azji Środkowej zamieszkane w sumie przez 56 grup etnicznych. Chiny to najludniejsze państwo świata o populacji przekraczającej 1,3 mld osób. Pod względem powierzchni jest 4. na świecie, a pod względem wielkości gospodarki (PKB nominalny) – 3. (w 2007 r., po USA, i Japonii lub też 2. (PKB realny) po USA. Prawdopodobnie w 2010 roku Chiny staną się największą gospodarką na świecie po USA. Suazi (Ngwane, Swaziland, Królestwo Suazi - Umbuso we Swatini, Kingdom of Swaziland) – niewielkie państwo w południowej Afryce (jedno z najmniejszych na kontynencie), usytuowane na wschodnich stokach Gór Smoczych. Graniczy z Mozambikiem i Republiką Południowej Afryki. Nazwa kraju pochodzi od plemienia Suazi z grupy Bantu, które zamieszkuje te tereny.
łac. argentum znaczy "srebro". Wcześni hiszpańscy i portugalscy kupcy używali rejonu Rio de la Plata (hiszp. Rzeka Srebra) do transportu srebra i innych skarbów z Peru na Atlantyk. Kraina wokół końcowych stacji Rio de la Plata zaczęto określać "Argentyna" – Srebrna (Kraina Srebra).
Indie, Republika Indii (w hindi, भारत – trl.: Bhārat wymowa ?/i, Bhārat Gaṇarājya, trb.: Bharat, Bharat Ganaradźja; ang. India, Republic of India) – państwo w Azji Południowej, zajmujące większość subkontynentu indyjskiego. Armenia, orm. Հայաստան (Hajastan) Język staro-cerkiewno-słowiański (w polskich publikacjach spotyka się także zapisy: język s-c-s i język scs, lub język starobułgarski) – najstarszy i , jakkolwiek literackie postaci tych języków oparte są na innych zasadach gramatycznych.
Nazwa państwa używana w niemal wszystkich językach pochodzi od perskiej nazwy Armanestân i Arman znalezionych w staroperskich inskrypcjach. Nazwa ta z kolei pochodzi od nazwy jednej z graniczących z Persją prowincji państwa Urartu, leżącej na terenie historycznych ormiańskich ziem, która z kolei została tak nazwana z uwagi na fakt, iż znaczną część jej populacji w owym czasie (ok. poł I tys. p.n.e.) stanowili Aramejczycy. Przez pewiem czas nazwy Armenia i Urartu były synonimiczne, i tak np. na powstałej na rozkaz Dariusza Wielkiego inskrypcji z Behistan w tekscie perskojęzycznym kraj określony jest mianem Armenia (w formie Armina), zaś w analogicznym tekscie akadyjskojęzycznym użyta jest nazwa Urartu.Emirat (arab. imarah, l. mnoga imarat) – islamskie państwo lub prowincja, którego panujący władca nosi tytuł emira. Odpowiednik zachodnioeuropejskiego księstwa. Według średniowiecznej europejskiej etymologii nazwa kraju pochodziła od imienia biblijnego Arama, sławnego ze swych dzielnych czynów. Irańczycy używają nazwy "Armeni" lub "Ormianie". W Biblii kraj nazywany jest domem Togarmy. Sami Ormianie określają się mianem Hajer (orm. Հայեր), a swój kraj - Hajastan (ormian. Հայաստան). Pochodzenie tej nazwy jest nieznane. Sufiks –stan z języka perskiego znaczy "kraj", zatem Hajastan to kraj Hajów, czyli Ormian, jednak nie jest jasne, od czego pochodzi nazwa narodu. Popularne teorie, wywodzące się z etymologii ludowej, jakie powstały po przyjęciu chrześcijaństwa przez Ormian, nazwę tę wywodzą oni od imienia biblijnej postaci Haika, (orm. Հայք) - syna Togarmy, wnuka Gomera, prawnuka Jafeta i praprawnuka Noego), którego uważano za protoplastę narodu ormiańskiego. Według tej pseudonaukowej etymologii to na jego cześć Ormianie nazwali się Hajami, a kraj Haik lub Hajastan. W rzeczywistości nazwa kraju pochodzi prawdopodobnie od nazwy starożytnego państwa, znanego z kronik hetyckich pod nazwą Hajasa-Azzi lub Hajasa (orm. Հայասա), leżącego na terenie historycznej Armenii. Nie wiadomo jednak, czy lud który je zamieszkiwał był przodkami Ormian, ani też od czego pochodziła ta nazwa. Francuskie Terytorium Afarów i Issów (fr. Territoire français des Afars et des Issas) - w latach 1967-77 nazwa francuskiego terytorium zamorskiego położonego w północno-wschodniej Afryce. Wcześniej nosiło nazwę Somali Francuskie. W roku 1977 uzyskało niepodległość jako Dżibuti.
Z łaciny terra australis incognita – "nieznany południowy kraj". Dawni europejscy odkrywcy widząc, że masa lądowa Australii przekracza ich wyobrażenia, nadali taką opisową nazwę. Odkrywcy holenderscy nazywali kontynent Australisch lub "Hollandia Nova".
Wybrzeże - wąski pas po obu stronach linii brzegowej, zarówno od strony lądu, jak i strony morza, na który ma wpływ rzeźbotwórcza działalność mórz i oceanów (m.in. fal morskich, pływów, prądów przybrzeżnych). Austria Niem. Österreich ze starowysokoniemieckiego ôstarrîhhi, znaczące "imperium na wschodzie". W IX wieku terytorium było wschodnią częścią imperium Franków, a także wschodnimi rubieżami osadnictwa niemieckiego na terenach Słowian. Za czasów Karola Wielkiego i w czasie wczesnego średniowiecza tereny te nazywano marchia orientalis (Marchia Wschodnia), co w lokalnym języku przyjęto jako właśnie ôstarrîhhi. To słowo po raz pierwszy pojawia się na dokumencie z 996 roku. Nazwy Ostmark (Marchia Wschodnia) używały hitlerowskie Niemcy po aneksji Austrii. Azerbejdżan, azer. Azərbaycan Wolta Czarna (ang. Black Volta, fr. Volta Noire), znana również jako Mouhoun jest rzeką dającą początek rzece Wolta w zachodniej Afryce, rozpoczyna bieg w zachodniej części Burkina Faso i płynie około 1352 km do Wolty Białej w Ghanie. Na krótkich odcinkach tworzy granicę między Ghaną i Wybrzeżem Kości Słoniowej oraz Ghaną i Burkina Faso.
Atropates (w staroperskim "strzeżony przez ogień") był satrapą Medii za czasów perskiej dynastii Achemenidów oraz Aleksandra Wielkiego, po śmierci którego się uniezależnił. Od tej pory ta część Medii była znana Grekom jako Media Atropatene, albo po prostu Atropatene, stąd średnioperskie Āturpātakān, później Ādurbādagān, a w końcu nowoperskie Ādarbāyjān, czyli Azerbejdżan, po ormiańsku Atrpatakan. Arabska wersja nazwy to Adharbayjān (أذربيجان). W czasach klasycznych określano go również Kaukaską Albanią, a jego część Kaukaską Iberią (dzisiejsze tereny Gruzji). Istnieje także teoria, że Azerbejdżan to sturczona forma zarabizowanej wersji perskiej nazwy Âzarâbâdagân (âzar=ogień; âbâdag=miejsce kultu; ân=sufiks liczby mnogiej), czyli "kraina wiecznego ognia", co może mieć związek z zoroastriańskimi świątyniami ognia w tych okolicach.
Mexikowie (czyt. Meszikowie, popularnie zwani Aztekami) - najsilniejszy w prekolumbijskim Meksyku naród indiański, posługujący się językiem nahuatl z rodziny uto-azteckiej. W momencie konkwisty przewodzili najsilniejszej federacji państw na obszarze Mezoameryki. BPaństwa nieuznawane (inne terminy stosowane zamiennie: państwa nieuznane, quasi-państwa, parapaństwa, państwa de facto niepodległe) jest terminem stosowanym dla kilku jednostek politycznych świata, które pomimo braku uznania (lub z minimalnym uznaniem) na arenie międzynarodowej de facto są niepodległymi państwami.
Być może z hiszp. Baja Mar – "płytkie morze", z powodu mielizn wokół wysp. Niektórzy odwołują się do nazwy Wielkiej Bahama w języku lucayan, ba-ha-ma, co znaczy "wielki górny środkowy kraj".
