Litawa - Polski Serwis Naukowy

Rzeka Litawa

Wikimedia Commons ma galerię ilustracji związaną z tematem:
Litawa

Litawa (niem. Leitha, węg. Lajta) – rzeka w Austrii i na Węgrzech, prawy dopływ Dunaju. Długość – 191 km, z tego 167 km w Austrii, 24 km na Węgrzech (inne źródła podają 180 km i 182 km).

Kotlina Wiedeńska (551.1; niem. Wiener Becken, cz. Vídenská kotlina, słow. Viedenská kotlina) – jednostka geograficzna na pograniczu Austrii, Moraw i Słowacji.

Dunaj Moszoński (węg. Mosoni Duna, słow. Mošonské rameno) - rzeka w zachodniej Słowacji i w północno-zachodnich Węgrzech; jedno z trzech koryt, na które Dunaj dzieli się przepływając przez Małą Nizinę Węgierską.

Litawa powstaje z połączenia rzek Schwarza i Pitten koło wsi Haderswoerth w Dolnej Austrii. Następnie płynie na północ przez Kotlinę Wiedeńską i zmienia kierunek na północno-wschodni, płynąc równolegle do Dunaju. Koło miejscowości Nickelsdorf wpływa na terytorium Węgier, wykorzystując bramę Brucker Pforte między Wzgórzami Hainburskimi a Górami Litawskimi. Na Węgrzech wpada do Dunaju Moszońskiego koło miasta Mosonmagyaróvár.

Traktat w Trianon – podpisany 4 czerwca 1920 w pałacu Grand Trianon w Wersalu traktat pokojowy między Węgrami a państwami Ententy: USA (które go nigdy nie ratyfikowały), Wielką Brytanią, Francją, Włochami, Rumunią, Królestwem SHS (późniejsza Jugosławia), Czechosłowacją i Polską.

Marchia Wschodnia (Marchia Saska) – marchia utworzona w 937 roku przez Ottona I na południowo-wschodnich rubieżach Saksonii obejmująca terytorium od gór Harz po rzeki Soławę i Muldę. Celem marchii był podbój graniczących z nią ziem słowiańskich. Po zajęciu Łużyc w 963 roku marchia ta graniczyła bezpośrednio z państwem polskim. Jej władcą był margrabia Gero (zm. 965). Po jego śmierci, w roku 966, cesarz Otton podzielił marchię na 6 części.

Rzeka ma charakter nizinny. Wody Litawy wykorzystują małe lokalne kanały, z których największy jest Wiener Neustädter Kanal, łączący Wiener Neustadt i Wiedeń. W środkowym biegu wody Litawy napędzają wiele młynów i małych elektrowni wodnych oraz zasilają liczne małe kanały i zbiorniki irygacyjne. Z tego powodu stan wody w rzece w jej dolnym biegu jest bardzo niski.

Dolna Austria (Niederösterreich) - kraj związkowy w północnej Austrii. Graniczy z Czechami, Słowacją, Burgenlandem, Styrią, Górną Austrią oraz otacza kraj związkowy Wiedeń. Stolicą landu jest Sankt Pölten. Krajobrazowo dzieli się na:

Federacja Organizacji Narodowo-Katolickich "Unia" – katolicka konspiracyjna organizacja polityczno-wojskowa w czasie II wojny światowej. Powołana w 1940 przez Jerzego Brauna jako federacja różnych odłamów ruchu chrześcijańsko-demokratycznego i przedwojennych polskich organizacji katolickich.

Z większych miast nad Litawą leżą tylko Wiener Neustadt, Bruck an der Leitha i Mosonmagyaróvár.

Litawa miała nieproporcjonalne do swej wielkości znaczenie polityczne. Dziś na odcinku między miejscowościami Katzersdorf i Leithaprodersdorf, stanowi granicę krajów związkowych Austrii – Burgenlandu i Dolnej Austrii. Wcześniej od czasu ukształtowania się wschodniej granicy Marchii Wschodniej około 1140 do traktatu w Trianon w 1921 na tym odcinku stanowiła granicę Austrii i Węgier. Od czasu powstania Austro-Węgier w 1867 Litawa stanowiła granicę między Austrią właściwą a pozostającym z nią w unii Królestwem Węgier. Od nazwy rzeki urobiono dwie potoczne nazwy dwóch części monarchii: "Zalitawia" (Transleithanien) dla Węgier (oficjalnie: kraje Korony św. Stefana), leżących z punktu widzenia Wiednia za Litawą, i "Przedlitawia" (Cisleithanien) – dla pozostałej części monarchii, która nie miała własnej oficjalnej nazwy (urzędowo były to "Królestwa i kraje reprezentowane w Radzie Państwa").

Austria, Republika Austrii (Österreich ?/i, Republik Österreich ?/i) – państwo położone w Europie Środkowej, federacja dziewięciu krajów związkowych (landów).

Wzgórza Hainburskie (niem. Hundsheimer Berge, Hainburger Berge) - izolowane pasmo wzgórz w północno-wschodnim zakątku Dolnej Austrii, 40 km na wschód od Wiednia.