Lista rozkazów procesora - Polski Serwis Naukowy

Lista rozkazów procesora (ang. instruction set) – zestaw podstawowych instrukcji, jakie dany procesor potrafi wykonać.

Producenci procesorów podają zazwyczaj szczegółowe informacje dotyczące każdego z rozkazów:

działania jakie dana instrukcja wykonuje: co dokładnie robi (algorytm), jak wpływa na stan procesora (zawartość rejestrów, modyfikacja rejestru flag itp.), jakie może spowodować błędy, itp.;

sposób kodowania rozkazu, tj. jego binarna postać rozpoznawana przez układ elektroniczny;

proponowane mnemoniki udostępniane przez asemblery.

Lista rozkazów jest niezbędna dla programistów wykorzystujących procesor bezpośrednio, zwykle z poziomu asemblera, a także twórców kompilatorów, debuggerów i innych narzędzi operujących na poziomie kodu maszynowego.

Asembler (z (ang.) assembler) – termin informatyczny związany z programowaniem i tworzeniem kodu maszynowego dla procesorów. W języku polskim oznacza on program tworzący kod maszynowy na podstawie kodu źródłowego (tzw. asemblacja) wykonanego w niskopoziomowym języku programowania bazującym na podstawowych operacjach procesora zwanym językiem asemblera, popularnie nazywanym również asemblerem. W tym artykule język programowania nazywany będzie językiem asemblera, a program tłumaczący – asemblerem.

Procesor (ang. processor), także CPU (ang. Central Processing Unit) – urządzenie cyfrowe sekwencyjne, które pobiera dane z pamięci, interpretuje je i wykonuje jako rozkazy. Wykonuje on ciąg prostych operacji (rozkazów) wybranych ze zbioru operacji podstawowych określonych zazwyczaj przez producenta procesora jako lista rozkazów procesora.

Nie wszystkie rozkazy rozpoznawane przez dany procesor muszą zostać udokumentowane.

Niektóre rozkazy wymienione na liście nie muszą odpowiadać rzeczywistym instrukcjom wykonywanym przez układ elektroniczny. Np. w procesorach Itanium nie istnieje rozkaz umożliwiający przesłanie zawartości pomiędzy rejestrami, jednak to działanie można zrealizować za pomocą dodawania i producent zaleca, aby w asemblerach udostępniać taki pseudorozkaz.

Model programowy procesora (ang. ISA - Instruction Set Architecture), czasem także nieściśle architektura procesora — ogólne określenie dotyczące organizacji, funkcjonalności i zasad działania procesora, widoczne z punktu widzenia programisty jako dostępne mechanizmy programowania. Na model programowy procesora składają się m.in.:

Mnemonik - w językach assemblera jest to składający się z kilku liter kod-słowo, które oznacza konkretną czynność procesora. Przykładem mogą być: "add" (ang. dodaj) czy "sub" (ang. subtract - odejmij).

Ciekawostki

Nieudokumentowane rozkazy procesorów znajdują się w kręgu zainteresowań hakerów. Często takie instrukcje mają wiele ciekawych lub nawet unikalnych cech. Dla przykładu udokumentowane rozkazy procesora MOS 6502 są wolniejsze od swoich ukrytych zamienników.

Zobacz też

RISC

CISC

Model programowy procesora

Kod maszynowy