Wełtawa (czes. Vltava, niem. Moldau) — najdłuższa rzeka w Czechach, lewy, największy dopływ Łaby. Długość – 435 km, powierzchnia zlewni – 28 tys. km². Bahrajn, مملكة البحرين (Al-Bahrajn) Arab. Bahrani – "dwa morza". Nazwa może wskazywać na dwa źródła wody, słodką wodę źródlaną i słoną morską, lub też na części Zatoki Perskiej na północ i południe od wyspy. W czasach antycznych był znany pod sumeryjską nazwą Dilmun (Telmun), Awal, grecką Tylos czy perską Miszmahig . Bangladesz, বাংলদেশ (Bā̃ladeśa) Mauritius, Republika Mauritiusa, Republika Mauritiusu – państwo wyspiarskie położone w południowo-zachodniej części Oceanu Indyjskiego, około 900 km od Madagaskaru. Wyspa jest częścią archipelagu Maskarenów. Poza wyspą do Mauritiusa należą wyspy: Rodrigues (w odległości 563 km na wschód od wyspy głównej), archipelag Cargados Carajos (402 km na północ) i Wyspy Agalega (933 km na północ). Na południowy zachód od Mauritiusa położony jest Reunion.
W języku bengalskim znaczy "Państwo Bengalów" – bā̃la (bangla) znaczy "bengalski", deś oznacza "kraj".
Wcześniej tereny Bengalu stanowiły cześć kolonialnych Indii Brytyjskich; po utworzeniu niepodległych Indii i Pakistanu w 1947 r. tereny te jako "Pakistan Wschodni" wchodziły w skład Pakistanu; w 1973 r. wraz z uzyskaniem niepodległości kraj ten przyjął nazwę "Bangladesz".
Gwatemala (República de Guatemala) – państwo w Ameryce Środkowej, położone nad Oceanem Atlantyckim i Oceanem Spokojnym. Graniczy z Salwadorem (203 km), Hondurasem (256 km), Meksykiem (962 km), Belize (266 km) – łączna długość granic wynosi 1687 km, ponadto 400 km wybrzeża morskiego. Zatoka Perska (per. خليج فارس – Chalidż-e Fars, arab. الخليج الفارسي – Al-Chalidż al-farsi) – zatoka Morza Arabskiego, wcinająca się między Półwysep Arabski a wybrzeże Iranu. Tradycyjnie nazywana jest zatoką, ale ze względu na jej powierzchnię (233 000 km²) można by ją uznać także za morze śródlądowe. Z Morzem Arabskim połączona jest poprzez Cieśninę Ormuz i Zatokę Omańską.
Portugalski odkrywca Pedro A. Campos nazwał w 1536 roku wyspy Os Barbados (port. "brodate") ze względu na rosnące tam drzewa figowe, których długie korzenie przypominają brody.
Ichirouganaim to prekulumbijska nazwa używana przez lokalne plemiona Arawaków.
Imperium Mali (1235-1645) było średniowiecznym państwem ludu Mande w Afryce Zachodniej. Imperium zostało założone przez Sundiatę Keitę, późniejszego króla (mansę), i słynęło z bogactwa i hojności jego władców. Obejmowało ono większą część zachodniej części regionu Sudan, a na jego terytorium koncentrowały się szlaki handlowe łączące Afrykę północną z krajami subsaharyjskimi. Szczytowy okres potęgi Mali przypada na okres rządów mansy Kankana Musy I w 1. połowie XIV w. – znany ze swej wyprawy do Mekki i Kairu, przeprowadził podbój szeregu sąsiednich kraju (m.in. Songhaju) a także doprowadził swój kraj do rozkwitu gospodarczego (głównie dzięki handlowi), naukowego i kulturalnego (centrum piśmiennictwa stało się Timbuktu). Imperium Mali miało olbrzymi wpływ na kulturę zachodniej Afryki pozwalając na rozpowszechnienie jego języka, praw i obyczajów wzdłuż rzeki Niger. Z połowy XIV w. pochodzi opis Mali, sporządzony przez arabskiego podróżnika Ibn Battutę. Od tego momentu także datuje się upadek potęgi Mali, którego kluczowymi momentami były porażki w starciach z Songhajem w 2. połowie XV w. i Marokiem pod koniec XVI w. Belgia, flam. België, fr. Belgique, niem. Belgien Od łac. nazwy ludu celtycko-germańskiego Belgae (Belgów). Nazwa Belgae może pochodzić od protoindoeuropejskiego rdzenia "bolg" – "łono", "macica". Według innej teorii Belgae pochodzi od protoceltyckiego *belo (jasny, błyszczący, por. ang. bale w słowie "bale-fire", anglosaks. bael, lit. baltas, słowiań. belo/bilo/bjelo) (por. Beltane). Z tego rdzenia może pochodzić nazwa galijskich bogów Belenosa i Belisamy. Kraj Basków (dawniej także: Baskonia; bask. Euskadi, Euskal Herria, hiszp. Pais Vasco, Vascongadas; nazwa oficjalna: Euskal Autonomia Erkidegoa - Comunidad Autónoma Vasca) — wspólnota autonomiczna w północnej Hiszpanii, położona nad Zatoką Biskajską. Tworzą ją prowincje: Gipuzkoa/Guipúzcoa, Bizkaia/Vizcaya i Araba/Álava. Zajmuje ona powierzchnię 7,3 tys. km². W roku 2001 zamieszkiwało ją w sumie około 2,1 mln ludzi. Najwięcej Basków mieszka w prowincjach Bizkaia i Gipuzkoa. Stolicą wspólnoty jest Vitoria-Gasteiz.
Tradycyjnie uważa się za hiszpańską wymowę słowa "Wallace" – Belice, nazwiska pirata który założył pierwszą osadę w Belize w 1638 roku.
Inne źródła odnoszą się do słowa belix w języku Majów – "mętna woda", jak nazywano rzekę Belize.
Do 1973 roku jako kolonia brytyjska nazywało się Honduras Brytyjski (zob. Honduras poniżej)
Imperium Ghany istniało w latach 750-1036 i zlokalizowane było w rejonie dzisiejszej południowo-wschodniej Mauretanii i części Mali. Chociaż znane swoim własnym obywatelom Soninke jako Wagadou, w Europie i Arabii oficjalną nazwą imperium było Imperium Ghany. Nazwa pochodziła od tytułu władcy - Ghana, znaczącego Żołnierz Króla. Pierwszy człon w nazwie waga w przybliżeniu tłumaczy się jako stado, tłum, z kolei drugi człon dou jest terminem Mande tłumaczonym jako ląd, kraina i jest najbardziej rozpowszechnioną nazwą od Afryki Centralnej do Zachodniej. Tak więc Wagadou można przetłumaczyć jako Kraj ludzi. Benin, fr. Bénin Język rosyjski (русский язык, russkij jazyk; dawniej też język wielkoruski) – język należący do grupy oraz jest jednym z pięciu języków oficjalnych a jednocześnie jednym z sześciu języków konferencyjnych Organizacji Narodów Zjednoczonych. Posługuje się pismem zwanym grażdanką, graficzną odmianą cyrylicy powstałą na skutek jej upraszczania.
Od dawnego afrykańskiego Cesarstwa Beninu. Dzisiejszy Benin nie leży w jego granicach, nazwę przyjęto być może od Zatoki Beninu, nad którą leży kraj, a ta od dawnego imperium.
Do 1975 roku pod nazwą Dahomej; od głównej grupy etnicznej kraju.
Ludy irańskie – grupa ludów indoeuropejskich mówiąca językami irańskimi, zamieszkująca terytoria rozciągające się od wschodniej Anatolii poprzez Wyżynę Irańską aż po Hindukusz, oraz od Azji Środkowej po Zatokę Perską. Region ten nazywany jest czasem Wielkim Iranem. Bhutan, w jęz. dżongkha Druk Może pochodzić od słowa Bhota-ant w sanskrycie – "koniec Tybetu"; Bhota może być odmianą słowa "Budda" (oświecony) w sanskrycie, nazwą tą określano Tybet. W językach dżongkha i tybetańskim używa się określenia Druk Yul – "kraina (grzmiącego) smoka"; od gwałtownych burz nadciągających z Himalajów. Niegdyś Bhutan był znany pod nazwami Lho Mon – "południowa kraina ciemności", Lho Tsendenjong – "południowa kraina drzewa sandałowego" lub Lhomen Khazhi – "południowa kraina czterech podejść". Białoruś, Беларусь (Biełaruś) Irak, Republika Iraku (arab. العراق, Al-Irak; جمهورية العراق, Dżumhurijjat al-Irak) – państwo arabskie na Bliskim Wschodzie, leżące nad Zatoką Perską.
Czyli Biała Ruś. Nie wiadomo dlaczego krainę określono tym kolorem. Ruś pochodzi od Rusinów.
W wielu językach stosuje się błędne tłumaczenia nazwy, zmieniając końcówkę "-ruś" na "-rosja" (ros. "Белоруссия", niem. "Weißrussland", gr. "Λευκορωσία" (Leukorosía)). Pierwszy raz nazwy "White Russia" na określenie Białej Rusi użył w końcu XVI w. Jerome Horsey.
Przed upadkiem Unii Polsko-Litewskiej mieszkańców tych terenów nazywano Litwinami (Lićwinami), a krainę Litwą.
Zachodnia część dzisiejszej Białorusi nosiła nazwę Ruś Czarna, prawdopodobnie ze względu na czarne, urodzajne gleby. Istnieła również Ruś Czerwona, dziś zachodnia część Ukrainy.
(por. kolory reprezentujące strony świata w kulturach Mongołów i Tatarów).
Zob. również hasło Krywicze.
Wyżyna – obszar, którego wysokości bezwzględne przekraczają 300 metrów n.p.m., a wysokości względne są na ogół mniejsze niż 300 m. Z obszarów wyżyn wyłączane są bowiem obszary o szczególnie urozmaiconej rzeźbie i wysokościach względnych przekraczających 300 m stosunku do najbliższych den dolinnych, czyli góry. Różnice w wysokościach względnych w obrębie wyżyny są więc stosunkowo małe. W Polsce i innych krajach często przyjmuje się za dolną granicę wyżyn poziomicę 200 m n.p.m. Na mapie hipsometrycznej niższe wyżyny wyróżnione są barwami żółtymi, podobnie jak i najniższe partie gór, np. pogórza, natomiast najwyższe wyżyny - jasnymi odcieniami koloru brązowego. Nad wyżynami, powyżej 500 m n.p.m. rozciągają się góry niskie. Wyjątkiem w skali światowej jest Wyżyna Tybetańska, która znajduje się na wysokości około 4500 m n.p.m. zalicza się ja do wyżyn a nie do gór ponieważ jest płaska spełniony jest warunek deniwelacji (różnicy między dwoma wzniesieniami ) mniejszy niż 300 metrów. Lit. Gudija = Baltarusija; Łot. Baltkrievija; Est. Valgevena; Fiń. Valko-Venäjä; Venäjä z germańskiego *weneđ- – "Słowianin" (patrz: Wenedowie). Przyrostek (sufiks) – w językoznawstwie jest to każdy fragment wyrazu (jego morfem), o ile jest dodany po jego rdzeniu (czyli podstawie słowotwórczej) i jednocześnie ma własności słowotwórcze (czyli nie jest końcówką fleksyjną, przy czym rozróżnienie na "sufiks" jako element słowotwórczy i "końcówkę" jako wykładnik fleksyjny typowe jest wyłącznie dla polonistyki i slawistyki, a nie jest stosowane w innych filologiach, stąd na przykład w angielskiej i niemieckiej wersji tego artykułu "sufiks" jest egzemplifikowany w pierwszym rzędzie jako wykładnik deklinacyjny). Danemu wyrazowi może towarzyszyć jeden sufiks, kilka lub żaden.
Lista państw świata obejmuje uszeregowane w porządku alfabetycznym względem nazwy krótkiej (o ile taka istnieje) wykazy państw niepodległych, państw nieuznawanych oraz terytoriów zależnych. W wykazie podano formy nazw zalecane przez Komisję Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Birma Zob. Myanmar poniżej. Boliwia Na cześć Simóna Bolívara (1783-1830), antyhiszpańskiego bojownika i pierwszego prezydenta Boliwii po ogłoszeniu niepodległości w 1824 roku. Jego nazwisko pochodzi od nazwy La Puebla de Bolibar, wioski w Kraju Basków, w Hiszpanii. Bośnia i Hercegowina, serb. Босна и Херцеговина (Bosna i Hercegowina) Nazwa północnego regionu kraju, Bośnia pochodzi od rzeki Bosna. Najwcześniejsza wzmianka nazwy istnieje w podręczniku z 958 roku "De Administrando Imperio" autorstwa bizantyjskiego cesarza Konstantyna VII. Być może od protoindoeuropejskiego rdzenia *bos lub *bogh, "płynąca woda" (por. łac. bathinus flumen lub ilir. bosona). Inna teoria wskazuje na łacińskie słowo pochodzenia słowiańskiego, Bosina – "rubieże". Mniejszy, południowy region bierze swą nazwę od germańskiego tytułu Herzog – "książę". Cesarz Fryderyk III Habsburg nadał tytuł księcia Wielkiemu Wojewodzie Stjepanowi Vukcićowi Kosača. W dokumencie do cesarza z 20 stycznia 1448 roku Vukcić tytułuje się Hercog Świętej Sawy, pan Humu i Primorja, Wielki Książę królestwa Bośni. We wczesnym średniowieczu rejon Hercegowiny zwano Hum lub Zahumlje, od słowiańskiego ludu Zachumloi. Morze (odgłosy morza ?/i ) – część oceanu, mniej lub bardziej wyraźnie oddzielona od pozostałych jego części brzegami kontynentu, wyspami lub wzniesieniem dna. Ze względu na utrudnioną wymianę wód morza charakteryzują się indywidualnymi cechami. Zbiór tych cech nazywa się ustrojem hydrologicznym.
Od największej grupy etnicznej kraju, Tswana. Tswana, posługujący się językiem bantu, napłynęli tu na przełomie XVI i XVII wieku.
Od 1885 do 1966 brytyjski protektorat Bechuanaland (Beczuana, alternatywna wymowa Botswana).
Luksemburg, Wielkie Księstwo Luksemburga (Lëtzebuerg) to państwo położone w Europie Zachodniej. Graniczy z Francją od południa, Niemcami od wschodu i z Belgią od zachodu i północy. Państwo członkowskie Unii Europejskiej oraz NATO. Brazylia Port. pau brasil- drzewo brezylki ciernistej (Caesalpinia echinata), którego rdzeń dostarczał cennego czerwonego barwnika (brazyliny). Brunei, برني دارالسلا (Negara Brunei Darussalam): Arab. dar as-salam – "siedziba pokoju". Malaj. negara – "państwo"; od drawidyjskiego nagara – "miasto". Brunei – nazwa rzeki, u której ujścia powstał sułtanat. Prawdopodobnie poprzednikiem Brunei sprzed VIII w. było państewko zwane w jęz. chińskim Boni (渤泥). W 1967 r. Omar Ali Saifuddin abdykował na rzecz najstarszego syna i uzyskał tytuł Seri Begawan ("błogosławiony"; Sri Bhagwan w sanskrycie). W 1970 r. zmieniono nazwę stolicy, Brunei na Bandar Seri Begawan (pers. bandar – "port"). Bułgaria, България (Byłgarija): Małorosja (również Ruś Mała, Małoruś) – pierwotnie greckie, a następnie rosyjskie określenie ziem ukraińskich zajętych przez Carstwo Rosyjskie i Imperium Rosyjskie, w przeciwieństwie do Wielkorosji, czyli ziem rdzennie rosyjskich, stosowane od XVIII wieku do końca istnienia Imperium Rosyjskiego. Małorosja znajdowała się na północ od Noworosji.
Od nazwy tureckiego plemienia (Proto-)Bułgarów, ludu z grupy tureckiej, irańskiej bądź ugryjskiej. Nazwa może pochodzić od germańskiego słowa burg (zamek), stąd według A. D. Keramopoulosa burgarii lub bourgarioi znaczyło ci, którzy utrzymują fortece (burgi, bourgoi, purgoi) wzdłuż północnych granic prowincji bałkańskich Cesarstwa Rzymskiego (inskrypcje z 202 roku znalezione między Filipopolis (dziś Płowdiw) a Pazardżikiem.
Bułgarzy zamieszkujący Trację zwani byli Mezjanami.
Według etymologii języków tureckich nazwa tego tureckiego ludu pochodzić może od Bulgha – "sobola", być może symbolu totemicznego.
Jedna z teorii łączy słowo Bułgar z nazwą rosyjskiej rzeki Wołga, nad którą mieszkali Bułgarzy przed migracją na Bałkany.
Álvaro de Mendaña lub Álvaro Mendaña de Neyra, hiszpański żeglarz, badacz południowego Pacyfiku, ur. w Saragossie w Hiszpanii około roku 1541, zm. na wyspach Santa Cruz w roku 1595, towarzysz kosmografa Pedra Sarmienty de Gamboa, z którym wspólnie planował wyprawę celem odkrycia i chrystianizacji tajemniczego Lądu Południowego, Terra Australis, mającego stanowić przeciwwagę dla wielkich kontynentów półkuli północnej. Wielka Brytania (), Zjednoczone Królestwo Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej (ang. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) – unitarne państwo wyspiarskie położone w Europie Zachodniej. W skład Wielkiej Brytanii wchodzą: Anglia, Walia i Szkocja położone na wyspie Wielka Brytania, Irlandia Północna leżąca w północnej części wyspy Irlandia. Guernsey, Jersey i Wyspa Man, posiadają odrębny status dependencji Korony brytyjskiej i nie wchodzą w skład Zjednoczonego Królestwa.
Nazwa pochodzi z połączenia słów języków moré (Burkina) i diula (Faso), znaczy kraj prawych ludzi.
Przed 1984 rokiem nazywał się "Górna Wolta" (fr. Republique du Haute-Volta), od nazw rzek Wolty Białej, Czerwonej i Czarnej, nad którymi leży kraj.
Andy (hiszp. Los Andes, Cordillera de los Andes) to góry fałdowe znajdujące się w Ameryce Południowej na terenie Wenezueli, Kolumbii, Ekwadoru, Peru, Boliwii, Chile oraz Argentyny. Góry ciągną się wzdłuż Oceanu Spokojnego od zatoki Paria na północy po Ziemię Ognistą na południu, na przestrzeni ponad 9000 km, co sprawia, że jest to najdłuższy łańcuch górski na Ziemi. Szerokość Andów wynosi 200–800 km. Najwyższe szczyty to Aconcagua (6959 m n.p.m.), Ojos del Salado (6893 m n.p.m.) oraz Nevado Pissis (6793 m n.p.m.). Burundi W lokalnym języku oznacza kraj mówiących w języku kirundi. CChile Dokładna etymologia nieznana. Być może od określenia w języku lokalnych Araukan "głębiny", odnoszącego się do stromych zboczy Andów blisko brzegu oceanu. W języku Indian Keczua i Mapuche słowo "chili/chilli" – "skraj świata" ma podobne pochodzenie. Inne przypuszczalne znaczenie wywodzi się od lokalnego słowa tchili – "śnieg". Język litewski (lietuvių kalba) - język z zespołu wschodniobałtyckiego języków bałtyckich, którym posługuje się ok. 5 mln osób. Oprócz Litwy językiem tym posługują się Litwini zamieszkujący na zachodzie Białorusi i północno-wschodniej Polsce (Suwalszczyzna), a także w Rosji, Łotwie oraz emigranci w USA, Kanadzie, Australii, Niemczech. Jest językiem urzędowym Litwy.
Chińczycy nazywają swój kraj "Państwem Środka" (chin. upr.: 中国; chin. trad.: 中國; pinyin: Zhōng Guó). Nazwa ta sięga początków Zachodniej dynastii Zhou (ok. 1122-771 p.n.e.), kiedy to Chiny podzielone były na kilkadziesiąt państewek lennych, nad którymi władzę zwierzchnią sprawował król rezydujący w "państwie środkowym". Już w okresie Zhou określenia tego zaczęto używać w odniesieniu do całego obszaru znajdującego się w obrębie władzy rządu centralnego – jako ośrodka kultury, w przeciwieństwie do otaczających go ze wszech stron niecywilizowanych barbarzyńców.
Angielska nazwa Chin pochodzi od nazwy dynastii Qin. Prawdopodobnie przez sanskryt (चीन cīna) i język perski (چین čīn) przywędrowało do Europy.
arch. ang. Cathay, tur. Xytai, ros. Китай (Kitaj) pochodzą od ludu Kitanów, który podbił Chiny w X wieku i założył dynastię Liao.
gr. Κίνα (Kina);
hind., sanskr., marathi चीन (čīn), pers. چین (čīn), arab. الصين (As-Sin);
koreań. Jungguk (중국), jap. Chūgoku(中国 「ちゅうごく」);
Don Kichot z La Manchy (hiszp. Don Quijote de la Mancha, właściwie Alonso Quijano), nazywany także "Rycerzem Smętnego Oblicza" – fikcyjna postać z powieści Miguela de Cervantesa. Jest około pięćdziesięcioletnim szlachcicem, który pod wpływem literatury o czynach rycerskich postanawia zostać błędnym rycerzem. Wraz z koniem Rosynantem wyrusza w drogę. Towarzyszy mu również giermek Sancho Pansa. Wzorem literackich bohaterów Don Kichot wybiera damę serca – jest nią wieśniaczka Aldona Lorenzo, nazywana przez bohatera Dulcyneą z Toboso. Od imienia bohatera pochodzi nazwa postawy nazywanej donkiszoterią. Nikaragua (Nicaragua, Republika Nikaragui – República de Nicaragua) – państwo w Ameryce Północnej, położone między Hondurasem na północy, a Kostaryką na południu. Na zachodzie na długości 320 km oblewają ją wody Oceanu Spokojnego, a na wschodzie na długości 480 km – wody Morza Karaibskiego.
Chorwackie słowo Hrvat jest nieznanego pochodzenia. Być może od sarmackiego słowa "pasterz".
Najstarszy znany zapis nazwy Chorwatów, grecki Horouathos znaleziony w okolicach Morza Azowskiego, pochodzi z II w. n.e.
Słowo "krawat" pochodzi od słowa Chorwat poprzez francuskie wyrażenie à la croate (po chorwacku, jak Chorwat), od sposobu wiązania pasów pod szyją przez chorwacki regiment francuskiego króla Ludwika XIV.
Malezja (malajski Malaysia) – państwo w Azji Południowo-Wschodniej, na Półwyspie Malajskim i wyspie Borneo; obszar 329 847 km², ludność 27 730 000 (5 września 2008), stolica Kuala Lumpur (ok. 1 500 000 mieszkańców), siedziba rządu w Putrajaya. Cypr, gr. Κύπρος, (Kýpros), tur. Kıbrıs Ramzes III – faraon, władca starożytnego Egiptu z XX dynastii, z okresu Nowego Państwa. Syn Setnachta i królowej TiymerenIset (Teje ukochana przez Izydę). Panował prawdopodobnie w latach 1183–1152 p.n.e. (lub 1187/1186–1156/1155 p.n.e.). Wstąpił na tron w dniu III Szemu 26 dniu. Według papirusu Harris I, panował 31 lat i 41 dni. Ramzes III od początku swego panowania naśladował swego wielkiego imiennika, Ramzesa II. Przejawiało się to w tytulaturze jaką przyjął, w nadawaniu swym synom imion synów Ramzesa II, dążeniu do dorównania Ramzesowi II w przedsięwzięciach budowlanych oraz akcjach militarnych.
Gr. Kypros – "miedź", w związku z wydobywanym tu surowcem. Stąd być może sumeryjskie słowa zubar – miedź i kubar – brąz; także łacińskie określenie miedzi "aes Cyprium" – "metal z Cypru", później skrócone do cuprum i rozpowszechnione w językach europejskich (ang. copper, fr. cuivre, niem. Kupfer hiszp./port. cobre).
Być może z gr. "κυπάρισσος" (kypa'rissos) – cyprys (Cupressus sempervirens), lub nawet od gr. "κύπρος" (kypros) – henny (Lawsonia alba).
Grecką boginię Afrodytę zwano również Κυπρίς (kipris), a Cypr według mitu był miejscem jej narodzin.
Ludy tureckie (~ turkijskie) zamieszkują północną i centralną Azję i Wschodnią Europę, mówią językami należącymi do tureckiej grupy językowej. Są zróżnicowane kulturowo i religijnie. Języki tureckie są grupą należącą do ałtajskiej rodziny językowej i są jedną z grup o największym zasięgu geograficznym, będąc w użyciu na olbrzymim terytorium rozciągającym się wschodniej Europy po Syberię. Ludy tureckie (dziś obejmujące ok. 150 milionów ludzi) to najprawdopodobniej potomkowie jednej z trzech najważniejszych (obok Mongołów i Hunów) grup etnicznych pochodzących z Wielkiego Stepu. Czad, fr. République du Tchad, arab. جمهوريّة تشاد (Dżumhurijat Taszad) Finowie (fiń. Suomalaiset) - naród ugrofiński zamieszkujący Finlandię, ok. 5 mln osób. Posługują się językiem fińskim, sporadycznie także szwedzkim i rosyjskim. Finowie najbliżej spokrewnieni są z Estończykami.
Nazwa pochodzi od jeziora Czad na południowym zachodzie kraju. Z kolei nazwa jeziora pochodzi od słowa w języku bornu tsade – "jezioro".
Nowa Zelandia (ang. New Zealand, język maoryski Aotearoa – Kraj Długiej Białej Chmury) – państwo wyspiarskie, położone na południowo-zachodnim Pacyfiku i składające się z dwóch głównych wysp (Północnej i Południowej) oraz szeregu mniejszych wysp, w tym Wyspy Stewart i Wysp Chatham. Archipelag Nowej Zelandii jest najdalej na południe wysuniętą częścią Oceanii, na południowy wschód od Australii. Tradycyjna maoryska nazwa państwa, Aotearoa, jest najczęściej tłumaczona jako Kraj długiej białej chmury. W skład Nowej Zelandii (a dokładnie w skład Commonwealth realm Nowej Zelandii, czyli są to terytoria stowarzyszone lub zależne Nowej Zelandii, ale wchodzące wraz z nią w skład wspólnej domeny królewskiej tudzież królestwa stowarzyszeniowego, połączonego unią personalną ze Zjednoczonych Królestwem i innymi Commonwealth realms) wchodzą również Wyspy Cooka i Niue, które są samorządne, oraz Tokelau i Dependencja Rossa. Czarnogóra, serb. Црна Гора Nazwę w jęz. weneckim Montenegro – "czarna góra" nadali weneccy zdobywcy widząc ciemne lasy porastające górę Lovćen. Stąd bezpośrednie tłumaczenie na słowiańskie Црна Гора / Crna Gora i albańskie Mali i Zi. Czechosłowacja, czes., Československo, słowacki Česko-Slovensko (obecnie nie istnieje) Język kikuju (kikuyu albo gikuyu, nazwa własna: Gĩkũyũ) - język z rodziny bantu, używany w Kenii, używany przez lud Kikuju. Liczba mówiących wynosi ok. 6 mln.
Od nazw narodów Czechów i Słowaków, tworzących to państwo. (zob. poniżej Czeska Republika i Słowacja).
Kuwejt, Państwo Kuwejt (Daulat al Kuwajt دولة الكويت) – państwo położone w południowo-zachodniej Azji, na północno-zachodnim wybrzeżu Zatoki Perskiej. Graniczy z Irakiem (242 km) i Arabią Saudyjską (222 km) – łączna długość granic lądowych wynosi 464 km, ponadto 499 km wybrzeża morskiego. Czechy, Republika Czeska, czes. Česko, Česká republika Od nazwy słowiańskiego narodu Čechové, Češi -Czesi. Źródło nazwy nieznane. Według legendy od ich przywódcy, Czecha/Bohemusa, który przywiódł ich do Bohemii (legenda o Lechu, Czechu i Rusie). Językoznawstwo nie formułuje jednoznacznej odpowiedzi, niektóre teorie wskazują na pochodzenie od nazwy *čеtа (jednostka wojskowa) lub *četьnikъ, patronimiczne od *česlavъ lub *čeljadinъ (Mikkola, Bernecker, Vasmer) чѧдо (čędo) - "dziecko" (Roman Jakobson, Slavische Rundschau 10, 1938 r., 6, 10) Według niektórych autorów Čechy jest wywodzone ze staroczeskiego słowa čiechy (l.mn.) tj. mísy/misy (w języku czeskim "misa" to termin też geologiczny np. skalní mísa, patrz też Misy Wenus) będącego metaforą dolin i kotlin występujących w Kotlinie Czeskiej, byłaby to więc nazwa topograficzna. W ruskich latopisach występuje w formie чехы/Čechy (l.p. čеxъ) lub чахы/Čachy (być może pod wpływem лѧхы, ляхы, "Lachy") np. w Latopisie Ławrientiewskim zapiska pod rokiem 1076 (6584): Ходи Володимер, сын Всеволожь, и Олег, сын Святославль, ляхом в помочь на чехы, Chodi Volodimer' syn' Vsevolož' i Oleg' syn' Svjatoslavl' Ljachom' v pomoč na Čechy i po części też może wskazywać na pochodzenie topograficzne. Portugalia była pierwszym na świecie państwem prowadzącym politykę kolonialną (od 1415) i ostatnim, które ją zakończyło (1999). Wraz z zakończeniem rekonkwisty w prowincjach Algarve i Alentejo, kraj ten kontynuował ekspansję chrześcijaństwa poprzez eksplorację wybrzeży Afryki. W połowie XVI wieku to niewielkie królestwo było niekwestionowanym liderem globalnego handlu.
W języku czeskim słowem Česko określa się państwo, słowem Čechy – jedną z trzech krain historycznych tego państwa (pozostałe to Morawy i Śląsk).
Bohemia – łac. Boiohaemum, Boiohaemia, historyczna nazwa terenów dzisiejszych Czech, od łacińskiej nazwy celtyckiego plemienia Boii – "Bojów".
Morawy – jeden z regionów państwa bierze swoją nazwę od rzeki Morava.
Zanzibar – wyspa na Oceanie Indyjskim. Należy do Tanzanii (podmiot federacji). Powierzchnia 1658 km². Liczne plantacje goździkowca i palmy kokosowej. Stolica wyspy, a zarazem największy port: Zanzibar. Izrael (. W populacji liczącej 7,59 miliona większość stanowią . Drugą co do wielkości grupę stanowią Arabowie (20%). Mniejszą grupą etniczną są Samarytanie. Pod względem wyznaniowym w Izraelu występuje duże zróżnicowanie – obok Żydów (judaizm) mieszkają Arabowie (głównie muzułmanie), chrześcijanie i druzowie, jak również inne mniejsze grupy religijne.
Rosyjskie słowo "Czeczeniec" wywodzi się najprawdopodobniej od miejscowości Czeczana lub Czeczen-aul, nad rzeką Argun w pobliżu Groznego. Własna nazwa tego narodu, Noxçi (Nochczi), pochodzi od słów nexça (ser owczy), nox (pług) lub od imienia biblijnego Noego (po czeczeńsku zwanego Nox).
Auksztota (lit. Aukštaitija), Litwa właściwa – kraina historyczna i region etnograficzny na Litwie, na Nizinie Środkowolitewskiej i Pojezierzu Wileńskim, w dorzeczu górnej i środkowej Wilii, nad Niewiażą, Świętą i Muszą, ze stolicą w Poniewieżu; historyczny ośrodek ekspansji państwa litewskiego. DDagestan, awarskie Daghistan (داغستان) Abel Janszoon Tasman (ur. w 1603 w Lutjegast, Holandia, zm. 10 października 1659 w Batawii, Holenderskie Indie Wschodnie (ob. Dżakarta, Indonezja) – holenderski żeglarz, odkrywca i kupiec.
Nazwa jest złożeniem tureckiego dağ (góra) i perskiego stan (kraj). Pisownia Dagestan jest współczesną zrusyfikowaną wersją.
Tok pisin – język kreolski używany w Papui-Nowej Gwinei, gdzie jest jednym z języków urzędowych. Dla około 120 tys. mieszkańców kraju jest językiem ojczystym, jako drugi język zna go 4 miliony osób[1]. Jest najszerzej znanym w Papui-Nowej Gwinei językiem - pełni rolę języka wehikularnego. Dania, duń. Danmark Od rdzenia protoindoeuropejskiego dhen – "niski" lub "płaski" i germańskiego mark – "marchia", czyli "kraj graniczny" lub "las graniczny". Nazwa używana przez dawnych Gotów opisująca las oddzielający Götaland od (wtedy duńskiej) Skanii (zobacz też hasło kamienie runiczne w Jelling). Demokratyczna Republika Konga Zob. Kongo poniżej. Język indonezyjski (Bahasa Indonesia) - od 1949 język urzędowy w Indonezji. Języka indonezyjskiego używa około 163 mln. osób, z czego dla 23 mln. jest to język ojczysty.
Z łac. Dies Dominica – "niedziela", od dnia tygodnia, w którym Krzysztof Kolumb dotarł do brzegu tej wyspy.
Prekolumbijska nazwa wyspy brzmiała Wai'tu Kubali – "jej ciało jest długie".
Wolny Kraj Saksonia (śrdw.-łac. Saxonia, kraina Sasów; niem. Freistaat Sachsen, górnołuż. Swobodny stat Sakska, dolnołuż. Zwězkowy kraj Sakska) – kraj związkowy w Niemczech graniczący z Polską, Czechami i z następującymi krajami związkowymi: Bawaria, Turyngia, Saksonia-Anhalt i Brandenburgia. Jego obszar wchodził w skład Niemieckiej Republiki Demokratycznej. Został utworzony w 1990 roku po zjednoczeniu Niemiec. Obejmuje on w przybliżeniu obszar dawnego elektoratu a później królestwa Saksonii (patrz historia poniżej). Pod względem powierzchni Saksonia jest dziesiątym, a pod względem liczby ludności, szóstym spośród 16 niemieckich krajów związkowych. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa saxum - skała z powodu charakterystycznych czarnych saksońskich skał. Dominikana, Republika Dominikańska , hiszp. República Dominicana Od nazwy stolicy Santo Domingo, które z kolei dziedziczy nazwę od hiszpańskiego świętego Dominika de Guzmán, założyciela zakonu dominikanów. Dżibuti, fr. Djibouti, arab. جيبوتي (Jībūtī) Od nazwy południowego brzegu Zatoki Tadjoura. Być może od afaryjskiego słowa gabouti – rodzaju wycieraczki z włókien palmy. Inna teoria wskazuje na znaczenie "kraj Tehuti" lub "kraj Thota", od nazwy egipskiego boga Księżyca – Thot to nazwa grecka, w staroegipskim brzmiąca Djehuty. EEgipt, arab. مصر (Masr/ Misr) Noe (hebr. נוח Noaḥ, arab. نوح Nūḥ, w tłumaczeniu na pol znaczy: „odpoczynek; pocieszenie”) - wg Księgi Rodzaju (Rdz 6,8-9,29) syn Lameka i dziesiąty potomek w linii od Adama przez Seta; patriarcha, człowiek prawy i sprawiedliwy, który jedyny spośród ówczesnych zepsutych ludzi znalazł łaskę w oczach Boga Jahwe. Dlatego Bóg postanowił sprowadzić powszechny potop, mający zgładzić ludzkość i oszczędzić Noego wraz z rodziną i zwierzętami Ziemi. W tym celu kazał zbudować arkę, pomieścić w niej rodzinę i po parze wszystkich niepływających zwierząt, aby przeczekać katastrofę. Gdy Arka została ukończona Bóg zesłał na ziemie wielki potop, nieustanny deszcz podniósł poziom wody tak że zakryła ona nawet najwyższe góry. Po 40 dniach przestał padać deszcz, a gdy po wielu tygodniach wody opadły, Arka spoczęła na górze Ararat, a Noe zszedł na ląd i złożył Panu ofiary z bydła i ptactwa. Bóg obiecał nie sprowadzać więcej potopu z powodu człowieka i na znak przymierza rozciągnął na niebie łuk - tęczę. Według tradycyjnej chronologii biblijnej przymierze Jahwe z Noem rozciąga się, zdaniem wyznawców judaizmu w przeciwieństwie do przymierza z Abrahamem na wszystkich ludzi i obejmuje (wg siedmiu przykazań):
Z antycznej greki (Mykeny) Αίγυπτος (Aígyptos), co według Strabona pochodzi od Αιγαίου υπτίως (Aegeou yptios) – "kraj poniżej Morza Egejskiego".
Ewentualnie od egipskiej nazwy miasta Memfis i jej świątyni, Hwt ka Pth – "świątynia duszy Ptaha".
Oman Traktatowy (Oman al-Mutasali, Uman as-Sulh, Trucial Oman) – dawne państwo na terenie obecnych Zjednoczonych Emiratów Arabskich, które obejmowało 7 szejkanatów, położonych w północno-wschodniej części Półwyspu Arabskiego. Od końca XIX wieku aż do lat 60. XX wieku były one związane traktatami (stąd nazwa) z Wielką Brytanią, stanowiąc de facto brytyjski protektorat. Ekwador, hiszp. Ecuador Mielizna – piaszczyste lub żwirowe płytkie miejsce w rzece lub obszarach szelfowych morza. Przyczyną jej powstania jest osadzanie materiału przenoszonego przez wodę przy miejscowym zmniejszeniu szybkości jej płynięcia. W morzach występuje w miejscach dochodzenia wzniesienia szelfu blisko powierzchni morza.
hiszp. "równik", od położenia kraju na równiku.
Persowie – lud pochodzenia irańskiego zamieszkujący od początków I tysiąclecia p.n.e. tereny obecnego zachodniego Iranu. W 550 p.n.e. Persowie zajęli Medię i utworzyli na jej terenach rozległe imperium perskie. W V w. p.n.e. próbowali podbić i zniszczyć Grecję (wojny perskie). W latach 334-327 p.n.e. ulegli potędze Aleksandra Macedońskiego. Zapoczątkowało to okres dominacji nad Persami, początkowo grecko-macedońskiej, a później partyjskiej. Niezależność przywrócili Persom w pierwszej połowie III w. n.e. władcy z dynastii Sasanidów. Zmarnowali jednak oni siły państwa w bezustannych wojnach z Imperium Rzymskim i Cesarstwem Bizantyjskim. W połowie VII w. Persowie zostali podbici przez Arabów i stopniowo przeszli na islam. Erytrea, jęz. tigrina Ertra, arab. إريتريا Iritrijja Nazwę nadali Włoscy kolonizatorzy od łac. formy greckiej nazwy ΕΡΥΘΡΑΙΑ (Erythraîa), co pochodzi od nazwy Ἐρυθρὰ Θάλασσα (Erythrea Thalassa) – "Morze Czerwone". Estonia, est. Eesti Z łacińskiej formy aesti (Tacyt, 98 r.) germańskiego słowa Estland, które może znaczyć "wschodni" lub też pochodzić od nazwy Aestia, wspominanej w starogreckich tekstach, być może odnoszącej się do dzisiejszych Mazur. Starowschodniosłowiańska nazwa Czud pochodzi od gotyckiego słowa "lud" (por. Deutsch), etymologia ludowa z kolei wywodzi ją od słowiańskiego rdzenia "dziwny". Nazwą tą określano dawniej wszystkie ludy ugryjskie. Słowo przetrwało w nazwie Jeziora Pejpus w językach słowiańskich – Czudskoje Ozero. Etiopia, amhar. Ītyōṗṗyā Tybetańczycy, mniejszość narodowa w zachodnich Chinach (4,8 mln 1994 r.). Mieszkają głównie w Tybecie, gdzie stanowią około 90% ludności [potrzebne źródło]. Zamieszkują również prowincje Qinghai, Syczuan, Gansu, Junnan oraz Indie (historyczny region Ladakh, zwany też niekiedy Tybetem Zachodnim, Sikkim oraz liczne skupiska emigracyjne w stanie Himachal Pradesh, w tym obecna siedziba XIV Dalajlamy Dharamsala), Nepal i Bhutan. Pod względem antropologicznym zaliczani są do rasy mongoloidalnej [potrzebne źródło]. Posługują się pismem tybetańskim. Wyznają w większości buddyzm tybetański. Głównymi ośrodkami kultu religijnego są Lhasa i Xigazê. Mówią językami tybetańskimi należącymi do tybeto-birmańskiej gałęzi rodziny chińsko-tybetańskiej. Ważniejsze grupy dialektów:
Gr. Αἰθιοπία (Aethiopia), od Αἰθίοψ (Aethiops) – "Etiopczyk". Grecy używali tych nazw na określenie dzisiejszej Nubii. Wyraz pochodzi od greckiego słowa αιθι-ὄψ ("twarz spalona słońcem"). Jednak staroetiopskie źródła głoszą, że nazwa pochodzi od "Ītyōṗṗis", syna Kusza i wnuka Chama, który według legendy założył miasto Aksum.
Języki drawidyjskie - rodzina językowa, obejmująca 85 języków południowych Indii i Sri Lanki. Współcześnie posługuje się nimi ponad 200 mln mówiących. Języki te prawdopodobnie miały historycznie większy zasięg, ale wraz z przybyciem Ariów zostały zepchnięte na południe. FSagi - (islandzkie sögur) staroskandynawskie dzieła epickie o bohaterach i rodach - podróżach Wikingów, migracji na Islandię. Pierwotnie były przekazywane ustnie, później (XIII - XIV w.) spisane na Islandii w języku staronordyjskim (wyjątkiem jest datowana na XII wiek Saga o Gotlandczykach, spisana w języku starogotlandzkim).
Z nazwy w języku tonga Viti – "wyspy".
Krajina - region na Półwyspie Bałkańskim, głównie na terytorium Chorwacji, przy granicy Bośni. Stanowi swoisty pomost między rolniczą północą, a wybrzeżem Chorwacji – jest większą częścią tzw. Chorwacji Centralnej. Filipiny, filip. Pilipinas Z hiszp. Las Islas Filipinas – "Wyspy Filipowe", jak na cześć króla Hiszpanii Filipa II nazwał wyspy Samar i Leyte podczas swej nieudanej ekspedycji w 1543 r. Ruy López de Villalobos. Perła Mórz Wschodnich to romantyczna nazwa Filipin z wiersza "Mi Ultimo Adios" filipińskiego bohatera narodowego José Riala. Archipelag zwano w przeszłości również Hiszpańskie Indie Wschodnie, Nowa Kastylia (hiszp. Nueva Castilla), Wyspy Św. Łazarza (hiszp. Islas de San Lázaro), aż w końcu zaczęto stosować nazwę Filipiny. Bolszewicy (ros. большевики) – określenie grupy członków SDPRR, która na II Zjeździe tej partii w 1903 roku, uznała się za większościową frakcję w partii, a swoich przeciwników określiła jako mienszewików (uznając że są w mniejszości).
Głowa (caput) – część ciała zwierząt, zajmująca u człowieka i u innych ssaków szczytowe umiejscowienie (ewentualnie przednie). Szyja (collum) stanowi podporę dla głowy oraz drogę łączącą ją z tułowiem i kończyną górną. Formoza
Niemcy (Republika Federalna Niemiec, RFN; do traktatu pomiędzy RFN a Polską Rzecząpospolitą Ludową (1970) w Polsce stosowana była oficjalnie nazwa Niemiecka Republika Federalna, NRF; niem.: Deutschland lub Bundesrepublik Deutschland, BRD) – państwo federacyjne położone w Europie, będące członkiem Unii Europejskiej (UE), Unii Zachodnioeuropejskiej (UZE), G8, ONZ oraz NATO. Stolicą Niemiec jest Berlin (przed połączeniem z NRD – Bonn, obecnie noszące tytuł miasta federalnego). Językiem oficjalnym jest język niemiecki.
Zob. "Tajwan" poniżej.
Języki kaukaskie – termin stosowany na określenie grupy języków, używanych przez rdzenną ludność Kaukazu. Pod względem liczby użytkowników rodzina języków kaukaskich nie jest zbyt liczna (zaledwie kilka mln), lecz wewnętrznie ogromnie zróżnicowana, ponieważ według rozmaitych zestawień może obejmować nawet do 50 różnych języków. Niektórzy językoznawcy uważają jednak, iż liczba ta jest znacznie przesadzona. Francja Średniowieczna łac. Francia, "Kraj Franków". Frankami nazywano federację kilku germańskich plemion. Nazwę wywodzi się od germań. franco – wolny, lub od protogermań. *frankon – "oszczep" (ale być może to te słowa wzięły swą nazwę od nazwy ludu). Po traktacie w Verdun w 843 r. Imperium Franków podzielono najpierw na trzy, potem dwie części: Francia Occidentalis (Zachodnie Państwo Franków) oraz Francia Orientalis (Wschodnie Państwo Franków), które wkrótce zmieniło nazwę na Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego (łac. Sacrum Imperium Romanum Nationis Germanicae, niem. Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation). Niedługo potem zaczęto skracać nazwę Francia Occidentalis do Francia. Z kolei nazwa waluty "frank" wywodzi się bezpośrednio z germań. franco poprzez starofr. franc – tak nazwano monety bite specjalnie do wykupienia (uwolnienia) francuskiego króla Jana II z rąk Anglików po przegranej bitwie pod Poitiers (1356). GTetum (nazywany również tetun) - język z rodziny austronezyjskiej, używany głównie w Timorze Wschodnim, gdzie wraz z portugalskim jest językiem urzędowym. Szacunkowo posługiwać się nim może około 750-800 tysięcy osób. Częściowo używany w Indonezji (szczególnie na indonezyjskiej części wyspy Timor).
Od Gabão, portugalskiej nazwy ujścia rzeki Komo (fr. Estuaire de Gabon). Ujście wzięło swą nazwę z arab. قباء (kabaa) od kształtu, przypominającego palto z kapturem.
Isle of Wight – wyspa należąca do archipelagu Wysp Brytyjskich, oddzielona od brytyjskiego wybrzeża cieśniną Solent. Kształtem przypomina romb o wymiarach 26 na 39 kilometrów i powierzchni 381 km². Również hrabstwo Anglii ze stolicą w Newport. Gambia Od nazwy rzeki Gambia, która z kolei mogła wziąć nazwę od port. câmbio – "handel". Ghana Od dawnego zachodnioafrykańskiego królestwa o tej nazwie. Obszar dzisiejszej Ghany jednak nigdy nie był w granicach tego królestwa. Być może od nazwy mieszkańców, uważających się za spadkobierców dawnego królestwa. Górski Karabach (państwo nieuznawane przez społeczność międzynarodową) Wołga (ros. Волга, mar. Jul, tat. Idel, łac. Rha) – wielka rzeka w Rosji przeduralskiej. Długość - 3531 km, powierzchnia zlewni - 1380 tys. km², średni roczny przepływ u ujścia 8 tys. m³/s (252,5 km³ rocznie). Największa i najdłuższa rzeka Europy i Rosji przeduralskiej, największa i najdłuższa na świecie rzeka uchodząca do jeziora. Płynie wyłącznie przez Rosję, tylko skrajne wschodnie ramię delty - Kigacz wyznacza granicę z Kazachstanem. W wyniku prowadzonej w czasach radzieckich budowy licznych zbiorników retencyjnych i regulacji koryta, bieg Wołgi został skrócony o ponad 160 km.
Texcoco, nah. Tetzcohco [teʦˈkoʔko] – miasto w środkowym Meksyku, znajdujące się na wschód od miasta Meksyk. Texcoco było jednym z najważniejszych ośrodków cywilizacji Azteków, a jezioro Texcoco przedmiotem ich kultu. Populacja liczy ok. 109 tys. mieszkańców (2003). Liczba mnoga - forma fleksyjna, tj. przypadek w deklinacji i w koniugacji, oznaczający wiele przedmiotów lub osób, a także w przypadku przedmiotów zbiorowych - grupy tych przedmiotów (np. piasek w liczbie pojedynczej oznacza wiele ziaren piasku, ale istnieje też forma w liczbie mnogiej - piaski - mogąca się odnosić do większych zbiorów - np. piaski pustyni; podobnie armia to grupa ludzi, gramatycznie liczba pojedyncza, istnieje jednak rzeczownik armie w liczbie mnogiej).
Od hiszpańskiego miasta Grenada. Krzysztof Kolumb nazwał wyspę Concepción – "(niepokalane) poczęcie".
Wenedowie, Wendowie, Wenetowie, Wenedzi – lud zamieszkujący – w okresie rzymskim (I-IV w. n.e.) – ziemie nad Bałtykiem. Identyfikowany ze Słowianami zachodnimi, był też utożsamiany z Wandalami. Gruzja Od pers. Gordż, prawdopododnie z protoindoeuropejskiego określenia gór lub pers. gorg (گرگ) – "wilk". Stąd pers. Gordżestān (گرجستان) Gruzja, Грузия w językach słowiańskich, tur. Gürcü, a poprzez arab. Dżurdż i wpływ greckiego γεωργ (georg – "rolnictwo") – Georgia w językach zachodnich i hebr. גאורגיה (Georgija). W okresie klasycznym Grecy nazywali region wybrzeża Morza Czarnego Kolchis (Kolchida), a interior Iberią. Obie te nazwy prawdopodobnie wywodzą się z lokalnych języków kaukaskich. Kostaryka (Costa Rica, Republika Kostaryki - República de Costa Rica) – państwo w Ameryce Środkowej nad Morzem Karaibskim i Oceanem Spokojnym. Graniczy od północy z Nikaraguą na odcinku 309 km i od południa z Panamą - 330 km. Łączna długość wybrzeża karaibskiego i pacyficznego wynosi 1290 km.
Od słowa w miejscowym języku czamorro guahan – "mamy".
Kitanowie (chiń. 契丹; pinyin: Qìdān) - wschodni lud protomongolski zamieszkujący Mandżurię, który na początku X wieku podbił północne Chiny i ustanowił tam Dynastię Liao (907-1125), która następnie uległa Dżurdżenom. Kitanowie rozproszyli się i dziś trudno wskazać ludy, które byłyby ich bezpośrednimi potomkami. Ponieważ Pismo kitańskie pozostaje nieodczytane, pozostałe po nich inskrypcje nie mogą być wskazówką pomocną w śledzeniu tych migracji. Po obaleniu ich dynastii w Chinach część Kitanów założyła Chanat Karakitanów w Azji Środkowej, gdzie następnie ulegli wymieszaniu z ludnością prototurecką. Gujana, ang. Guyana W języku miejscowych "Guiana" znaczy "kraj wielu wód" – od mnogości rzek na tym obszarze. Gwatemala, hiszp. Guatemala W klasycznym języku Majów "kraj wielu drzew". Gdy Hiszpanie przybyli tu, zobaczyli pałac zarośnięty puszczą. Sądzili, że to stolica królestwa Majów. Gdy spytali o nazwę tego obszaru, miejscowi Indianie odrzekli Guatemala. Według innej teorii słowo w języku nahuatl Quauhtitlan – "między drzewami", było pierwotną nazwą kraju. Jeszcze inna wskazuje na zniekształcenie wyrażenia w jęz. Indian Nahoa coactlmoctl-lan – "kraj ptaka wężojada", czyli orła. Oman (عُمان Uman; Sułtanat Omanu – سلطنة عُمان Saltanat Uman) – państwo w Azji, leżące na Półwyspie Arabskim, nad Morzem Arabskim i Zatoką Omańską. Graniczy z Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi, Arabią Saudyjską i Jemenem. Stolica mieści się w mieście Maskat. Oman należy do Ligi Państw Arabskich.
Port. Guiné z jęz. Susu (Sousou), w którym znaczy "kobieta". Ewentualnie z języka berberyjskiego, w którym oznaczać może "kraj czarnych".
Pierwsza wojna bałkańska (9 października 1912 - 30 maja 1913) - konflikt zbrojny pomiędzy Ligą Bałkańską, czyli antytureckim sojuszem państw bałkańskich (Bułgaria, Serbia, Grecja, Czarnogóra), a samą Turcją. Gwinea Bissau, port. Guiné-Bissau Guinea – patrz wyżej. Bissau – od nazwy stolicy kraju. (por. użycie nazwy Kongo-Brazaville). Gwinea Równikowa, hiszp. Guinea Ecuatorial, fr. Guinée Équatoriale Barwa czarna - najciemniejsza z barw. W teorii oznacza całkowity brak światła widzialnego odbijanego przez ciało przy oświetleniu dowolnym światłem widzialnym. W praktyce miejsce tak ciemne, że poprzez kontrast z resztą otoczenia nie możemy określić jego barwy z powodu niedoboru światła z tego kierunku.
Równikowa – od położenia na równiku. Jednak kraj nie leży na równiku, lecz bardzo blisko niego.
Gwinea – jak wyżej.
Śląsk (śl. Ślůnsk, niem. Schlesien, dś. Schläsing, czes. Slezsko, łac. Silesia) – region i kraina historyczna położona w Europie Środkowej, na terenie Polski, Czech i Niemiec. Ta historyczna kraina dzieli się na Dolny i Górny Śląsk oraz Śląsk Cieszyński. Historyczną stolicą Śląska jest Wrocław. HHaiti W jęz. Indian Taino / Arawak Hayiti/Hayti znaczy "górzysty kraj". Wyspa, której Krzysztof Kolumb nadał nazwę Hispaniola – "mała Hiszpania", a na której części leży to państwo, wcześniej nazywała się Hayiti. Hiszpania, hiszp., galic. España, bask. Espainia, katal. Espanya Z punickiego אי שפנים (ʾÎ-šəpānîm / Hi-szfanim) – "wyspa góralków" (małych ssaków). Feniccy osadnicy zobaczyli mnóstwo zajęcy (punickie tsepan) i pomylili je z góralkami, które znali z Afryki. Na monecie z Galby widnieje uosobienie Hispanii z królikiem u stóp, a Strabon Rzymianie zaadoptowali nazwę jako Hispania, stąd polska nazwa Hiszpania. We francuskim-normańskim nazwa brzmiała Spagne. Inna teoria wskazuje na preromańską (iberyjską lub celtycką) nazwę Sewilli – Hispalis. Wskazuje się również punickie słowa "ciemny", "odległy", "zaginiony". Iberia to nazwa grecka, od rzeki Iber (hiszp. Ebro), lub od słowa, jakie Grecy słyszeli od miejscowych ludów, również na południu półwyspu. Holandia/ Niderlandy, hol. Nederland. Naddniestrze (Pridniestrowie, oficjalnie Naddniestrzańska Republika Mołdawska lub Mołdawska Republika Naddniestrza; mołd. Република Молдовеняскэ Нистрянэ, Republica Moldovenească Nistreană, Stânga Nistrului, ros. Приднестровская Молдавская Республика, ukr. Придністровська Молдавська Республіка) – region autonomiczny Republiki Mołdawii. De facto od 2 września 1990 niepodległy, na arenie międzynarodowej uznawany jedynie przez Abchazję i Osetię Południową. Obejmuje znajdujące się na lewym brzegu Dniestru tereny republiki oraz prawobrzeżne miasto Bendery (Tighina). Jest to pas ziemi o długości około 200 km i średniej szerokości około 12-15 km.
hol. Koninkrijk der Nederlanden – "Królestwo Niderlandów" – nazwa używana na cały obszar państwa, w tym Antyle Holenderskie i Arubę. Od neder – "niski" landen – "kraje". Określając samą europejską macierz odchodzi się od l. mn. de Nederlanden na rzecz l. poj. Nederland.
Holandia, hol. Holland z germ. holt – "lesisty", land – "kraj"; region Niderlandów, nazwa często błędnie używana w innych językach na określenie całego kraju; rozpowszechniła się w czasie Zjednoczonych Prowincji (1581-1795), gdy była najsilniejszym gospodarczo regionem kraju. Obecnie Północna i Południowa Holandia to dwie z dwunastu prowincji Niderlandów.
Basutosi in. Sotho - lud afrykański, plemię, głównie zajmujące się pasterstwem, także wojowniczy, pochodzi z grupy ludów Bantu, zamieszkający obecne tereny RPA, Lesotho i Botswany, ok. 6,7 mln osób (dane z 1993); charakterystyczne jest życie we wspólnotach rodowych, praktykuje się w nim wielożeństwo; architektonicznie zachowuje kolistą, obronną budowę wiosek. Saamowie (Saami lub Sámi), Lapończycy – lud zamieszkujący Laponię – krainę historyczno-geograficzną w Europie Północnej, obecnie w granicach: Norwegii, Finlandii, Rosji oraz Szwecji. Lapończycy to pierwotna ludność całej Skandynawii.
Krzysztof Kolumb nadał krajowi nazwę "Honduras" – "głębiny" prawdopodobnie od głębokich wód na północnym jego wybrzeżu.
Lech – legendarny protoplasta Polaków, założyciel Gniezna i twórca państwa Polan. Brat Czecha i Rusa. Tradycja przypisuje mu stworzenie nazwy pierwszej stolicy Polski i określenie godła państwa – Orła Białego. Legenda o nim pojawiła się m.in. w czeskiej kronice Dalimila i polskiej Kronice wielkopolskiej. czytaj dalej: [2], [3]
Czy wiesz że...? beta Syr-daria (w starożytności Jaksartes; turkm. Syr-derýa - "tajemnicza rzeka") – to rzeka w Uzbekistanie, Tadżykistanie i Kazachstanie. Długość 2212 km, powierzchnia dorzecza 219 tys. km².
Mauretania (łac. Mauretania lub Mauritania, gr. Maurusía) - starożytne królestwo w północno-zachodniej Afryce, o zmiennych granicach - obejmowało współczesne północne Maroko i północno-zachodnią Algierię. Zamieszkiwane było przez przodków współczesnych Berberów, graniczyło z innymi krainami, których ludność była prawdopodobnie berberyjska - od wschodu z Numidią, od południa z saharyjską Getulią. Największym z zamieszkujących ją plemion, z których wiele prowadziło koczowniczy tryb życia, byli Maurowie (Mauri). Wybrzeże Mauretanii było objęte wpływami Fenicjan, a później Kartagińczyków. Pierwsze kontakty z Rzymem to okres wojny z królem numidyjskim Jugurtą, podczas której władca Mauretanii Bocchus I dopomógł Rzymianom w schwytaniu Jugurty. Synowie Bocchusa, sprawujący rządy wspólnie Bocchus II i Bogud II wspomagali Cezara w wojnie z Pompejuszem toczącej się na terenie Afryki w 46 p.n.e., otrzymując od niego w nagrodę zachodnią część Numidii. Po śmierci Cezara władcy Mauretanii nadal uczestniczyli w sprawach Rzymian, ale tym razem niezgodnie - Bocchus poparł bowiem Oktawiana, a Bogud Marka Antoniusza. Po śmierci Bocchusa (33 p.n.e.) August włączył Mauretanię do Rzymu jako prowincję, w 25 p.n.e. przekazał ją jednak władcy Numidii Jubie II. Ostatecznie, po zamordowaniu w roku 40 syna Juby II i Kleopatry Selene króla Ptolemeusza, ostatniego potomka Ptolemeuszy na rozkaz Kaliguli, Mauretania stała się prowincją rzymską; od 42 jej część zachodnia tworzyła prowincję Mauretania Tingitana ze stolicą w Tingis (obecny Tanger), jej część wschodnia razem z częścią Numidii prowincję Mauretania Caesariensis ze stolicą w Sitifis (obecnie Satif).
Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego , (niem.) Heiliges Römisches Reich Deutscher Nation, łac. Sacrum Romanum Imperium Nationis Germanicæ ,Sacrum Imperium 1157 , Sacrum Romanum Imperium - pierwsza wzmianka 1254, do 1512 Święte Cesarstwo Rzymskie, niem. Heiliges Römisches Reich , (łac.) Sacrum Romanum Imperium , nazwa odwołująca się do idei jak i tworu politycznego średniowiecznej i wczesnonowożytnej Europy.
Amerigo Vespucci, hiszp. Américo Vespucio, port. Américo Vespúcio (ur. 9 marca 1454 we Florencji, zm. 22 lutego 1512 w Sewilli) – włoski kupiec, nawigator i podróżnik morski.
Węgrzy albo Madziarzy (węg. l.poj.: magyar, l.mn.: magyarok) – naród liczący w sumie ok. 14,5 mln, w tym na Węgrzech 10,5 mln, pozostałe ok. 4 mln tworzy mniejszości w Rumunii (Siedmiogród), Serbii (Wojwodina), Słowacji, Słowenii, Ukrainie (rejon Karpat) i Austrii. Jedna z grup mniejszości węgierskojęzycznej zamieszkującej rumuński Siedmiogród zwana jest Szeklerami (węg. l.poj.: Székely, l.mn.: Székelyek). Część badaczy skłania się ku poglądowi, że Szeklerzy są nie Węgrami, lecz potomkami Hunów.
Ebro (łac. Hiberus, hiszp. Ebro, wym. [ˈeβɾo]; arag., bask. Ebro; katal. Ebre, wym. [ˈeβɾə] lub [ˈeβɾe]) – jedna z głównych rzek Hiszpanii, przepływa przez północną część tego kraju.
Belize – państwo w Ameryce Środkowej leżące na półwyspie Jukatan, nad Morzem Karaibskim, od północy graniczące z Meksykiem (długość granicy 250 km), a na zachodzie z Gwatemalą (266 km). Powyższa treść oraz zamieszczone w niej powiązane definicje/pojęcia - udostępniane są na licencji Creative Commons: uznanie autorstwa, na tych samych warunkach, z możliwością obowiązywania dodatkowych ograniczeń.
Zobacz szczegółowe informacje o warunkach korzystania
Wszystkie hasła znajdujące się w naszym mirrorze Wikipedii mają znaczenie informacyjne i edukacyjne. Nie mogą być traktowane jako porady. |
